تاريحتا العاش رەت قىتاي، رەسەي جانە ا ق ش كوشباسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى ءوتتى
استانا. KAZINFORM - قىتايدىڭ شىنجىن قالاسىندا ا ت ە ى سامميتى اياسىندا ق ح ر ءتوراعاسى شي جينپيڭ، رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين جانە ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ اراسىنداعى العاشقى ءۇشجاقتى كەزدەسۋ ءوتتى، دەپ حابارلايدى Kazinform اگەنتتىگىنىڭ بەيجىڭدەگى مەنشىكتى ءتىلشىسى.
سامميت تاۋعا سالىنعان «چيلين شانجۋان» ۆيللاسىنداعى مەملەكەتتىك رەزيدەنتسيادا بولدى. باستاپقىدا جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا ساعات 14:30-عا جوسپارلانعان ءىس-شارا ساعات 16:27-دە باستالىپ، شامامەن ءبىر جارىم ساعاتقا سوزىلدى.
كەزدەسۋ الدىندا ءۇش مەملەكەت باسشىسى بىرلەسىپ سۋرەتكە ءتۇستى. كەلىسسوزدەردىڭ اشىق بولىگى 10 مينۋتتان استام ۋاقىتقا سوزىلدى، سودان كەيىن اڭگىمە جابىق ەسىك ارتىندا جالعاستى.
ق ح ر ءتوراعاسى شي جينپيڭ ءسوز باستاپ، ءۇشجاقتى كەلىسسوزدەردىڭ تاريحي ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
- وسى فورماتتاعى العاشقى ءۇشجاقتى سامميت شىن مانىندە ماڭىزدى كەزەڭ. بۇگىنگى تالقىلاۋدىڭ باستى تاقىرىبى - الەمدىك بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ جانە ءىرى ەلدەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناستا ستراتەگيالىق تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ. بەيبىتشىلىك - ادامزات قوعامىنىڭ ماڭگىلىك ارمان-ءۇمىتى، - دەپ اتاپ ءوتتى ول.
شي جينپيڭ ءۇش الپاۋىت ەلدىڭ جاھاندىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋدەگى ەرەكشە رولىنە توقتالدى.
- وسى جىلدار ىشىندە ءبىز جاڭا داۋىردە قىتاي مەن رەسەيدىڭ جان-جاقتى ستراتەگيالىق ۇيلەستىرۋ سەرىكتەستىگىن نىعايتۋ، سونداي-اق سىندارلى، ستراتەگيالىق جانە تۇراقتى قىتاي- ا ق ش قارىم-قاتىناستارىن قۇرۋ ءۇشىن بەلسەندى جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. ءبىز تەك ءۇش ەلگە عانا ەمەس، بۇكىل الەمگە پايدا اكەلەتىن بەيبىت ءومىر ءسۇرۋ، جالپى تۇراقتىلىق جانە تەڭگەرىمدى دامۋ رۋحىندا ءىرى ەلدەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناس ارحيتەكتۋراسىن قالىپتاستىرۋدى العا تارتىپ كەلەمىز، - دەپ جالعاستىردى قىتاي ءتوراعاسى.
ونىڭ ايتۋىنشا، الەم سوڭعى ءجۇزجىلدىقتا بۇرىن-سوڭدى بولماعان جاھاندىق وزگەرىستەردى باستان كەشىرىپ جاتىر جانە بەلگىسىزدىكتىڭ ارتۋىنا تاپ بولىپ وتىر.
- قيىن- قىستاۋ كەزەڭدە ادام بورىشىن سەزىنەدى. جەتەكشى ەلدەر جانە ب ۇ ۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى مۇشەلەرى رەتىندە ءبىزدىڭ ءۇش ەل لايىقتى ۇلگى كورسەتۋى، جاھاندىق سىن-قاتەرلەرگە بىرلەسىپ جاۋاپ بەرۋى، الەمدىك بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى قولداۋى جانە ادامزاتتىڭ پروگرەسىنە ودان دا ۇلكەن ۇلەس قوسۋى كەرەك، - دەپ مالىمدەدى قىتاي ءتوراعاسى.
رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين ءۇش ەلدى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى جەڭىمپاز ەلدەردىڭ مارتەبەسى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار، ەڭ باستىسى، حالىقارالىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋداعى ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى بىرىكتىرەتىنىن مالىمدەدى.
- ءبىز ب ۇ ۇ-نىڭ باستاۋىندا بولدىق، سوندىقتان ءبىز وسى بىرەگەي امبەباپ قۇرىلۋىمەن بىرگە پايدا بولعان حالىقارالىق قۇقىق جۇيەسىن، سونىڭ ىشىندە ب ۇ ۇ جارعىسىن جانە وندا بەكىتىلگەن قاعيداتتاردى ساقتاۋ جانە نىعايتۋ مىندەتىن ءوز موينىمىزعا الامىز، - دەدى ول.
