نورۆەگيادا سوعىس كەزىندە تۇتقىنعا تۇسكەن قازاقستاندىق دومبىراشىنىڭ سيرەك سۋرەتى تابىلدى
استانا. KAZINFORM - نورۆەگياداعى اۋكسيوندا قازاقستاندىق مۋزىكانت رۇستەمبەك وماروۆقا قاتىستى بىرەگەي جادىگەر تابىلدى.
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە تۇسىرىلگەن سۋرەتتە مۋزىكانت تىكەنەك سىممەن قورشالعان جەردە قولدان جاسالعان دومبىرا ۇستاپ تۇر، دەپ حابارلايدى Tengrinews.kz تىلشىسى.
پاۆلودار وبلىستىق فيلارمونياسىنىڭ مالىمەتىنشە، بۇل ولجا 2024-جىلى پاۆلودارلىق «پانفيلوۆشىلار» ىزدەۋ جاساعى جانە نورۆەگيالىق ارىپتەستەرمەن بىرلەسە باستالعان اۋقىمدى زەرتتەۋ جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى. زەرتتەۋشىلەر سوعىس جىلدارىندا كيركەنەستەگى شتالاگ 322 لاگەرىندە نەمىس تۇتقىنىندا بولعان مۋزىكانت ءومىربايانىنىڭ بۇرىن بەلگىسىز بولعان بەتتەرىن قالپىنا كەلتىردى.
«قۇرمانعازى اتىنداعى وركەستر ارداگەرلەرىنىڭ ەستەلىكتەرى بويىنشا، رۇستەمبەك وماروۆ تۇتقىندا جۇرگەندە دە مۋزىكادان قول ۇزبەگەن. فانەرادان، اعاشتان جانە قارماق جىبىنەن دومبىرا جاساپ الىپ، تۇتقىندارعا ويناعان. بىردە ول موتسارتتىڭ شىعارماسىن ورىنداپ جاتقانىن نەمىس وفيتسەرى ەستىپ قالادى. ۆيرتۋوزدى ويىنعا ءتانتى بولعان ول مۋزىكانتتى قامقورلىعىنا الىپ، وعان نان، ازىق-تۇلىك اكەلىپ بەرىپ تۇرعان، ال رۇستەمبەك وماروۆ ونى باسقا اسكەري تۇتقىندارمەن بولىسكەن. بالكىم، وسى قولدان جاسالعان دومبىرا رۇستەمبەك وماروۆتىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالعان شىعار»، - دەدى يسا بايزاقوۆ اتىنداعى پاۆلودار وبلىستىق فيلارمونياسىنىڭ باسشىسى امانگەلدى قوجانوۆ.
امانگەلدى قوجانوۆ رۇستەمبەك وماروۆتىڭ سۋرەتى بەينەلەنگەن ەكران الدىندا. سۋرەتتى پاۆلودار وبلىستىق فيلارمونياسى ۇسىندى
سۋرەتتى تابۋعا نورۆەگيالىق ىزدەۋشى تاتيانا تورەسەن كومەكتەستى. بۇعان دەيىن ول YouTube جەلىسىنەن پاۆلودارلىقتاردىڭ رۇستەمبەك وماروۆ تۋرالى دەرەكتى فيلمىن كورىپ قالعان ەكەن. بيىلعى اۋكسيوندا كەڭەستىك اسكەري تۇتقىندار بەينەلەنگەن سۋرەتتەردى كورگەندە، ول تانىس بەينەنى بىردەن تانىعان.
«نورۆەگيالىق تاريحشى ەيۆين كوسنەس بۇل سۋرەتتەردىڭ شتالاگ 322، Zweiglager Kirkenes لاگەرىندە تۇسىرىلگەنىن راستادى. ياعني، سۋرەتتەگى ادام ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز رۇستەمبەك ەكەنىنە ەشقانداي كۇمان بولعان جوق»، - دەدى تاتيانا تورەسەن.
