قازاقستاندا اۆتوكرەديت الۋ تالاپتارى وزگەرۋى مۇمكىن: نەنى ءبىلۋ كەرەك؟

اۆتوكرەديت نارىعى سوڭعى جىلدارى ايتارلىقتاي ءوستى. الايدا نەسيە بەرۋ كولەمىنىڭ ارتۋىمەن بىرگە پروبلەمالىق قارىزدار مەن قارىز الۋشىلاردىڭ تولەم قابىلەتىنە قاتىستى تاۋەكەلدەر دە كۇشەيىپ كەلەدى. سوندىقتان بورىش جۇكتەمەسىنە قويىلاتىن تالاپتاردىڭ بولاشاقتا قالاي وزگەرەتىنى اۆتوكولىك ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ جۇرگەن ازاماتتار ءۇشىن ماڭىزدى.

بورىش جۇكتەمەسىنىڭ كوەففيتسيەنتى دەگەن نە؟

بورىش جۇكتەمەسىنىڭ كوەففيتسيەنتى (ب ج ك) - ادامنىڭ اي سايىنعى تابىسىنىڭ قانداي بولىگى نەسيە تولەمدەرىنە جۇمسالاتىنىن كورسەتەتىن قارجىلىق كورسەتكىش. بانكتەر ونى ازاماتتىڭ جاڭا قارىزدى وتەۋگە مۇمكىندىگى بار- جوعىن باعالاۋ ءۇشىن قولدانادى.

مىسالى، ادامنىڭ ايلىق تابىسى 500 مىڭ تەڭگە، ال بارلىق نەسيەسى بويىنشا اي سايىنعى تولەمى 200 مىڭ تەڭگە بولسا، ونىڭ بورىش جۇكتەمەسى 40 پايىزدى قۇرايدى.

بۇل كورسەتكىش نەعۇرلىم جوعارى بولسا، ادامنىڭ قارجىلىق مىندەتتەمەلەرى دە سوعۇرلىم كوپ دەگەن ءسوز. ەگەر تابىس ازايسا نەمەسە كۇتپەگەن شىعىندار پايدا بولسا، نەسيەنى ۋاقىتىندا تولەۋ قيىنداۋى مۇمكىن. ب ج ك-نىڭ نەگىزگى ماقساتى - ازاماتتاردىڭ شامادان تىس قارىز الۋىنا جول بەرمەۋ جانە بانكتەردىڭ نەسيە تاۋەكەلدەرىن ازايتۋ.

قازىرگى ۋاقىتتا بورىش جۇكتەمەسىنىڭ كوەففيتسيەنتىنە قاتىستى تالاپتار كەيبىر اۆتوكرەديتتەرگە قولدانىلمايدى. بۇل ەرەكشەلىك جاڭا اۆتوكولىكتەرگە بەرىلەتىن نەسيەلەردى، سونداي-اق باستاپقى جارناعا قويىلاتىن شارتتار ورىندالعان جاعدايدا پايدالانىلعان اۆتوكولىكتەردى ساتىپ الۋعا ارنالعان قارىزداردى قامتيدى.

پايدالانىلعان كولىككە نەسيە راسىمدەۋ كەزىندە باستاپقى جارنا مولشەرىنە قويىلاتىن تالاپتار مىناداي:

ءۇش جىلدان اسپايتىن اۆتوكولىككە باستاپقى جارنا كولىك قۇنىنىڭ كەمىندە 30 پايىزى بولۋى كەرەك.

قالعان پايدالانىلعان اۆتوكولىكتەرگە باستاپقى جارنا كەمىندە 50 پايىزدى قۇراۋعا ءتيىس.

سونىمەن قاتار ساتىپ الىنعان اۆتوكولىك نەسيە بويىنشا كەپىلگە قويىلۋى قاجەت.

بۇل ەرەكشەلىكتەر اۆتوكرەديتتىڭ بارلىق تۇرىنە بىردەي قولدانىلمايدى. سوندىقتان نەسيە راسىمدەگىسى كەلەتىن ازاماتتار بانكتەن ناقتى تالاپتاردى الدىن الا انىقتاعانى ءجون.

