يتكويلەك

ورتالىق ماماندارى ءارتۇرلى ماقساتتا ءىس-شارالار وتكىزىپ، كوپشىلىككە ۇمىت بولا باستاعان ادەت-عۇرپىمىز جايىندا مول ماعلۇمات بەرىپ وتىرادى. سولاردىڭ ىشىندە يتكويلەك تۋرالى سالت بارىن ەسكە سالىپ ءوتتى.

قازاق حالقىنىڭ ءسابي تاربيەسىنە قاتىستى قىزىقتى داستۇرلەرىنىڭ ءبىرى — يتكويلەك نەمەسە يتجەيدە دەپ اتالادى ەكەن. بۇل ءداستۇر بويىنشا بالا قىرقىنان شىعارىلعان كۇنى ونىڭ قىرىق كۇن بويى كيگەن كويلەكتەرىنىڭ بىرىنە ورىك- مەيىز، قاۋىنقاق، ىرىمشىك، قۇرت، باۋىرساق، باسقا دا تاتتىلەر مەن كۇلشەلەردى سالىپ ءتۇيىپ قويادى. ءسويتىپ، ونى اۋىلدا جۇرگەن يتتەردىڭ ءبىرىنىڭ موينىنا بايلايدى. جان ساۋعالاپ قاشقان ءيتتىڭ ارتىنان بالالار قۋا جونەلەدى. سىرتتاي بۇل قىزىقتى كورىنىس بولىپ كورىنەتىندىكتەن ونى تاماشالاۋعا جۇرت جينالىپ، ءبارى بالاشا ءماز بولادى. سوڭىندا بالالار ءيتتى ۇستاپ، يتكويلەكتى شەشىپ الادى دا ىشىندەگى تاتتىلەردى ءوزارا ءبولىسىپ جەيدى.

ورتالىق ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا يتكويلەكتىڭ بۇدان دا بولەك ىرىمدىق ءمانى بولعان. ماسەلەن، اۋىلدا كوپتەن بەرى ءسابي سۇيە الماي جۇرگەن ايەل ىرىمداپ وسى يتكويلەكتى بالالاردان كادەسىيعا ساتىپ العان. وسىلايشا، حالقىمىز يتكويلەككە «بالا قۋانىشى جۇعىستى بولسىن» دەگەن ىزگى نيەتىن بايلاعان.

مىنە، يتكويلەك ءداستۇرى قازاق حالقىنىڭ مادەني تۇرمىسىندا بۇرىن بولعانىمەن قازىر ۇمىتىلا باستاعان. سالت-ءداستۇر ورتالىعى كوپشىلىكتىڭ ويىنا وسىنداي ادەت- عۇرىپتىڭ بارىن سالا وتىرىپ، كونە ءداستۇرىمىزدى قايتا ءتىرىلتۋدى، جاڭادان جاڭعىرتۋدى ماقسات تۇتادى. يتكويلەكتەن باسقا قانشاما ەسكى ادەت-عۇرىپتارىمىزدى تۇگەندەۋمەن ۇلت مادەنيەتىنە قىزمەت اتقارىپ كەلەدى.

شىمكەنت

ءانۋار جۇماشبايەۆ

egemen.kz