سەنات ىستىقكولدەگى ەلىمىزدىڭ مەنشىك قۇقىقتارىن رەتتەيتىن قۇجاتتاردى قارايدى

ەڭ الدىمەن كۇن تارتىبىنە سەنات دەپۋتاتى ن. س. بايقاداموۆتىڭ وكىلەتتىگىن توقتاتۋ تۋرالى ماسەلە شىعارىلادى.

ودان كەيىن سەناتورلار «2006 -جىلعى 4- شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قىرعىز رەسپۋبليكاسى ىستىقكول وبلىسىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان كۋرورتتىق- رەكرەاتسيالىق شارۋاشىلىق وبەكتىلەرىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەنشىك قۇقىقتارىن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمدى جانە 2006-جىلعى 4 - شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قىرعىز رەسپۋبليكاسى ىستىقكول وبلىسىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان كۋرورتتىق- رەكرەاتسيالىق شارۋاشىلىق وبەكتىلەرىنە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەنشىك قۇقىقتارىن رەتتەۋ تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىن تالقىلايدى. بۇل قۇجاتتاردى ءماجىلىس 2025 -جىلدىڭ 29 -جەلتوقسانىندا قابىلدانعان ەدى.

- قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ىستىقكول وبلىسى اۋماعىندا قازاقستاننىڭ مەنشىگى رەتىندە تانىلعان كەلەسى 4 ساناتوري جۇمىس ىستەپ تۇر. ولاردىڭ اراسىندا: قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ءىس باسقارماسى قاراماعىنداعى «قازاقستان» ساناتوريى، عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ «سامال» دەمالىس ءۇيى، «ۋنيۆەرسيتەت» سپورتتىق-ساۋىقتىرۋ لاگەرى، سونداي-اق تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ «وليمپ» دەمالىس بازاسى بار، - دەگەن ەدى سول كەزدە قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ.

تاراپتاردىڭ وبەكتىلەر بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىلدارى، ەكى ەلدىڭ ۇكىمەتتەر دەڭگەيىندە جاسالعان تومەندەگى حالىقارالىق شارتتار اياسىندا جۇزەگە اسىرىلادى:

- بىرىنشىدەن، «2006 -جىلعى 4-شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەنشىك قۇقىقتارىن رەتتەۋ تۋرالى» كەلىسىم.

- ەكىنشىدەن، «2009 -جىلعى 1 - جەلتوقسانداعى جەر ۋچاسكەلەرىن جالعا بەرۋ تۋرالى» شارت.

بۇل كەلىسىم جانە شارت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن. ەكى جاقتى قاتىناستاردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى - 4 كۋرورتتىق-ساناتورلىق كەشەنگە قاتىستى حالىقارالىق شارتتار بويىنشا قازاقستاندىق تاراپتىڭ مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋى.

سونىمەن قاتار «ءبىر تاراپتان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن وعان مۇشە مەملەكەتتەر جانە ەكىنشى تاراپتان موڭعوليا اراسىنداعى ۋاقىتشا ساۋدا كەلىسىمىن راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى تالقىعا سالادى. بۇل زاڭدى ءماجىلىس 4-اقپاندا قابىلدادى.

كەلىسىم ەەاو ەلدەرى مەن موڭعوليا اراسىندا 367 تاۋارلارعا قاتىستى يمپورتتىق كەدەندىك باجداردى جويۋدى كوزدەيدى. كەلىسىم 3 جىلعا جاسالادى جانە تاعى 3 جىلعا اۆتوماتتى تۇردە ۇزارتىلادى. قۇجات تەحنيكالىق، سونىمەن قاتار سانيتارلىق، فيتوسانيتارلىق شارالار، كەدەندىك ىنتىماقتاستىق، ىشكى نارىقتى قورعاۋ شارالارى سياقتى باسقا دا ساۋدا ماسەلەلەرىن قامتيدى.

سەناتتىڭ جالپى وتىرىسى اياسىندا ب ا ق وكىلدەرىنە ارنالعان بريفينگتەر وتكىزۋ جوسپارلانعان. ونىڭ بارىسىندا سەناتورلار نۋريا نيازوۆا مەن شاكارىم بۇقتۇعۇتوۆ جانە قارجى ۆيتسە- ءمينيسترى داۋرەن تەمىربەكوۆ ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ۆيتسە-ءمينيسترى جانەل كۋشۋكوۆا تىلشىلەر تاراپىنان تۋىندايتىن ساۋالدارعا جاۋاپ بەرەدى.

ايتا كەتەيىك، وتكەن اپتادا سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمبايەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتا وتىرىسىندا سەناتورلار كرەاتيۆتى يندۋستريالاردى قولداۋ جانە دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭدى ماقۇلدادى.

دەپۋتاتتار باستاماشى بولعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە كرەاتيۆتى يندۋستريالاردى قولداۋ جانە دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ ۇلتتىق مادەنيەت سالاسىن زامان تالاپتارىنا ساي جاڭعىرتۋدى كوزدەيدى.

