تاكسيدەگى حاراسسمەنت: ايەلدەر نەگە ءوزىن قاۋىپسىز سەزىنبەيدى

ماسەلەنىڭ ءمان-جايى Kazinform ءتىلشىسىنىڭ ماتەريالىندا.

جۇرگىزۋشىنى كىم تەكسەرەدى؟

ەلىمىزدە تاكسي قىزمەتى «اۆتوموبيل كولىگى تۋرالى» زاڭمەن جانە جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋ قاعيدالارىمەن رەتتەلەدى. تاسىمالداۋشىلار جەكە كاسىپكەر نەمەسە زاڭدى تۇلعا رەتىندە تىركەلىپ، بەلگىلەنگەن تالاپتاردى ساقتاۋعا مىندەتتى.

سونىمەن قاتار جۇرگىزۋشىلەردى ىرىكتەۋ مەن تەكسەرۋدە اگرەگاتورلار مەن تاكسوپاركتەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى ماڭىزدى. اسىرەسە قوسىمشا ارقىلى جۇمىسقا تىركەلگەن جۇرگىزۋشىنىڭ جەكە باسى مەن جولاۋشى تاسىمالداۋعا جارامدىلىعى قانشالىقتى تەكسەرىلەتىنىنە نازار اۋدارۋ قاجەت.

قازاقستان تاكسي قىزمەتتەرى قاۋىمداستىعىنىڭ ءتوراعاسى مەدەت قۇرمانوۆ سالاداعى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ كەرەك دەپ سانايدى.

- قازىر تاپسىرىستار نارىعى اگرەگاتورلاردىڭ قولىنا ءوتتى. جولاۋشى جۇرگىزۋشىگە تەك باعا قويا الادى. ال اگرەگاتورلاردىڭ شاعىمدارعا قانشالىقتى دەن قوياتىنى - باسى اشىق ماسەلە، - دەدى مەدەت قۇرمانوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، قاۋىمداستىق بۇعان دەيىن سالانى ءوزىن-ءوزى رەتتەۋ تەتىگىن ەنگىزۋدى ۇسىنعان. بۇل جۇيە اگرەگاتورلار، تاكسوپاركتەر مەن جۇرگىزۋشىلەرگە ورتاق تالاپ قويىپ، ولاردىڭ ورىندالۋىنا جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەۋدى كوزدەيدى. الايدا ءتيىستى زاڭ جوباسى ىلگەرىلەمەي قالعان.

باقىلاۋدىڭ جەتكىلىكسىزدىگى جولاۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى الاڭداۋشىلىقتى كۇشەيتەدى. اسىرەسە جۇرگىزۋشىمەن كولىكتە جالعىز قالعان ايەل ورىنسىز سۇراقتار مەن سەكسۋالدىق سيپاتتاعى ارەكەتتەرگە تاپ بولسا، ءوزىن قورعاۋى قيىنعا سوعۋى مۇمكىن.

شاعىمدار مەن وقيعالار

وڭىرلىك زەرتتەۋ تاكسيدەگى حاراسسمەنتتىڭ اۋقىمىن كورسەتەدى. ورتالىق ازيادا ايەلدەردىڭ 81 پايىزى تاكسيدە ءتۇرلى سيپاتتاعى تيىسۋگە تاپ بولعان. ال 10 مىڭنان استام قازاقستاندىق ايەل قاتىسقان ساۋالنامادا رەسپوندەنتتەردىڭ 68 پايىزى ساپار كەزىندە ءوزىن قاۋىپسىز سەزىنبەيتىنىن ايتقان.

