قۇرىلتاي زاڭ قابىلدادى: رەسەيدەن قانداي مۇناي ونىمدەرى جەتكىزىلەدى

حاتتاماعا 2024-جىلعى 27-قاراشادا استانا قالاسىندا قول قويىلدى. ونىڭ نەگىزگى ماقساتى - 2024 -جىلعى 1-قاڭتاردا قولدانىلۋ مەرزىمى اياقتالعان كەلىسىمنىڭ قولدانىسىن قايتا باستاۋ جانە ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ جەكەلەگەن ەرەجەلەرىن جاڭارتۋ.

حاتتامادا:

- كەلىسىمنىڭ قولدانىسىن 2024-جىلعى 1-قاڭتاردان باستاپ تۋىنداعان قۇقىقتىق قاتىناستارعا تاراتا وتىرىپ قايتا باستاۋ؛

- مۇناي مەن مۇناي ونىمدەرىن جەتكىزۋدىڭ ينديكاتيۆتىك تەڭگەرىمدەرىن جىل سايىن كەلىسۋ تەتىگىن ساقتاۋ؛

- ەكى مەملەكەتتىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارى اراسىنداعى اقپارات الماسۋدى جالعاستىرۋ؛

- كەلىسىم شەڭبەرىندە جەتكىزىلەتىن مۇناي ونىمدەرىنىڭ پايدالانىلۋىنا باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ؛

- كەلىسىمنىڭ قولدانىلۋ مەرزىمىن 2028-جىلعى 1-قاڭتارعا دەيىن ۇزارتۋ جانە تاراپتاردىڭ قارسىلىعى بولماعان جاعدايدا ونى كەيىننەن بەس جىلدىق كەزەڭگە اۆتوماتتى تۇردە ۇزارتۋ كوزدەلگەن.

- قازاقستان ءۇشىن بۇل كەلىسىم ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە مۇناي ونىمدەرىنىڭ ىشكى نارىعىنىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەۋى تۇرعىسىنان ماڭىزدى. قۇجات ەكى مەملەكەتتىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارىنىڭ ءىس-قيمىلدارىن ۇيلەستىرۋ ءۇشىن حالىقارالىق-قۇقىقتىق نەگىزىن قالىپتاستىرادى جانە مۇناي ونىمدەرىنىڭ تاپشىلىعى تۋىنداعان جاعدايدا قاجەتتى شارالاردى قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. حاتتاما راتيفيكاتسيالانباعان جاعدايدا، ەكى مەملەكەتتىڭ اراسىنداعى مۇناي جانە مۇناي ونىمدەرىن جەتكىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۇكىمەتارالىق ۇيلەستىرۋدىڭ حالىقارالىق- قۇقىقتىق تەتىگى ءوز كۇشىن جويادى. بۇل جەتكىزىلىمدەردىڭ بولجامدىلىعىن تومەندەتۋگە جانە ىشكى نارىقتاعى مۇناي ونىمدەرىنىڭ تاپشىلىعىنا اكەلەدى،-دەدى ق ر ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ شەت مەملەكەتتەردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارىنا وكىلەتتىكتەر بەرۋدى كوزدەمەيدى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى تالاپ ەتپەيدى، رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا شىعىستاردى قاجەت ەتپەيدى جانە تەرىس الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق نەمەسە ەكولوگيالىق سالدارعا اكەپ سوقپايدى.

قازاقستاننىڭ ىشكى نارىعى

قۇرىلتايدىڭ ەكونوميكالىق ساياسات، ونەركاسىپ جانە ەنەرگەتيكا كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە، حاتتامادا وسى كەلىسىمنىڭ ەرەجەلەرىن قولدانۋعا نەمەسە تۇسىندىرۋگە بايلانىستى تۋىندايتىن داۋلار تاراپتار اراسىنداعى كونسۋلتاتسيالار مەن كەلىسسوزدەر ارقىلى شەشىلەتىنى بەلگىلەنگەن. حاتتاماعا سايكەس كەلىسىمنىڭ قولدانىلۋى 2028 -جىلعى 1-قاڭتارعا دەيىن ۇزارتىلادى.

