فرانسيا مەن جاپونيا عالىمدارى حيميا سالاسىنداعى نوبەل سىيلىعىن يەلەندى

نوبەل كوميتەتى بۇل شەشىمدى 7-قازاندا، سارسەنبى كۇنى ستوكگولمدە جاريالادى. پاريج-سيۋد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمى انري كاگان مەن توكيو عىلىم ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋشىسى كەنسو سواي «اسيممەتريالىق ورگانيكالىق سينتەزدەگى بەيسىزىق اسەرلەر مەن اۆتوكاتاليزدى اشقانى ءۇشىن» ماراپاتتالدى.

نوبەل كوميتەتىنىڭ ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا، عالىمدار عاسىردان استام ۋاقىت بويى شەشىمىن تاپپاي كەلگەن حيمياداعى جۇمباقتىڭ سىرىن اشقان. ماسەلەن، كەيبىر مولەكۋلالار، سونىڭ ىشىندە امينقىشقىلدارى، ءبىر- ءبىرىنىڭ ايناداعى بەينەسىندەي ەكى فورمادا بولادى. ءبىراق ءتىرى اعزالاردا ولاردىڭ ءبىر عانا ءتۇرى قولدانىلادى.

1986-جىلى كاگان حيميالىق رەاكتسيالاردى باسقارۋدىڭ جاڭا ءتاسىلىن اشىپ، مولەكۋلالاردىڭ ايناداعى بەينەسىندەي ەكى فورماسىنىڭ ءبىرىن كوپ مولشەردە الۋعا جول اشتى. بۇعان دەيىن مۇنداي ناتيجەگە قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس دەپ ەسەپتەلگەن.

1995-جىلى سواي تاريحتا العاش رەت مولەكۋلالاردىڭ اينالىق پىشىندەرىن وزدىگىنەن تۋدىرا الاتىن حيميالىق رەاكتسيا ءادىسىن جاريالادى. 2003-جىلى عالىم وسىنداي رەاكسيانى جۇزەگە اسىرىپ، تابيعاتتا عانا تۇزىلەتىن مولەكۋلانىڭ وسى ەرەكشە ءپىشىنىن زەرتحانادا الۋعا قول جەتكىزدى.

2025-جىلى حيميا سالاسىنداعى نوبەل سىيلىعىن جاپون عالىمى سۋسۋمۋ كيتاگاۆا، اۆستراليالىق ريچارد روبسون جانە يوردانيالىق امەريكالىق عالىم ومار ياگي يەلەندى. ولار مەتاللورگانيكالىق تىرەك قۇرىلىمداردى ازىرلەگەنى ءۇشىن ماراپاتتالدى.

نوبەل سىيلىعىنىڭ اقشالاي مولشەرى 12 ميلليون شۆەد كرونىنا نەمەسە شامامەن 1,06 ميلليون ەۋروعا (544 ميلليون تەڭگەگە جۋىق) تەڭ.

ادەبيەت بويىنشا نوبەل سىيلىعىنىڭ يەگەرى 8-قازاندا انىقتالادى. ال 9-قازاندا وسلودا نوبەل بەيبىتشىلىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بەلگىلى بولادى. سونىمەن قاتار 12-قازاندا الفرەد نوبەل اتىنداعى ەكونوميكا سالاسىنداعى سىيلىق يەگەرى جاريالانادى.

ەسكە سالا كەتەيىك، فيزيكا بويىنشا نوبەل سىيلىعى عارىشتان جەتكەن اسا قۋاتتى نەيترينونى اشۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن بەلگيالىق عالىم فرەنسيس حالتسەنگە بەرىلدى. ال امەريكالىق كارل دەيسسەروت جانە نەمىس عالىمدارى پەتەر حەگەمان مەن گەورگ ناگەل «جارىق ارقىلى باسقارىلاتىن يوندىق ارنالار مەن وپتوگەنەتيكاعا قاتىستى جاڭالىقتارى ءۇشىن» مەديتسينا سالاسىنداعى نوبەل سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتتارى اتاندى.