استاناداعى سوڭعى وقيعالار دا ماسەلەنىڭ وزەكتىلىگىن اڭعارتادى. جاقىندا ەلوردا تۇرعىنى الەۋمەتتىك جەلىدە تۇنگى ساپار كەزىندە تاكسي جۇرگىزۋشىسىنىڭ ينتيمدىك سيپاتتاعى سۇراقتار قويىپ، جىنىستىق قاتىناسقا ءتۇسۋدى ۇسىنعانىن جازدى. قىز باس تارتسا دا، جۇرگىزۋشى ۇسىنىسىن قايتالاعان. جولاۋشى كولىكتەن قاۋىپسىز ءتۇسۋ ءۇشىن سىلتاۋ ويلاپ تابۋعا ءماجبۇر بولعان. جازبادان كەيىن InDrive سەرۆيسى وقيعانى تەكسەرۋ ءۇشىن ساپار تۋرالى مالىمەتتەر سۇراتقان، كەيىن جۇرگىزۋشىنى بۇعاتتاعان.

بۇل - استاناداعى جالعىز وقيعا ەمەس. بۇعان دەيىن دە موبيلدى قوسىمشا ارقىلى شاقىرىلعان كولىكتە جۇرگىزۋشى 19 جاستاعى قىز بەن اناسىنىڭ كوزىنشە جىنىستىق سيپاتتاعى ادەپسىز ارەكەت جاساعان. جابىرلەنۋشى وقيعانى ۆيدەوعا ءتۇسىرىپ، پوليتسياعا جۇگىنگەن. ناتيجەسىندە جۇرگىزۋشى 15 تاۋلىككە اكىمشىلىك قاماققا الىنعان.

مۇنداي جاعدايلار زاڭگەرلەردىڭ تاجىريبەسىندە كەزدەسەدى. وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇقىق ماگيسترى، ب ۇ ۇ- نىڭ زاڭ كەڭەسشىسى حاليدا ءاجىعۇلوۆا وسىعان ۇقساس وقيعا بويىنشا سوتتا جەڭىسكە جەتكەن. ونىڭ ايتۋىنشا، جۇرگىزۋشى ارتقى ورىندىقتىڭ بۇزىلعانىن سىلتاۋراتىپ، ستۋدەنت قىزدى الدىڭعى ورىنعا وتىرۋعا كوندىرگەن. جول بويى جەكە ومىرىنە قاتىستى سۇراقتار قويىپ، كەيىن ونى قۇشاقتاپ، قولىنان ۇستاپ، سۇيە باستاعان. قىز كولىكتەن ءتۇسىپ، ۇيىنە جاياۋ جەتكەن سوڭ زاڭگەرگە حابارلاسقان.

- سوت ايىپتالۋشىدان قىزدى نە ءۇشىن سۇيمەك بولعانىن سۇراعاندا، ول «جاي دوستىق نيەتپەن» دەپ جاۋاپ بەردى، - دەدى حاليدا ءاجىعۇلوۆا.

زاڭگەردىڭ پىكىرىنشە، كەيبىر جۇرگىزۋشىلەر سەكسۋالدىق سيپاتتاعى سوزدەر مەن ورىنسىز ارەكەتتەردى قالىپتى قارىم-قاتىناس رەتىندە قابىلداۋى مۇمكىن. ال كولىكتەن بىردەن شىعىپ كەتە الماۋ جولاۋشىنى وسال جاعدايدا قالدىرادى. قۇقىق بۇزۋشىلىقتى دالەلدەۋدىڭ قيىندىعى مەن ارىزدانۋعا دەگەن قۇلىقسىزدىق تا مۇنداي جاعدايلاردىڭ نازاردان تىس قالۋىنا اسەر ەتەدى.

زاڭناما مەن تاكسي پلاتفورمالارىنا تالاپ

ەلىمىزدە سەكسۋالدىق سيپاتتاعى ءتيىسۋ جەكە قۇقىق بۇزۋشىلىق رەتىندە ناقتى بەكىتىلمەگەن. مۇنداي ارەكەتتەر اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 434-بابى بويىنشا ۇساق بۇزاقىلىق رەتىندە سارالانۋى مۇمكىن. بۇل باپتا 5 ا ە ك كولەمىندە ايىپپۇل نەمەسە 10 تاۋلىككە دەيىن اكىمشىلىك قاماققا الۋ جازاسى قاراستىرىلعان. الايدا ونىڭ اياسىنا قوعامدىق ورىنداردا بىلاپىت سويلەۋ سياقتى وزگە دە ارەكەتتەر كىرەدى.

حاليدا ءاجىعۇلوۆانىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي جايتتى ۇساق بۇزاقىلىق رەتىندە قاراستىرۋ ونىڭ جابىرلەنۋشىگە تيگىزەتىن اسەرىن تولىق ەسكەرمەيدى. مۇنداي ارەكەتتەر ادامنىڭ قادىر-قاسيەتى مەن جەكە شەكاراسىنا قول سۇعادى. ال كۇش قولدانۋ نەمەسە قورقىتۋ بولماعان جاعدايدا قۇقىق بۇزۋشىنى جاۋاپقا تارتۋ قيىن.

وسىعان بايلانىستى زاڭگەر تاكسي پلاتفورمالارىنا جۇرگىزۋشىلەردى جۇمىسقا جىبەرەر الدىندا تەكسەرۋ تالاپتارىن كۇشەيتىپ، شاعىمدارعا جەدەل دەن قويۋ جۇيەسىن ەنگىزۋدى ۇسىنادى. ونىڭ ايتۋىنشا، بەينەتىركەگىشتەردى پايدالانۋ دا وقيعانىڭ ءمان-جايىن انىقتاۋعا كومەكتەسەدى.

- بەينەجازبا داۋلى جاعدايدىڭ ءمان-جايىن انىقتاۋعا كومەكتەسەدى. سونىمەن قاتار اگرەگاتورلار جۇرگىزۋشىلەر مەن جولاۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە بىردەي جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋى كەرەك، - دەدى حاليدا ءاجىعۇلوۆا.

ال قازاقستان تاكسي قىزمەتتەرى قاۋىمداستىعىنىڭ ءتوراعاسى مەدەت قۇرمانوۆ سالاداعى باقىلاۋدى جۇيەلى تۇردە ۇيىمداستىرۋ قاجەت دەپ سانايدى. ونىڭ پىكىرىنشە، جۇرگىزۋشىلەردى ىرىكتەۋ، شاعىمداردى قاراۋ ءتارتىبى جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باقىلاۋ فۋنكسيالارى ناقتى ايقىندالۋى كەرەك.

ايەلدەرگە ارنالعان تاكسي: قاۋىپسىز بالاما بولا ما؟

سالاداعى باقىلاۋ مەن زاڭنامانى جەتىلدىرۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ تۇرعان شاقتا، ايەلدەرگە ارنالعان تاكسي قىزمەتتەرى جولاۋشىلارعا بالاما ۇسىنىپ وتىر. سولاردىڭ ءبىرى - Lady Taxi KZ. سەرۆيستىڭ نەگىزىن قالاۋشى ولگا ەلوۆيكوۆا بۇل يدەيانى پاندەميا كەزىندە تاكسي پاركىنە جۇمىسقا ورنالاسقان سوڭ ويلاستىرعان.

- «جولاۋشىلاردى ءوزىم تاڭداي السام، قانداي جاقسى بولار ەدى» دەپ ويلايتىنمىن. تەك ايەلدەر مەن بالالاردى تاسىمالداعىم كەلدى. سول ويىمدى جۇزەگە اسىردىم، - دەپ ەسكە الادى ول.

قازىر سەرۆيس اياسىندا ەلىمىزدىڭ ءارتۇرلى قالاسىندا 300 گە جۋىق ايەل جۇرگىزۋشى جۇمىس ىستەيدى. قىزمەتكە استانا مەن الماتىدا سۇرانىس جوعارى. سونداي-اق تەمىرتاۋ، قاراعاندى، ەكىباستۇز، بالقاش، شىمكەنت جانە پاۆلودار قالالارىندا دا ايەل جۇرگىزۋشىلەر جولاۋشى تاسىمالدايدى.