- اتالعان زاڭ پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماسىمەن ازىرلەندى. مەملەكەت باسشىسى 2023 -جىلعى 1- قىركۇيەكتەگى «ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ەلىمىزدە كرەاتيۆتى ەكونوميكانىڭ جان-جاقتى دامۋىنا بارلىق جاعداي جاساۋ قاجەتتىگىن اتاپ وتكەن بولاتىن. ۇسىنىلىپ وتىرعان زاڭ وسى تاپسىرمانى ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان. زاڭنىڭ ماقساتى — ەلىمىزدە كرەاتيۆتى يندۋستريانى دەربەس ءارى ەكونوميكالىق ماڭىزى بار سەكتور رەتىندە قالىپتاستىرۋ، سونداي-اق شىعارماشىلىق الەۋەتتى ەكونوميكالىق اينالىمعا تارتۋ ءۇشىن ينستيتۋتسيونالدىق جانە قۇقىقتىق نەگىزدەردى ايقىنداۋ. بۇل رەتتە كرەاتيۆتى يندۋستريا ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋعا، جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا جانە شاعىن ءارى ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىن پەرسپەكتيۆالى باعىت رەتىندە قاراستىرىلادى، - دەدى زاڭ بويىنشا بايانداما جاساعان سەناتور ايگۇل قاپباروۆا.

اتالعان زاڭمەن «مادەنيەت تۋرالى»، «كينەماتوگرافيا تۋرالى»، «مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» جانە «مەملەكەتتىك مۇلىك تۋرالى» زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى.

سەناتتىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا، «مادەنيەت تۋرالى» زاڭعا مىناداي نەگىزگى نورمالار ەنگىزىلەدى:

- تۇجىرىمدامالىق اپپارات كەڭەيتىلەدى (كرەاتيۆتى يندۋستريالاردىڭ جۇمىسكەرى مەن سۋبەكتىسىنىڭ انىقتامالارى، سونداي-اق ەسەپكە الۋدىڭ ونلاين- پلاتفورماسى جانە قولداۋ رەتىندە كرەاتيۆتى يندۋستريالار سۋبەكتىلەرىنىڭ ءتىزىلىمى ەنگىزىلەدى)؛

- كرەاتيۆتى يندۋستريالار قۇقىقتىق رەتتەۋ سالاسىنا ەنگىزىلەدى، مادەني جانە كرەاتيۆتى قىزمەت تۋرالى ەرەجەلەر ناقتىلانادى؛

- مادەنيەت سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ ءتىزىلىمدى قالىپتاستىرۋ جانە جۇرگىزۋ، مەملەكەتتىك مادەنيەت ۇيىمدارىنىڭ مۇلكىن جالعا الۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ، سونداي-اق مەملەكەتتىك قوسا قارجىلاندىرۋ كەزىندە جەكە ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ مونيتورينگى جونىندەگى قۇزىرەتى ايقىندالادى؛

- اكىمدىكتەرگە كرەاتيۆتى يندۋستريالارداعى كاسىپكەرلىك ارقىلى ءوزىن- ءوزى تانىتۋى جانە تالانتتاردى دامىتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ جونىندە وكىلەتتىكتەر بەرىلەدى؛

- كرەاتيۆتى يندۋستريا جۇمىسكەرلەرىنىڭ قۇقىقتارى بەكىتىلەدى (اقپاراتتى قورعاۋ، ءۇشىنشى تۇلعالاردى تارتۋ، كاسىبي بىرلەستىكتەرگە قاتىسۋ، مادەني ۇيىمدارعا قول جەتكىزۋ)؛

- ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ شەتەلدىك ۇجىمدار مەن ورىنداۋشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ويىن-ساۋىق مادەني- بۇقارالىق ءىس- شارالاردى وتكىزۋدى ولار وتكىزىلگەنگە دەيىن 30 جۇمىس كۇنى بۇرىن كەلىسۋ مىندەتى بەلگىلەنەدى، كەلىسۋ ءتارتىبىن ۋاكىلەتتى ورگان ايقىندايدى؛

بۇدان بولەك، «كينەماتوگرافيا تۋرالى» زاڭعا مىناداي نورمالار ەنگىزىلەدى:

- فيلمگە پروكاتتاۋ كۋالىگىن الۋعا ءوتىنىشتى قاراۋ مەرزىمىن 7 دەن 30 جۇمىس كۇنىنە دەيىن ۇلعايتۋ؛

- ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ زاڭدا بەلگىلەنگەن بەلگىلەردى انىقتاۋ جانە ءفيلمدى كورۋدىڭ جاس ساناتىن ايقىنداۋ ءۇشىن ساراپتاما كوميسسياسىنىڭ فيلمگە پروكاتقا دەيىنگى ساراپتاما جۇرگىزۋى، سونداي- اق مۇنداي كوميسسيانىڭ ۇيىمداستىرىلۋ جانە جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبىن ايقىنداۋى.

- قارالعان زاڭ ەلىمىزدەگى كرەاتيۆتى يندۋستريا سالاسىن رەتتەيتىن زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋدى كوزدەيدى. اتاپ ايتقاندا، سالانى قولداۋعا باعىتتالعان ءبىرقاتار جاڭا تەتىكتەر ەنگىزىلىپ وتىر. سونىمەن قاتار وكىلەتتى ورگاننىڭ قۇزىرەتتەرى ناقتىلانىپ، قوسىمشا مىندەتتەر جۇكتەلدى. جالپى، زاڭ ەلىمىزدىڭ كرەاتيۆتى ەكونوميكا سەكتورىنىڭ ودان ءارى دامۋىنا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ سەنەمىز، - دەدى وتىرىستى قورىتىندىلاعان سەنات ءتوراعاسى ماۋلەن اشىمبايەۆ.

مارلان جيەمباي