اۆتوكرەديت كولەمى 4,3 تريلليون تەڭگەگە جەتتى

ۇلتتىق بانكتىڭ مالىمەتىنشە، جاڭا جانە پايدالانىلعان اۆتوكولىكتەرگە بەرىلەتىن نەسيەلەرگە ب ج ك قولدانۋدىڭ ناقتى پارامەترلەرى مونيتورينگ ناتيجەلەرىنە قاراي بەلگىلەنەدى.

رەتتەۋشى اۆتوكرەديت پورتفەلىنىڭ ساپاسىن، قارىز الۋشىلاردىڭ بورىش جۇكتەمەسىن جانە باسقا دا تاۋەكەل فاكتورلارىن ەسكەرمەك.

مۇنىڭ سەبەبى تۇسىنىكتى: اۆتوكرەديت نارىعىنىڭ جىلدام ءوسۋى قارجى جۇيەسىنە قوسىمشا سالماق ءتۇسىرۋى مۇمكىن. ازاماتتار ۇزاق مەرزىمگە نەسيە الىپ، قىمبات كولىكتەردى كوبىرەك ساتىپ العان سايىن، ولاردىڭ قارجىلىق مىندەتتەمەلەرى دە ۇلعايادى. سوندىقتان ۇلتتىق بانك ءۇشىن تەك جاڭا بەرىلگەن نەسيەلەردىڭ كولەمى ەمەس، بۇرىن راسىمدەلگەن قارىزداردىڭ قانشالىقتى ۋاقىتىلى وتەلىپ جاتقانى دا ماڭىزدى. ۇلتتىق بانكتىڭ دەرەگىنە سايكەس، 2026 -جىلدىڭ العاشقى سەگىز ايىندا قازاقستاندىقتارعا 1,2 تريلليون تەڭگەگە اۆتوكرەديت بەرىلگەن. بۇل 2025 -جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 22,9 پايىزعا از.

الايدا جالپى اۆتوكرەديت پورتفەلى ءوسىپ وتىر. 2026 -جىلعى 1-قىركۇيەكتەگى جاعداي بويىنشا ونىڭ كولەمى 4,3 تريلليون تەڭگەگە جەتكەن. ءبىر جىلداعى ءوسىم - 16,3 پايىز. اۆتوكرەديت بەرۋ كولەمى 2023 -جىلى 1,4 تريلليون تەڭگە بولسا، 2024 -جىلى 1,8 تريلليون تەڭگەگە، ال 2025 -جىلى شامامەن 2,4 تريلليون تەڭگەگە جەتتى. وسىلايشا، ءۇش جىل ىشىندە اۆتوكولىك ساتىپ الۋعا بەرىلگەن نەسيەلەر كولەمى ەداۋىر ارتقان.

2023-2025 -جىلدارى اۆتوكرەديتتەردىڭ جالپى پورتفەلى ەكى ەسەدەن استام ءوسىپ، 4 تريلليون تەڭگەدەن استى. ال جەكە تۇلعالارعا بەرىلگەن بارلىق نەسيەلەر ىشىندەگى اۆتوكرەديتتەردىڭ ۇلەسى 2023 -جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىنداعى 8 پايىزدان 2025 -جىلدىڭ سوڭىندا 16 پايىزعا دەيىن ۇلعايدى.

ۇلتتىق بانك اۆتوكرەديت نارىعىنىڭ وسۋىنە جاڭا اۆتوكولىكتەرگە قاتىستى ب ج ك تالاپتارىنىڭ جەڭىلدەتىلۋى مەن ديلەرلەر ۇسىناتىن جەڭىلدىكتى باعدارلامالار ىقپال ەتكەنىن اتاپ ءوتتى.

قىمبات اۆتوكولىكتەرگە سۇرانىس ارتقان

نەسيە نارىعىنىڭ وسۋىمەن قاتار تولەم قابىلەتىنە قاتىستى ماسەلەلەر دە بايقالادى.

2026 -جىلعى 1-قىركۇيەكتە حالىقارالىق قارجىلىق ەسەپتىلىك ستاندارتتارى (ح ق ە س) بويىنشا ءۇشىنشى ساتىداعى اۆتوكرەديتتەردىڭ ۇلەسى 5,6 پايىزعا جەتتى. 2025 -جىلدىڭ سوڭىندا بۇل كورسەتكىش 5,3 پايىز بولعان. اقشالاي ەسەپتەگەندە، مۇنداي نەسيەلەردىڭ كولەمى 242,5 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى.