كاسىپكەردىڭ ايتۋىنشا، سەرۆيستى ەر ادامدار دا پايدالانادى. ولار كوبىنە ايەلدەرى، انالارى، اپكە-قارىنداستارى مەن بالالارىنا تاكسي شاقىرادى. ال جوبانىڭ باستى قيىندىعى - كليەنت تابۋ ەمەس، جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى جۇرگىزۋشىلەردى ىرىكتەۋ.

ايەلدەرگە ارنالعان تاكسي جولاۋشىلارعا تاڭداۋ مۇمكىندىگىن بەرگەنىمەن، جالپى نارىقتاعى قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشپەيدى. بۇل رەتتە باسقا ەلدەردە قولدانىلىپ جۇرگەن تاسىلدەر مەن قازاقستانداعى جاڭا باستامالاردىڭ تاجىريبەسى نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق.

قاۋىپسىزدىك پەن جاڭا مۇمكىندىكتەر

ايەل جولاۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى ماسەلە حالىقارالىق پلاتفورمالاردى جاڭا شەشىمدەر ىزدەۋگە يتەرمەلەپ وتىر. ماسەلەن، ا ق ش- تا Uber ايەلدەرگە ساپارعا ايەل جۇرگىزۋشىنى تاڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن فۋنكسيانى ىسكە قوستى. كۇتۋ ۋاقىتى تىم ۇزاق بولسا، جولاۋشى ستاندارتتى تاريفتى تاڭداي الادى. سونداي-اق ايەل جۇرگىزۋشىمەن ساپاردى الدىن الا تىركەۋگە بولادى.

قازاقستاندا InDrive ايەلدەردى تاكسي جانە جەتكىزۋ قىزمەتتەرىنە تارتۋعا باعىتتالعان «Qyz Joly» الەۋمەتتىك جوباسىن باستادى. باعدارلاما جاڭا ماماندىق مەڭگەرىپ، تابىس تابۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جاقىندا استانادا 100 ايەل جۇرگىزۋشىلىك، كۋرەرلىك جانە كولىكپەن جەتكىزۋ جۇمىستارىنا قاجەتتى تاجىريبەلىك داعدىلاردى ۇيرەندى.

جۇرگىزۋشى كۋالىگى بار قاتىسۋشىلار كاسىبي ماشىعىن جەتىلدىرسە، كۋالىگى جوق ايەلدەر ونى العانعا دەيىن جاياۋ كۋرەر بولىپ جۇمىس ىستەي الادى. بۇعان قوسا ولارعا كولىكتى كۇتىپ ۇستاۋ، ءوزىن-ءوزى قورعاۋ جانە قارجىلىق ساۋاتتىلىق بويىنشا ترەنينگتەر وتكىزىلەدى.

كومپانيانىڭ قازاقستانداعى ماركەتينگتىك كوممۋنيكاتسيالار جونىندەگى اعا مەنەدجەرى دانا عابباستىڭ ايتۋىنشا، جوبا ايەلدەردىڭ تاڭداۋ قۇقىعىن قولداۋعا باعىتتالعان.

- «Qyz Joly» اتاۋى قازاقتىڭ «قىزدىڭ جولى جىڭىشكە» دەگەن بەلگىلى ناقىلىنا نەگىزدەلگەن. ءبىز بۇل ويعا باسقاشا قاراعىمىز كەلدى. ءار ايەلدىڭ ءوز جولى بار جانە ونىڭ قانداي بولاتىنىن تەك ءوزى شەشەدى. بۇل - جاڭا ماماندىقتى سىناپ كورۋگە جانە قوسىمشا تابىس كوزىنە يە بولۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جوبا. ول ءارى قاۋىپسىز، - دەدى ول.

كومپانيا وكىلىنىڭ سوزىنشە، باستاما الدىمەن استانادا جۇزەگە اسىرىلىپ، ناتيجەسىنە قاراي باسقا قالالاردا جالعاسۋى مۇمكىن.

ايتا كەتەيىك، ءبىر جىلدا قازاقستاندا تاكسيمەن 174 ميلليوننان استام جولاۋشى ساپارلاعان.