فوتوگرافتار كۇنى: ءبىر كادردىڭ ارتىندا قانشا ەڭبەك بار

بۇگىندە سمارتفوندى قولعا الىپ، ءبىر ساتتە ونداعان سۋرەت ءتۇسىرۋ قالىپتى جاعداي. ال فوتوگرافيانىڭ العاشقى كەزەڭىندە ءبىر عانا كادردى ءتۇسىرۋ ءۇشىن بىرنەشە ساعات، ءتىپتى كۇندەر قاجەت بولعان. ماسەلەن فرانتسۋز ونەرتاپقىشى جوزەف نەپستىڭ 1826-جىلى تۇسىرگەن «لە گراستاعى تەرەزەدەن كورىنىس» اتتى ەڭبەگىن جاساۋعا بىرنەشە ساعات كەتكەن. سودان بەرى تەحنولوگيا تۇبەگەيلى وزگەرگەنىمەن، فوتوگرافتىڭ باستى مىندەتى وزگەرگەن جوق، ياعني وزگەلەر بايقاماي قالعان ءساتتى كورىپ، ونى تاريح ءۇشىن ساقتاپ قالۋ.
وسىنداي فوتوگرافتاردىڭ ءبىرى - National Geographic Qazaqstan جۋرنالىنىڭ شەف- فوتوگرافى ەربولات شادراحوۆ. ونىڭ فوتوگرافياعا قىزىعۋشىلىعى بالا كەزىنەن باستالعان. كەڭەس داۋىرىندە «سمەنا-8» فوتواپپاراتىن الىپ، پلەنكامەن جۇمىس ىستەگەن.
- بالا كەزىمنەن فوتواپپاراتتاردى كورىپ ءوستىم. 7-8-سىنىپتا وقىپ جۇرگەن كەزىمدە اتا-اناما ايتىپ، «سمەنا-8» فوتواپپاراتىن العىزدىم. ول كەزدە پلەنكا بولاتىن، ءبىر پلەنكاعا نەبارى 36 كادر سىياتىن. سوندىقتان ءار كادردى ۇنەمدەپ تۇسىرەتىنبىز. پلەنكانى ءتۇسىرىپ بولعاننان كەيىن قاراڭعى بولمەدە ارنايى قۇرىلعى ارقىلى فوتوسۋرەتتى شىعاراتىنبىز. سول اۋەسقويلىق كەيىن كاسىبي ماماندىعىما اينالدى، - دەدى فوتوگراف.

شادراحوۆتىڭ ايتۋىنشا، فوتواپپاراتتىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىگى قانشا دامىعانىمەن، جاقسى كادردىڭ نەگىزىندە فوتوگرافتىڭ كوزى مەن تالعامى تۇرادى.
- فوتوگرافيانىڭ جانرى كوپ. پورترەت، جانرلىق فوتو، رەپورتاج، تابيعات، اڭ-قۇستى ءتۇسىرۋ سياقتى باعىتتار بار. ءبىراق قاي جانردا دا ءبارى ادامنىڭ كوزىنە، كومپوزيتسياعا كەلىپ تىرەلەدى. ەگەر كومپوزيتسيا دۇرىس بولسا، كوز ونى جاقسى قابىلدايدى. سونىمەن بىرگە سۋرەت تەحنيكالىق جاعىنان دا ءمىنسىز بولۋى كەرەك. كومپوزيتسيا مەن تەحنيكالىق تالاپ قاتار ساقتالعاندا عانا فوتو كوركەم شىعادى»، - دەدى ول.
فوتوگرافتىڭ نەگىزگى كاسىبي باعىتى - تابيعات پەن جابايى جانۋارلاردى ءتۇسىرۋ. ول ماڭعىستاۋ مەن ۇستىرتكە جيى بارىپ، قازاقستاننىڭ تابيعي كورىنىستەرىن تاسپاعا تۇسىرەدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ۇستىرتتەگى قارىنجارىق ەرەكشە اسەر قالدىرعان ورىنداردىڭ ءبىرى.
- ماڭعىستاۋعا، ۇستىرتكە جيى بارامىن. ۇستىرتتە قارىنجارىق دەگەن وتە ادەمى جەر بار. سول جاقتان تۇسىرگەن ءبىر كادرىم وزىمە ءالى كۇنگە دەيىن ەڭ جىلى كادرلاردىڭ ءبىرى. جۇمىس بارىسىندا ءارتۇرلى جانردا تۇسىرگەنىممەن، نەگىزگى كاسىبىم - اڭ-قۇس جانە تابيعات فوتوگرافياسى، - دەدى ەربولات شادراحوۆ.
ماماننىڭ ايتۋىنشا، تاڭعى جانە كەشكى مەزگىل تابيعاتتى تۇسىرۋگە قولايلى ۋاقىت سانالادى. شادراحوۆتىڭ ءوزى دە تاۋدا ءتۇسىرىلىم كەزىندە قيىن جاعدايعا تاپ بولعان.
- تابيعاتقا، اسىرەسە تاۋعا شىققاندا مىندەتتى تۇردە دايىندالىپ بارۋ كەرەك. ءبىر جولى ەكسپەديتسيا كەزىندە ارىپتەستەرىمنىڭ ءبارى تومەن ءتۇسىپ كەتتى دە، مەن تاۋدا قالىپ قويدىم. قاراڭعى ءتۇسىپ كەتكەن ەدى. قازىر تەحنولوگيانىڭ ارقاسىندا جۇرگەن جولىمىزدى تەلەفونعا نەمەسە GPS ساعاتقا بەلگىلەپ وتىرامىز. سول باعىتپەن قايتا كەلدىم. تومەندەگىلەر مەنى اداسىپ كەتتى دەپ ويلاپ، قاتتى ۋايىمداعان ەكەن، - دەدى فوتوگراف.
ول قازاقستاندا تابيعات فوتوگرافياسى ءۇشىن مۇمكىندىگى مول بىرنەشە ءوڭىردى دە اتاپ ءوتتى. ونىڭ ىشىندە باتىس قازاقستانداعى بوزجىرا شاتقالى، شىعىس قازاقستانداعى قاتونقاراعاي جانە الماتى وبلىسىنىڭ تابيعي ايماقتارى بار.

- بوزجىرا شاتقالى ءتۇسىرىلىم مەن كومپوزيتسيا جاعىنان وتە قولايلى. شىعىس قازاقستانداعى قاتونقاراعايدا كولدەر مەن مۇزدىقتار بار. ال الماتى وبلىسىندا تاۋدان باستاپ كولگە دەيىن، ءشول، دالا، وزەن سياقتى تابيعي ايماقتاردىڭ ءبارىن كەزدەستىرۋگە بولادى. سوندىقتان ەڭ كوركەم وڭىرلەردىڭ ءبىرى دەپ الماتى وبلىسىن ايتار ەدىم، - دەدى ول.
بۇگىندە جاساندى ينتەللەكت پەن سيفرلىق تەحنولوگيالار فوتوگرافيانىڭ مۇمكىندىگىن كەڭەيتىپ وتىر. الايدا كادردىڭ قۇندىلىعى ونىڭ تەحنيكالىق ساپاسىمەن عانا ولشەنبەيدى. كەيدە ءبىر عانا سۋرەت ۋاقىت تىنىسىن، ادامنىڭ كوڭىل كۇيىن نەمەسە تۇتاس وقيعانىڭ ماعىناسىن ساقتاپ قالماق.
ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن، فوتوگرافتاردىڭ باستى تابىس كوزى جايلى جازعان ەدىك.