اۋكسيون 26-قازاندا، قازاقستاندا ءتۇن ورتاسى اۋعان ۋاقىتتا ءوتتى. تاتيانا تورەسەننىڭ ايتۋىنشا، ونىڭ ارىپتەسى، وسلو گيدى جانە نورۆەگيانىڭ ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندەگى سۋرەت شەجىرەسىن زەرتتەۋشى رامي كافاروۆ اۋكسيونعا قويىلعان جەتى سۋرەتتىڭ تورتەۋىن ساتىپ الۋعا كومەكتەسكەن. بۇل سۋرەتتەر جەكە كوللەكسياعا كەتىپ قالماي، زەرتتەۋشىلەرگە قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن جاسالدى. سونىڭ بىرىندە وماروۆ بەينەلەنگەن.
كەيىن سۋرەتتى پاۆلودار وبلىستىق فيلارمونياسى ساتىپ الدى. بۇل رەتتە مەكەمە وكىلدەرى سۋرەت ءۇشىن قانشا تولەنگەنىن اشىپ ايتپادى.
رۇستەمبەك وماروۆ. سۋرەتتى پاۆلودار وبلىستىق فيلارمونياسى ۇسىندى
بۇل سۋرەتتى گۋستاۆ شۆانت تۇسىرگەن. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە ول نورۆەگيادا نەمىس تاۋلى اتقىشتار اسكەرى قۇرامىنا كىرەتىن 2-تاۋلى جاياۋ اسكەر ديۆيزياسىندا قىزمەت ەتكەن. شتالاگ 322 لاگەرىندە ول اتقورا مەن كولىككە جاۋاپتى بولعان.
كەيبىر سۋرەتتەردە اسكەري تۇتقىندار توپتارى بەينەلەنگەن. زەرتتەۋشىلەر ولاردىڭ اراسىندا رۇستەمبەك وماروۆتىڭ جەرلەستەرى بولۋى مۇمكىن دەپ بولجايدى.
«بۇل سۋرەتتەردىڭ اراسىندا تۇتقىندا بولعان يمانزادا قاباقوۆ تا بولۋى مۇمكىن دەگەن ءۇمىت بار. ول بوساتىلعاننان كەيىن، بۇرىنعى تۇتقىنداردى وتانىندا ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىن مەن گۋلاگ لاگەرلەرى كۇتىپ تۇرعانىن ءبىلىپ، نورۆەگيادا قالىپ قويعان. شامامەن 1960-جىلدارى نورۆەگياعا سول كەزدەگى قازاق ك س ر وكىلدەرى بار كەڭەستىك دەلەگاتسيا كەلگەندە، ەر ادام كەتىپ بارا جاتقان كەمەگە قاراي جۇگىرىپ بارىپ، قازاق تىلىندە ەسىمى يمانزادا قاباقوۆ، قىزىلوردا وبلىسىنان ەكەنىن ايتىپ ايعايلاپ ۇلگەرگەن. سونداي-اق ول تۇتقىننان كەيىن ات باققان ادامنىڭ قىزىنا ۇيلەنگەنىن، نورۆەگيادا ەكى قىزى بار ەكەنىن دە جەتكىزىپ ۇلگەرگەن»، - دەدى تاتيانا تورەسەن.
جاقىن ارادا نورۆەگيالىق زەرتتەۋشىلەر رۇستەمبەك وماروۆ سۋرەتتەرىنىڭ ءتۇپنۇسقاسىن پاۆلودار فيلارمونياسىنا تاپسىرادى.
ەسكى سۋرەتتەگى اكەسىن الماتىدا تۇراتىن قىزى قارلىعاش وماروۆا دا تانىدى.
رۇستەمبەك وماروۆ - قازاق ك س ر- ءىنىڭ حالىق ءارتىسى، كۇيشى، كومپوزيتور جانە ديريجەر. ول 1919-جىلى 7-قىركۇيەكتە پاۆلودار ۋەزىنىڭ شارباقتى اۋىلىندا (قازىرگى پاۆلودار وبلىسىنىڭ اققۋلى اۋدانى) دۇنيەگە كەلگەن. اتا-اناسىنان ەرتە ايىرىلىپ، بالالار ۇيىندە تاربيەلەنگەن. 1934-جىلى سەمەيدەگى گاسترول كەزىندە بالانى ونىڭ اعاسى، بەلگىلى ءانشى تەمىربولات ارعىنبايەۆ ىزدەپ تابادى. وسى كىسى جاس رۇستەمبەكتى الماتىعا الىپ كەلىپ، وندا بولاشاق مۋزىكانتتى احمەت جۇبانوۆ بايقايدى.
