رەسپۋبليكا مەن تاۋەلسىزدىك كۇندەرىنىڭ ايىرماشىلىعى نەدە

- مەنىڭ ويىمشا، رەسپۋبليكا كۇنى - مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ مەرەكەسى. ويتكەنى رەسپۋبليكا - مەملەكەتتى باسقارۋ فورماسى. سان عاسىرلىق ءداستۇرى بار مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ تاريحىندا 1990 -جىلى ءوزىمىزدى رەسپۋبليكا رەتىندە جاريالاپ، مەملەكەتتىك دامۋىمىزدىڭ كەلەسى ساتىسىنا وتكەنىمىزدى كورسەتتىك. ال تاۋەلسىزدىك 1991 -جىلى ءوز بيلىگىمىز ءوز قولىمىزعا تولىق ءتيىپ، ءوز تاعدىرىمىزدى ءوزىمىز شەشەتىن دەڭگەيگە جەتكەنىمىزدى ايعاقتايدى. سوندىقتان بۇل ەكى ۇعىم ءبىر-بىرىنە جاقىن بولعانىمەن، مازمۇندىق سالماعى مەن ءمانى جاعىنان ەرەكشەلەنەدى. رەسپۋبليكا كۇنىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى - مەملەكەتتىلىك ءداستۇرىمىز بەن تاريحىمىزدى تانىتۋىندا. قازاق جەرىندەگى مەملەكەتتىلىك ءداستۇرى ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى IV-V عاسىرلاردا وسى اۋماقتا قالىپتاسقان العاشقى مەملەكەتتىك قۇرىلىمداردان باستالادى دەپ ايتىپ ءجۇرمىز. مەكتەپتە دە وسىلاي وقىدىق. ءقازىر قازاقستان تاريحىنىڭ جاڭا جەتى تومدىق اكادەميالىق باسىلىمى ازىرلەنىپ جاتىر. وندا دا بۇل ماسەلەگە كەڭىنەن نازار اۋدارىلىپ وتىر، - دەدى راۋان كەنجەحان ۇلى.

ونىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان اۋماعىندا ءومىر سۇرگەن ساق تايپالارىنىڭ مەملەكەتتىلىگى تۋرالى فيلمدەر ءتۇسىرىپ، وقۋلىقتار جازىپ، ولاردىڭ تاريحي جادىگەرلەرى زەرتتەلىپ جاتىر.

- ول زامانداردا مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى، اسكەر مەن شەكارا بولعان. اتا-بابالارىمىز وسى جەردى قورعاپ، ونى ساقتاپ قالۋ جولىندا ەرلىك تانىتقان. كەيىن تۇركى داۋىرىندە مەملەكەتتىلىك ءداستۇرى جالعاسىن تاۋىپ، ورتا عاسىرلاردا جاڭا كەزەڭگە ۇلاستى. بۇل كەزەڭدە وننان استام تۇركى مەملەكەتى قالىپتاسىپ، ولاردىڭ ءارقايسىسى وزىنەن بۇرىنعى مەملەكەتتىك ءداستۇردى جالعاستىردى. ودان كەيىن ەۋرازيا قۇرلىعىنىڭ ۇلان- عايىر اۋماعىن قامتىعان التىن وردا مەملەكەتى تاريح ساحناسىنا شىقتى. ءبىز - سول ۇلكەن مەملەكەتتىك ءداستۇردىڭ تىكەلەي مۇراگەرىمىز. پرەزيدەنتىمىز دە ارنايى سيمپوزيۋمدا وسى ماسەلەگە توقتالىپ، بارىمىزگە ەرەكشە اسەر ەتكەن بايانداما جاسادى، - دەدى ول.

ول التىن وردادان كەيىن قازاق حاندىعى قۇرىلعانىن ايتادى.

- قازاق حاندىعىنىڭ تاريحى مەن مەملەكەتتىك ءداستۇرى - ءتول قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ، ۇلتتىق مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ ايقىن كورىنىسى. ودان كەيىنگى كەزەڭدەردە دە تۇرلى قيىندىقتار بولدى. الايدا سولارعا قاراماستان، مەملەكەتتىلىگىمىزدىڭ نەگىزىندە قالىپتاسقان ءداستۇر جالعاسىپ، زامان تالابىنا ساي جاڭارىپ وتىردى. سونىڭ ناتيجەسىندە 1991 -جىلى تاۋەلسىز قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇرىلدى. سوندىقتان رەسپۋبليكا كۇنىنىڭ مەن ءۇشىن باستى ءمانى وسىندا: ءبىز وزىمىزگە دە، وسكەلەڭ ۇرپاققا دا قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ سان عاسىرلىق تاريحى مەن ءداستۇرى بار ەكەنىن تەرەڭ ءتۇسىندىرىپ، ۇعىندىرۋىمىز كەرەك، - دەدى راۋان كەنجەحان ۇلى.

بۇدان بۇرىن حابارلانعانداي، مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ رەسپۋبليكا كۇنى قارساڭىندا ءبىر توپ ازاماتتى مەملەكەتتىك ناگرادالارمەن ماراپاتتاۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدى.

سونىمەن قاتار مەرەكەگە وراي التىنبەك قورازبايەۆقا «وتان» وردەنى، تالعات مۇسابايەۆقا حالىق ءارتىسى اتاعى بەرىلەتىنىن جازدىق.

اۆتور

مارلان جيەمباي