قۇجات بويىنشا جەتكىزۋدىڭ ينديكاتيۆتى بالانستارىن جىل سايىن كەلىسۋ تەتىگى، ەكى مەملەكەتتىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارى اراسىندا اقپارات الماسۋ، سونداي-اق رەسەي فەدەراتسياسىنان مۇناي ونىمدەرىن باجسىز يمپورتتاۋ مۇمكىندىگى ساقتالادى.

باجسىز رەجيمدى ساقتاۋ قازاقستاننىڭ ىشكى نارىعىنىڭ مۇناي ونىمدەرىنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىنە دەگەن سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن پراكتيكالىق ماڭىزعا يە. بۇل رەتتە، 2026-جىلى كۇتىلەتىن ۇنەم شامامەن 30 ميلليارد تەڭگەنى، سونىڭ ىشىندە بەنزين بويىنشا - 5,59 ميلليارد تەڭگە، ديزەل وتىنى بويىنشا - 15,75 ميلليارد تەڭگە، اۆياتسيالىق وتىن بويىنشا - 8,61 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى.

بۇدان بولەك، كەلىسىمنىڭ قولدانىلۋىن قايتا باستاۋ مۇناي مەن مۇناي ونىمدەرىن جەتكىزۋدىڭ ينديكاتيۆتى بالانسىن قالىپتاستىرۋ كەزىندە ىنتىماقتاستىق ءۇشىن حالىقارالىق-قۇقىقتىق نەگىزدى قامتاماسىز ەتەدى.

وسىلايشا، حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋ ءۇشىن عانا ەمەس، سونىمەن قاتار مۇناي ونىمدەرىنىڭ ىشكى نارىعىنىڭ تۇراقتىلىعىن جانە قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قولداۋ ءۇشىن دە ماڭىزدى.

بۇل تۇرعىدا مينيستر دەپۋتاتتار ساۋالىنا جاۋاپ بەرۋ كەزىندە رەسەيدەن مۇناي ونىمدەرىن باجسىز جەتكىزۋ رەجيمىن ساقتاۋدىڭ قازاقستان ءۇشىن قانداي ەكونوميكالىق ارتىقشىلىعى بار ەكەنىن ءتۇسىندىردى.

- نەگىزى ەكى وڭ اسەرىن كورىپ تۇرمىن. بىرىنشىدەن، كەرەك بولعان كەزدە ءبىزدىڭ ىشكى نارىعىمىزدى تولىقتاي ساپالى مۇناي ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋى. وسى كەلىسىمشارت بىزگە وسىنداي مۇمكىندىكتى بەرەدى. مىسالى، بۇگىندە بىزدە ديزەل وتىنىندا كەيبىر تاپشىلىقتار بولعان كەزدە رەسەي فەدەراتسياسىنان قاجەت كولەمدى الىپ كەلەمىز. ەكىنشىدەن، وسىنداي كەلىسىمشارت ەكى ەلدىڭ اراسىندا بولماسا، ءبىز وسى اكەتۋ كەدەندىك باجدارىن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ بيۋدجەتىنە تولەيتىن ەدىك. وسى كەلىسىمشارتپەن ءبىز 30 ميلليارد تەڭگەدەن قاراجاتتى جىلىنا وزىمىزدە ساقتاپ وتىرمىز. رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ بيۋدجەتىنە تولەمەي، ءبىز ەكى ەلدىڭ اراسىندا وسى ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك قارىم-قاتىناسىمىزدى ساقتاپ، ودان ءارى ارتتىرىپ وتىرمىز،-دەدى ەرلان اقكەنجەنوۆ.

ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، جىل سايىن اۆياتسيالىق وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى بەلگىلى ءبىر قيىندىقتارعا تاپ بولامىز. قازىرگى ۋاقىتتا رەسەي فەدەراتسياسىنان شامامەن 300000 توننا اۆياتسيالىق وتىن يمپورتتايمىز. ال بۇل كەلىسىم وتىندى باج سالىعىنسىز اكەلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ەسكە سالساق، جاقىندا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا قولدانىستاعى زاۋىتتاردى جاڭعىرتۋ جانە جاڭا ءتورتىنشى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىن سالۋ جونىندە بەرگەن تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسى قارالعان كەڭەس وتكىزدى.