رەسەي پرەزيدەنتى جاھاندىق جانە ايماقتىق ەكونوميكالىق بايلانىستاردى، سونداي-اق ازىق-تۇلىك جانە ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ ءوتتى.
- ەلدەرىمىزدىڭ ايماقتىق قاقتىعىستاردى شەشۋدە، ارينە، ۋكرايناداعى قاقتىعىستى قوسا العاندا، كوپتەگەن ورتاق مۇددەلەرى بار. ءبىز بۇل ماسەلەنى كەشە ق ح ر توراعاسىمەن تالقىلادىق، ال بۇگىن ا ق ش پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋدە بۇعان ايتارلىقتاي نازار اۋداردىق، - دەپ قوستى ول.
ۆلاديمير پۋتين رەسەي، قىتاي جانە ا ق ش ءوزارا قۇرمەت، تەڭدىك جانە مۇددەلەر تەپە-تەڭدىگى نەگىزىندە سىندارلى ىنتىماقتاستىق ورناتقان جاعدايدا جاھاندىق قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسا الاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ العاشقى ءۇشجاقتى كەزدەسۋ كەزىندە ءۇش ەلدىڭ كوشباسشىلارى شىنىمەن تاريح جازىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى جانە ول بار پروبلەمالاردى شەشۋ جانە كەلىسپەۋشىلىكتەردى جەڭۋ ءۇشىن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە شاقىردى.
امەريكا كوشباسشىسى يادرولىق قارۋسىزدانۋعا ەرەكشە نازار اۋداردى.
- يادرولىق قارۋ بولعان كەزدە، ولاردان باس تارتۋ وتە قيىن. مەن يادرولىق قارۋى بار ەلدىڭ وكىلىمىن، جانە بۇل تۋرالى ايتۋ وتە قيىن. ءومىردىڭ ءوزى وسىلاي. مىڭداعان وقتۇمسىقتار بار جانە ءبىز ولاردان باس تارتۋ نەمەسە يادرولىق وقتۇمسىقتار سانىن ازايتۋ تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. بۇل وڭاي ەمەس. ءبىراق يادرولىق قارۋدىڭ تارالۋ ءقاۋپىن ازايتۋ ءۇشىن ىنتىماقتاستىق جاساۋ، بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋ وتە ماڭىزدى، - دەپ اتاپ ءوتتى ول.
دونالد ترامپ سونىمەن قاتار كەزدەسۋدىڭ كۇن تارتىبىندە رەسەي- ۋكراينا قاقتىعىسىن شەشۋ جانە مەملەكەتتەردى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ارەكەتتەرىنەن قورعاۋداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
- ىنتىماقتاستىق پەن مەملەكەتتەرىمىزدى جاھاندىق ەسەپ بەرمەيتىن ۇيىمداردان، مىسالى، ءوزىن-ءوزى باسقارا المايتىن حالىقارالىق قىلمىستىق سوتتان قورعاۋدىڭ تاعى ءبىر نۇسقاسى. مەنىڭ ويىمشا، ول ءوز يۋريسديكتسياسىنان تولىعىمەن اۋىتقىپ كەتتى، - دەدى ا ق ش پرەزيدەنتى.
سودان كەيىن ءۇشجاقتى كەلىسسوزدەر جەكە كەزدەسۋلەردە جالعاستى. كەزدەسۋدەن كەيىن قىتاي، رەسەي جانە ا ق ش مەملەكەت باسشىلارى بەيبىتشىلىك دەكلاراتسياسىن قابىلدادى.
بىرلەسكەن قۇجاتقا سايكەس، ءۇش مەملەكەت باسشىسى ب ۇ ۇ-نى رەفورمالاۋدى جاقتايتىنىن ءبىلدىردى، وڭدەلگەن مۇناي ونىمدەرىن ءوندىرۋ مەن جەتكىزۋدى ارتتىرۋ جوسپارلارىن جاريالادى جانە يادرولىق تاۋەكەلدەردى ازايتۋ جانە يادرولىق قارۋدىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ ءۇشىن ديالوگ جۇرگىزەتىنىن مالىمدەدى.
تاراپتار سونداي- اق مەملەكەتتەردىڭ كەلىسىم قاعيداتى جانە مەملەكەتتىك لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ يممۋنيتەتتەرىن قۇرمەتتەۋ ءپرينتسيپى ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى جانە حالىقارالىق قىلمىستىق سوت پەن باسقا دا وسىعان ۇقساس قۇرىلىمدار ءوز وكىلەتتىكتەرىن تەرىس پايدالانباۋى كەرەك دەگەن پىكىرمەن كەلىسەتىنىن جەتكىزدى.
بۇعان دەيىن قىتاي ءتوراعاسى شي جينپيڭ مەن ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ شىنجىن قالاسىندا كەلىسسوز وتكىزىپ، ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى تۇراقتاندىرۋ ماسەلەسىن تالقىلاعانىن حابارلاعان ەدىك.