پاۆلودار فيلارمونياسىنىڭ وكىلدەرى بۇل سۋرەتتە رۇستەمبەك وماروۆ بەينەلەنگەنىن راستادى، الايدا ناقتى قاي جەردە تۇرعانىن ايتا المادى.
14 جاسىندا وماروۆ قازاق حالىق اسپاپتار وركەسترىنە قابىلدانادى. 1936-جىلى ريمسكي-كورساكوۆ اتىنداعى كونسەرۆاتوريا جانىنداعى لەنينگراد مۋزىكا ۋچيليشەسىنە وقۋعا جىبەرىلىپ، ءۇش جىلدان كەيىن قىزىل اسكەر قاتارىنا شاقىرىلادى.
ۇزاق ۋاقىت بويى وماروۆتىڭ سوعىستاعى تاعدىرى بەيمالىم بولىپ كەلدى. مۋزىكانت سوعىس پەن تۇتقىن تۋرالى ايتقاندى ۇناتپايتىن، سوندىقتان ونىڭ اسكەري ءومىربايانىنىڭ كوپ تۇسى نورۆەگيا مۇراعاتتارى مەن كەڭەستىك اسكەري تۇتقىنداردىڭ ءتىزىمى ارقىلى بەلگىلى بولدى. وماروۆ شايقاستارعا قاتىسىپ، جارالانعان جانە نورۆەگيادا نەمىس تۇتقىنىنا تۇسكەن. 1945-جىلعى مۇراعات قۇجاتتارى ونىڭ بوساتىلعان كەڭەستىك اسكەري تۇتقىندار اراسىندا بولعانىن راستايدى.
رۇستەمبەك وماروۆ. سۋرەتتى پاۆلودار وبلىستىق فيلارمونياسى ۇسىندى
ەلگە ورالعاننان كەيىن مۋزىكانت قۇرمانعازى اتىنداعى وركەستردە ويناپ، الماتى كونسەرۆاتورياسىن ءبىتىردى. ونىڭ ورىنداۋشىلىق شەبەرلىگىن احمەت جۇبانوۆ، نۇرعيسا تىلەنديەۆ، روزا باعلانوۆا، ءشامشى قالداياقوۆ سياقتى قازاق ونەرىنىڭ باسقا دا كورنەكتى قايراتكەرلەرى جوعارى باعالادى.
رۇستەمبەك وماروۆ. سۋرەتتى پاۆلودار وبلىستىق فيلارمونياسى ۇسىنعان
وماروۆ كونسەرۆاتوريادا ۇستازدىق ەتىپ، كۇيشى رەتىندە تانىلدى. ونىڭ «جاستىق شاق» كۇيى ەلىمىزدەگى كوپتەگەن وركەستردىڭ رەپەرتۋارىنا ەنگەن. زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا، ول «جەڭىس» اتتى تاعى ءبىر كۇيدىڭ اۆتورى. شىعارما ءالى تابىلعان جوق، پاۆلودار فيلارمونياسى بۇل تۋىندىنىڭ تاعدىرىن انىقتاۋ الداعى ۋاقىتتاعى جەكە زەرتتەۋ جۇمىسى ەكەنىن ايتادى.
رۇستەمبەك وماروۆ 1988-جىلى ماۋسىمدا قايتىس بولدى، ول ارتىنا ورىنداۋشىلىق شەبەرلىك مەكتەبىن جانە قازاق مۋزىكا مادەنيەتىندە ماڭگى ساقتالاتىن ەسىمىن قالدىردى. پاۆلودار فيلارمونياسىنداعى قازاق حالىق اسپاپتار وركەسترىنە مۋزىكانتتىڭ ەسىمى بەرىلگەن.
ايتا كەتەيىك، بيىل قاڭتاردا نورۆەگيالىق ىزدەستىرۋشىلەر ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا نورۆەگيانىڭ سولتۇستىگىندەگى ناتسيستىك لاگەرلەردە قازا تاپقان قازاقستاندىق 15 ساربازدىڭ قابىرىن تاپقانى حابارلانعان بولاتىن. جاۋىنگەرلەردىڭ سۇيەگى تەتتا ارالىنداعى باۋىرلاستار زيراتى مەن يورستادموەن قورىمىندا جەرلەنگەن.
