نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعى كىمگە بەرىلدى

ول 2008-2014-جىلدارى ب ۇ ۇ- نىڭ ادام قۇقىقتارى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى قىزمەتىن اتقارىپ، گااگاداعى ب ۇ ۇ حالىقارالىق سوتىنىڭ سۋدياسى بولعان. بۇل تۋرالى 9-قازان، جۇما كۇنى وسلوداعى نوبەل كوميتەتى مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى DW.

نورۆەگيا نوبەل كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى يورگەن ۆاتنە فريۋدنەستىڭ ايتۋىنشا، پيللەي بەيبىتشىلىكتى نىعايتۋ مەن حالىقارالىق قۇقىقتى دامىتۋعا سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن ماراپاتتالدى.

بيىل نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعىنا 287 ادام ۇمىتكەر بولدى. ولاردىڭ ەسىمدەرى قۇپيا ساقتالدى. ب ا ق مالىمەتىنشە، ۇمىتكەرلەر قاتارىندا ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ تا بولعان. بۇل رەتتە ول اقپان ايىنىڭ سوڭىندا يرانعا قارسى سوعىس باستاعان ەدى. ترامپ نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعىن الۋعا نيەتتى ەكەنىن بىرنەشە رەت اشىق ايتقان. ال 2025-جىلى كوميتەتتىڭ شەشىمىن ادىلەتسىز دەپ سىناعان بولاتىن. كەيىن نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعىنا يە بولعان ۆەنەسۋەلا وپپوزيتسياسىنىڭ جەتەكشىسى ماريا كورينا ماچادو وزىنە تابىستالعان مەدالدى ترامپقا سىيعا تارتتى.

سوڭعى بەس جىلدا نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعىن يەلەنگەن تۇلعالار

2025-جىلى نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعى ۆەنەسۋەلا وپپوزيتسياسىنىڭ وكىلى ماريا كورينا ماچادوعا تابىستالدى. ول ۆەنەسۋەلا حالقىنىڭ دەموكراتيالىق قۇقىقتارىن قورعاۋ جولىنداعى تاباندى ەڭبەگى ءۇشىن ماراپاتتالدى. نوبەل كوميتەتى ماچادونىڭ ەلدە ديكتاتۋرادان دەموكراتياعا بەيبىت ءارى ءادىل جولمەن ءوتۋ جولىنداعى كۇرەسىن جوعارى باعالادى.

2024-جىلى نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعى حيروسيما مەن ناگاساكيدەگى اتوم بومبالاۋىنان زارداپ شەككەندەردى بىرىكتىرەتىن جانە يادرولىق قارۋسىزدانۋ جولىندا كۇرەسىپ جۇرگەن جاپونيالىق Nihon Hidankyo ۇيىمىنا بەرىلدى.

2023-جىلى نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعىنا يراندىق قۇقىق قورعاۋشى نارگەس موحاممادي يە بولدى. ول يرانداعى ايەلدەرگە جاسالعان قىسىمعا قارسى كۇرەسى، ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن ماراپاتتالدى.

نوبەل سىيلىعى 1901-جىلدان بەرى تابىستالىپ كەلەدى

ديناميتتى ويلاپ تاپقان الفرەد نوبەلدىڭ وسيەتى بويىنشا بەس باعىتتا - فيزيكا، حيميا، فيزيولوگيا نەمەسە مەديتسينا، ادەبيەت جانە بەيبىتشىلىك سالالارىندا نوبەل سىيلىعى تاعايىندالدى. بۇل ماراپاتتار 1901-جىلدان بەرى تابىستالىپ كەلەدى.

ال 1969-جىلدان باستاپ شۆەتسيا بانكىنىڭ باستاماسىمەن الفرەد نوبەلدى ەسكە الۋعا ارنالعان ەكونوميكا عىلىمدارى بويىنشا سىيلىق بەرىلەدى. ونى بەيرەسمي تۇردە ەكونوميكا سالاسىنداعى نوبەل سىيلىعى دەپ تە اتايدى.

نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعى نورۆەگيا استاناسى وسلودا، ال قالعان سىيلىقتار شۆەتسيا استاناسى ستوكگولمدە تابىستالادى.

نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعى

نوبەلدىڭ وسيەتىنە سايكەس، بەيبىتشىلىك سىيلىعى «حالىقتار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا، قارۋلى كۇشتەردىڭ سانىن قىسقارتۋعا، سونداي-اق بەيبىتشىلىك كونگرەستەرىن ۇيىمداستىرىپ، ولاردىڭ جۇمىسىنا جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن اۋدارۋعا وزگەلەردەن كوبىرەك ۇلەس قوسقان ادامعا» بەرىلەدى.

نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعى العاش رەت 1901-جىلى بەرىلدى. العاشقى ماراپات شۆەيتساريانىڭ كاسىپكەرى ءارى قوعام قايراتكەرى، حالىقارالىق قىزىل كرەست كوميتەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى انري ديۋنانعا جانە فرانتسيانىڭ ساياسي قايراتكەرى، «بەيبىتشىلىك پەن بوستاندىق ليگاسىن» قۇرعان فرەدەريك پاسسيعا تابىستالدى.

بۇعان دەيىن كانادالىق اقىن ەنن كارسون ادەبيەت سالاسىنداعى نوبەل سىيلىعىن العانىن حابارلاعان بولاتىنبىز.