كاسپي تەڭىزى كەيىنگى 15 جىلدا قاتتى جىلدامدىقپەن تارتىلىپ بارادى
كوك ايدىننىڭ احۋالى ءقازىر كوپتى مازالاپ وتىر. وسى ماسەلەگە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى الاڭداۋشىلىق تانىتىپ، تەڭىزدىڭ پروبلەمالارى بويىنشا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىن قۇرۋدى تاپسىردى. جاڭا ۇيىم قاشان جانە قايدا قۇرىلىپ، قانداي زەرتتەۋلەر جۇرگىزبەك؟
Massaget.kz ءتىلشىسى انىقتاپ كوردى.
اقتاۋدا تۋىپ-وسكەن ەلامان تولەيەۆ بالا كۇنىنەن تەڭىز دەسە، ىشكەن اسىن جەرگە قويادى. ول 10 جاسىنان باستاپ، قىستا سۋىق سۋعا شومىلۋدى دا ۇيرەنگەن. قازىر 25 جاستاعى جىگىت وسىلاي سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانادى. ۇيرەنگەن جاعالاۋىنىڭ سۋى تارتىلىپ، ءتۇسۋ مۇمكىن بولماي قالعان.
«ەندى قازىر باسقا جەرلەردى ىزدەپ وزىمىزگە سول ورىن تاۋىپ، سەكىرىپ، شومىلىپ ءجۇرمىز. ءبىراق تەرەڭدىگىن بىلمەگەندىكتەن كىشكەنە سەسكەنىپ قورقىپ شومىلامىز. ءبىزدىڭ دە ارتىمىزدان جاس ۇرپاق ءوسىپ كەلە جاتىر. مىنا كەۋىپ بارا جاتقان تەڭىزدىڭ قىزىعىن كورە الا ما، كورە الماي ما؟ مەن سودان قورقامىن»، - دەيدى قالا تۇرعىنى.
ماماندار تەڭىز سۋىنىڭ قارقىندى تۇردە تارتىلىپ بارا جاتقانىنا دابىل قاعىپ جاتىر. ولاردىڭ ايتۋىنشا، كەيىنگى 5 جىلدا تەڭىز سۋى 60-70 سانتيمەترگە تومەندەگەن. 40 جىلدان بەرى مەتەوستانتسيادا جۇمىس ىستەيتىن ولگا باچكوۆا سۋدىڭ دەڭگەيىن ولشەيتىن باعانانىڭ وسى كەزگە دەيىن 4 رەت تومەن تۇسىرىلگەنىن ايتادى. سەبەبى، تەڭىز تارتىلعان سايىن باعاناداعى ولشەم بىرلىكتەرى جەتپەي قالادى. تاجىريبەلى ماماننىڭ سوزىنشە، تەڭىز دەڭگەيى 80-جىلدارى جاقسى كوتەرىلگەن. ءبىراق سودان بەرى تەك تومەندەپ جاتىر.
«ءبىز تەك باقىلاپ وتىرامىز. ءار ولشەگەن سايىن تومەندەگەنىن بايقايمىز. بۇل ماسەلەگە عالىمدار كىرىسۋى كەرەك. تەك ماڭعىستاۋداعى ەمەس، كاسپيدىڭ جاعاسىنداعى بارلىق مەتەوستانتسياداعى كوپجىلدىق مالىمەتتەردى سالىستىرىپ، ناقتى سەبەبىن انىقتاۋ قاجەت دەپ ويلايمىن»، - دەيدى اقتاۋ مەتەوستانتسياسىنىڭ مەتەورولوگى ولگا باچكوۆا.
پرەزيدەنت وڭىرگە كەلگەن ساپارىندا قۇزىرلى مەملەكەتتىك ورگاندارعا «كاسپي تەڭىزىن زەرتتەۋ ينستيتۋتىن قۇرۋدى» تاپسىرعان ەدى. وسىعان بايلانىستى قازىر كاسپي ماڭى مەملەكەتتەرىمەن بىرلەسىپ، تۇجىرىمداما ازىرلەنىپ جاتىر. ينستيتۋت كەلەسى جىلدىڭ سوڭىنا جۇمىسقا كىرىسەدى دەپ جوسپارلانعان. ءبىراق قايدا قۇرىلاتىنى ازىرگە بەلگىسىز.
«ينستيتۋت، نەگىزىنەن، وسى كاسپيي تەڭىزىنىڭ تايازداۋىن، بيوالۋانتۇرلىگىن، ەكوجۇيەسىن زەرتتەيدى دەپ جوسپارلانىپ جاتىر. نە سەبەپتى تايازدانىپ جاتىر؟ قاي وزەندەردەن سۋ جەتكىلىكسىز كەلىپ جاتىر؟ سونىڭ بارلىعى زەرتتەلەتىن بولادى. ەكولوگيا جاعىنان ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ كەلۋى جاعىنان دا مۇقيات قارالادى»، - دەيدى ق ر ەگترم سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىنىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى اقىلجان قارتبايەۆ.
مامانداردىڭ پىكىرىنشە، تەڭىزدىڭ ەڭ ۇلكەن شىعىنى - بۋلانۋ. قازىر جاھاندىق جىلىنۋ سالدارىنان تەڭىز سۋى قارقىندى بۋلانىپ جاتىر. ونىڭ ۇستىنە، جاۋىن- شاشىن از. سونىمەن قاتار، كاسپيگە ەدىل مەن جايىق وزەندەرىنەن كەلەتىن سۋدىڭ كولەمى ازايعان. وسىنىڭ بارلىعى تەڭىز دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋىنە اكەلىپ جاتىر.