ۇرلانعان بالالىق

جەر بەتىنە سىيماعاننان ەمەس، ءبىر-بىرىمەن سىيىسا الماعاننان تۋعان سوعىستار قانشاما ۇرپاقتىڭ تاعدىرىنا تاڭبا سالدى. اسىرەسە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ زاردابى مايدان دالاسىنان الدەقايدا اسىپ، قاراپايىم اۋىل تىرشىلىگىنە دەيىن جەتتى. اكەسىن كۇتكەن بالا، جارىن جوقتاعان ايەل، ەرتە ەسەيگەن جاسءوسپىرىم... ءبارىنىڭ ءومىرىن سوعىس وزگەرتتى. جازۋشى دۋلات يسابەكوۆتىڭ «ءبىز سوعىستى كورگەن جوقپىز» پوۆەسى وسى ءبىر قاسىرەتتى كەزەڭدە بالالىق شاعىنان ايىرىلعان ۇرپاقتىڭ تاعدىرىن سۋرەتتەيدى.

جازۋشى دۋلات يسابەكوۆتىڭ «ءبىز سوعىستى كورگەن جوقپىز» اتتى پوۆەسى ءدال وسى سىناققا دۋشار بولعان ۇرپاقتىڭ تاعدىرىن سۋرەتتەيدى. شىعارمانىڭ كوركەمدىك كەڭىستىگىن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندەگى قازاق اۋىلىنداعى جاسوسپىرىمدەر، جەسىر ايەلدەر مەن مايداننان مۇگەدەك بولىپ قايتقان ازاماتتار، تىلداعى اۋىر تۇرمىستان حابار بەرەتىن جاعدايلار، ادامدار اراسىنداعى جاقسىلى- جاماندى بايلانىس جاسايدى. كىشكەنتاي وڭعاردىڭ مەكتەپكە بارار شاعىنان باستاۋ الاتىن شىعارما مەكتەپ پارتاسىندا توعىسقان سان الۋان تاعدىردى بەينەلەيدى. ءبىر سىنىپتىڭ ىشىندە ءارتۇرلى جاستاعى وقۋشىلار وتىرا بەرەدى. ءبىر توپتان ەكىنشى توپقا وڭاي اۋىسا سالادى. «ءبىر كلاستىڭ ءارى- بەرىسى جوق جانە اينالىپ كەلگەندە ءبىر ۇيگە باراتىن ءبىلىم»، دەيدى اعاسىنىڭ ورنىنا مەكتەپكە بارىپ جۇرگەن جاپساربايەۆتىڭ قارىنداسى تۋرالى ايتىلعاندا. ادامدار تويىپ تاماق ىشپەيدى. كوزدەرىندە مۇڭ، كوكىرەگىندە شەر. ءبارىنىڭ دە ىشىندە مايداننان حابار كۇتكەن سارتاپ ساعىنىش بار.

پوۆەستە باستى كەيىپكەر جوق دەسە دە بولادى. مۇنداعى نەگىزگى كەيىپكەر - حالىق، زامان، سوعىس. ويتكەنى شىعارمادا كەيىپكەرلەر سانى كوپ ەمەس، دارالىعىمەن ەرەكشەلەنە قويمايدى. اۆتور الدىڭعى شەپكە ءداۋىردىڭ تۇتاس سۋرەتىن بەرۋگە تىرىسقان. سول سۋرەتتىڭ ىشىندە مىنا ءبىر دەتال كوڭىلگە كوپ وي سالادى.

ۇيدەگى سارى سيىر قاسقىرمەن ارپالىسىپ ءجۇرىپ، بۇزاۋى ءولى تۋادى. ارقاسىنان سيپاعاندا «ەندى قايتتىم؟ » دەگەندەي، كوزى مولدىرەپ بۇزاۋىن جالاي بەرەدى. مۇنى كورىپ تۇرعان وڭعاردىڭ اپاسى «بەيشارا-اي» دەپ ەزىلەدى. ونىڭ دا كوزى ءمولت-ءمولت ەتىپ شىعا كەلەدى. كەيىن بۇزاۋدىڭ تەرىسىن سىپىرىپ ودان تۇلىپ جاسايدى دا، ەنەسىنىڭ الدىنا تاستايدى. ەكى-ءۇش مينۋتتان سوڭ جەلىندەرى سىزداپ شىعا كەلەدى. اپاسى كۇرپىلدەتىپ ساۋا باستايدى. وسى ءساتتى باقىلاپ تۇرعان وڭعار وي كەشەدى: «مەيىرىم مەن قاتالدىق. مەيىرىم مەن قاتالدىقتان شىققان اپپاق ءسۇت! شىنىندا، اپامنىڭ ايلاسى قاتالدىق پا؟ ول اپامنىڭ عانا ايلاسى ما ەدى. ءوزىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا اتامزاماننان كەلە جاتقان ءادىس دەيدى عوي. ولەر بۇزاۋ ءولدى. بالكىم، ونىڭ تەرىسىن ءبىرجولاتا جوعالتۋ قاتالدىق شىعار. بالكىم سارى سيىر بۇزاۋىنىڭ تەرىسىن كورگەندە ونى مىنا جارىق دۇنيەدە جەر باسىپ ءتىرى ءجۇر ەكەن دەپ ويلاپ قالاتىن شىعار. قالاي بولعاندا دا بۇل تىرشىلىك ەدى. تىرىلەردىڭ ءومىرى».

ءدال وسى تۇستا جازۋشى ادام مەن جانۋاردى شەندەستىرە وتىرىپ شەبەرلىك تانىتادى. كەشكىسىن ۇيقىعا جاتار الدىندا مىنا ءبىر سالماعى ءزىل باتپان ساۋالدى بالا وڭعاردىڭ اۋزىنا سالادى:

- اپا، ەگەر كوكەم بولسا… سيىردىڭ بۇزاۋى دا ولمەس ەدى عوي، ءا؟

- ارينە. قايدان بولسا دا تاۋىپ الىپ، بۇزاۋىن موينىنا ساپ كوتەرىپ اكەلەر ەدى عوي…

شىعارمادا حالىقتىڭ مىنەزىنەن اڭعاراتىنىمىز - قانداي ناۋبەت زامان كەلسە دە، قانداي قايعى باسىنا ورناسا دا جاقسىلىقتان ەشقاشان ءۇمىت ۇزبەيدى. الداعى جارقىن كەلەشەككە سەنىم بايقالادى. جازۋشى جانى مەن جۇرەگى تازا بولسا قيىندىق پەن سىناق قوعامدى كۇيرەتە المايتىنىن، كەرىسىنشە حالىقتىڭ بويىنداعى ىزگىلىك، ماحاببات، دوستىق، ەرلىك سىندى اسىل قاسيەتتەردىڭ شىڭدالا تۇسەتىنىن انىق اڭعارتقان.

پوۆەستىڭ اتاۋىندا دا ءبىراز سىر جاتىر. «ءبىز سوعىستى كورگەن جوقپىز»، ءبىراق.. . ءدال وسى «ءبىراق» قازاق اۋىلىنداعى جەتىم بالالار مەن جەسىر ايەلدەردىڭ تاماعىنا تىرەلگەن وكسىك سىندى. ايتقىزبايدى. كەپتەتىلىپ قالادى.

ءيا، ءبىز بۇل قاسىرەتتىڭ قانشالىقتى اۋىر ەكەنىن ەندى ەشقاشان تولىق تۇسىنبەيمىز. ونى جان-دىلىمەن سەزىنگەن سوعىس «توزاعىندا» تۋعان پەرىشتەلەر عانا...

ابزال ماقاش

egemen.kz