بۇل تۋرالى ر. سۇلەيمەنوۆ اتىنداعى شىعىس تانۋ ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ءناپىل بازىلحان مالىمدەدى.
ونىڭ ايتۋىنشا، قازاق پەن موڭعول حالقىنىڭ تاريحى تاعدىرلاس، تامىرلاس.
« 1998-جىلى ءبىز وسى شىعىستانۋ ينستيتۋتى مەن موڭعوليانىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگى تاراپىنان «قازاقستان-موڭعوليا: وتكەنى، بۇگىنى جانە كەلەشەگى» اتتى كونفەرەنسيا ۇيىمداستىرعان بولاتىنبىز.
سودان بەرى بۇل تاقىرىپ كوپ قوزعالمادى.
نەگىزى بۇل تاقىرىپ ءجيى ايتىلىپ جۇرگەنى جاقسى. ويتكەنى، موڭعوليا جەرى - ءبىزدىڭ اتا-بابامىزدىڭ - جارقىراپ، الەمگە تانىلعان تۇرىك وركەنيەتىنىڭ باستاۋ بۇلاقتارىنىڭ ءبىرى! بۇل ەلدىڭ سايراپ جاتقان سايىن دالاسىندا قانشاما ەسكەرتكىش، قانشاما دۇنيەلەرىمىز جاتىر! ەكى حالىقتىڭ تاريحى تاعدىرلاس، تامىرلاس. ەگىز قوزىداي ارالاسقان ەكى حالىق قوي. مەنىڭ اكەم بازىلحان بۇحات ۇلى 40 جىلداي قازاق پەن موڭعول ءتىلىن سالىستىرىپ زەرتتەگەن ادام. قازاقشا-موڭعولشا، موڭعولشا-قازاقشا سوزدىكتەر جازعان.
اكەمنىڭ ەڭبەگىنىڭ ماڭىزدىلىعى سول، ول قازاق پەن موڭعول ءتىلىنىڭ تاريحي تامىرلاستىعىن عىلىمي تۇرعىدا دالالدەگەن. مىسالى، 60-65 مىڭ ءسوز كولەمىندە سالىستىرىپ قارايتىن بولساق ەكى تىلدەگى 3000-داي ءسوزدىڭ ءتۇبىرى ءبىر-بىرىنە ۇقساس بولىپ شىعادى.
ال وسى تۇبىرلەردىڭ 1500 گە جۋىعى ءبىر-بىرىنە دالمە-ءدال سايكەس كەلەدى. مىسالى، «بوتا» ءسوزى ەكى تىلدە ءبىر ماعىنانى بەرەدى. جالپى كونە موڭعول ءتىلىنىڭ فونەتيكاسى قازاق تىلىنە جاقىن»،-دەدى ءوز سوزىندە ءناپىل باحىلحان.
...
اۆتور: جاپپاربەرگەن ايبوتا