سالىستىرۋ ءۇشىن ايتساق، يپوتەكالىق نەسيە پورتفەلىندەگى ءۇشىنشى ساتىداعى قارىزداردىڭ ۇلەسى 1,3 پايىز بولعان.

ءۇشىنشى ساتىداعى نەسيەلەر - قۇنسىزدانۋ بەلگىلەرى بار، ياعني قارىزدى وتەۋ كەزىندە ەلەۋلى قيىندىقتار تۋىنداعان نەسيەلەر. مۇنداي كورسەتكىشتىڭ ءوسۋى بانكتەردىڭ نەسيە پورتفەلىندەگى تاۋەكەلدەردىڭ ارتقانىن ءبىلدىرۋى مۇمكىن.

ۇلتتىق بانك بۇعان دەيىن 2025 -جىلعى قارجىلىق تۇراقتىلىق تۋرالى ەسەبىندە اۆتوكرەديت پورتفەلىنىڭ ساپاسى كەيىننەن ناشارلاۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتكەن. رەتتەۋشى مۇنى بىرنەشە جىل بويى نارىقتىڭ قارقىندى وسۋىمەن، نەسيە مەرزىمدەرىنىڭ ۇزارۋىمەن جانە سۇرانىستىڭ قىمبات اۆتوكولىكتەرگە اۋىسۋىمەن بايلانىستىرعان.

اۆتوكرەديت نارىعىنداعى تاعى ءبىر ەرەكشەلىك - ۇزاق مەرزىمدى نەسيەلەردىڭ باسىم بولۋى. ۇلتتىق بانكتىڭ دەرەگىنشە، تالدانعان كەزەڭدە بەس جىلدان اساتىن مەرزىمگە بەرىلگەن اۆتوكرەديتتەردىڭ ۇلەسى جىل سايىنعى نەسيە كولەمىنىڭ 60 پايىزىنان جوعارى بولعان. ال 2026 -جىلدىڭ باسىنداعى جالپى اۆتوكرەديت پورتفەلىندە ولاردىڭ ۇلەسى 73,1 پايىزعا جەتتى.

ۇزاق مەرزىمگە نەسيە الۋ اي سايىنعى تولەمدى ازايتۋى مۇمكىن. ءبىراق ونىڭ جالپى قۇنى ۇلعايىپ، قارىز الۋشى ۇزاق ۋاقىت بويى قارجىلىق مىندەتتەمەدە قالادى. مىسالى، بىرنەشە جىلعا الىنعان اۆتوكرەديتتى وتەۋ كەزەڭىندە ادامنىڭ تابىسى تومەندەۋى، جۇمىسىنان ايىرىلۋى نەمەسە باسقا دا كۇتپەگەن شىعىندارى پايدا بولۋى ىقتيمال. مۇنداي جاعدايدا نەسيە تولەمىن جالعاستىرۋ قيىندايدى.

سوندىقتان اۆتوكولىك ساتىپ العاندا تەك اي سايىنعى تولەم مولشەرىن ەمەس، نەسيەنىڭ جالپى قۇنىن، مەرزىمىن جانە وتباسى بيۋدجەتىنە تۇسەتىن سالماقتى دا ەسەپتەۋ ماڭىزدى. ۇلتتىق بانك نازار اۋدارعان تاعى ءبىر ءۇردىس - قۇنى جوعارى اۆتوكولىكتەردى نەسيەگە ساتىپ الۋ كولەمىنىڭ ءوسۋى. 2025 -جىلى باعاسى 15 ميلليون تەڭگەدەن اساتىن اۆتوكولىكتەردى ساتىپ الۋعا 50,7 مىڭ نەسيە بەرىلگەن. بۇل - وسى ساناتتاعى كولىكتەرگە قاتىستى رەكوردتىق كورسەتكىش. ولارعا بەرىلگەن نەسيەلەردىڭ جالپى كولەمى 627 ميلليارد تەڭگەگە جەتىپ، 2024 -جىلمەن سالىستىرعاندا 157 پايىزعا ارتقان. رەتتەۋشىنىڭ باعالاۋىنشا، قىمبات اۆتوكولىكتەرگە بەرىلەتىن نەسيەلەر سانى مەن كولەمىنىڭ كۇرت ءوسۋى بانكتەردىڭ نەسيە پورتفەلىنە قوسىمشا تاۋەكەلدەر تۋدىرۋى مۇمكىن.