قازاقستان ينۆەستورلار ءۇشىن قانشالىقتى تارتىمدى

ول ءۇشىن ينۆەستيتسيالىق ورتا، ءتيىمدى مەملەكەتتىك ساياسات پەن بيزنەستىڭ ەركىن جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن جاعداي قاجەت. بۇل باعىتتاعى جەتىستىكتەر مەن تۇيتكىلدەردى Kazinform ءتىلشىسى ساراپشىلارمەن بىرگە زەردەلەدى.

ينۆەستيتسيانىڭ باعىتى وزگەرىپ جاتىر

الدىمەن ستاتيستيكانى سويلەتسەك. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستانعا تارتىلعان تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار كولەمى 20,5 ميلليارد دوللاردى قۇراپ، ءبىر جىلدا 14,4 پايىزعا ارتقان. ق ر س ءى م ينۆەستيتسيالار كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى عابيدوللا وسپانقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا، قازىر ەلىمىز ينستيتۋتسيونالدىق ورتانى كۇشەيتۋگە باسىمدىق بەرىپ وتىر.

- ينۆەستورلار نارىققا قولجەتىمدىلىكتى ەمەس، سونداي-اق ينستيتۋتتاردىڭ ساپاسىن، قۇقىقتىق قورعانىس دەڭگەيىن جانە ەكونوميكانىڭ تەحنولوگيالىق ترانسفورماتسياعا دايىندىعىن باعالايدى. قازىر ەلىمىزدە بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جالعاسىپ جاتىر، - دەدى ول «قازاقستانعا ينۆەستيتسيا تارتۋ: حالىقارالىق كاپيتال ءۇشىن قولايلى مەكەن» اتتى ساراپشىلىق دوڭگەلەك ۇستەلىندە.

ونىڭ سوزىنشە، ەلىمىزدە كاپيتال اعىنىنىڭ قۇرىلىمى وزگەرىپ جاتىر. قازىر ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعى شيكىزات سەكتورىمەن شەكتەلمەيدى. وڭدەۋ ونەركاسىبى، كولىك جانە لوگيستيكا، سيفرلىق ينفراقۇرىلىم، بايلانىس پەن قارجىلىق قىزمەتتەر سالالارىنا سۇرانىس ارتىپ كەلەدى.

بۇل ءۇردىس ناقتى كورسەتكىشتەردەن دە بايقالادى. بىلتىر وڭدەۋ ونەركاسىبىنە تارتىلعان ينۆەستيتسيا 47 پايىزعا ءوسىپ، 4,4 ميلليارد دوللارعا جەتتى. كولىك جانە قويمالاۋ سالاسىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى بەس ەسە ءوسىپ، 1 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. ال اقپارات جانە بايلانىس سالاسىنا تارتىلعان قاراجات 2,4 ەسە ارتىپ، 1,4 ميلليارد دوللارعا جەتكەن.

وتكەن جىلى قازاقستاندا 30 ينۆەستيتسيالىق كەلىسىم مەن 73 ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارت جاسالعان. ال بيىلدىڭ العاشقى ايلارىندا تاعى 47 قۇجاتقا قول قويىلعان.

الايدا ينۆەستيتسيا كولەمىنىڭ ءوسۋى بارلىق ماسەلە شەشىلدى دەگەندى بىلدىرمەيدى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، ەندىگى باستى مىندەت - ينۆەستيتسيالىق احۋالدىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ.

جەكە كاپيتالعا جول اشاتىن رەفورما قاجەت

ەكونوميست مۇرات تەمىرحانوۆتىڭ پىكىرىنشە، قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق ساياساتى جاڭا كەزەڭگە قادام باستى. ەگەر بۇرىن مەملەكەت نەگىزگى قوزعاۋشى كۇش بولسا، ەندى جەكە كاپيتالدىڭ ءرولىن ارتتىرۋدىڭ كەزەڭى كەلدى.

- بۇگىندە جەكە سەكتوردىڭ قاتىسۋىن كۇشەيتۋ، قارجىلاندىرۋدىڭ نارىقتىق قۇرالدارىن دامىتۋ جانە كوممەرتسيالىق ينۆەستيتسيالاردىڭ، ونىڭ ىشىندە بانك سەكتورى مەن ۆەنچۋرلىك كاپيتالدىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ ماڭىزدى، - دەدى ول.

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، ىشكى نارىعى شەكتەۋلى ەكونوميكا ءۇشىن ەكسپورتقا باعىتتالعان جوبالاردىڭ ماڭىزى زور.

بۇل پىكىردى ەكونوميست راسۋل رىسمامبەتوۆ تە قولدايدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ينۆەستور ءۇشىن ەڭ باستىسى - جەكە مەنشىك قۇقىعىنىڭ قورعالۋى.

ەگەر مەملەكەت ەكونوميكانىڭ بارلىق دەرلىك سالاسىنا قاتىسسا، وندا جەكە ينۆەستورلاردا نارىققا كىرۋ مۇمكىندىگىنە قاتىستى كوپتەگەن سۇراق تۋىندايدى. حالىقارالىق ينستيتۋتتار قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى مەملەكەت ۇلەسىنىڭ جوعارى ەكەنىنە نازار اۋدارادى. ارتىق بيۋروكراتيانى قىسقارتۋ جونىندەگى جارلىق اياسىندا بۇل باعىتتا ءالى دە رەفورمالار جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بار، - دەدى راسۋل رىسمامبەتوۆ.

ساراپشىنىڭ سوزىنشە، بيزنەس ءۇشىن ەڭ ماڭىزدىسى - تۇراقتىلىق.

- بىزدە تۇسىنىكتى ءارى قابىلدانعان سالىق جۇيەسى بار. قازىرگى كەزدە تىم كوپ وزگەرىس ەنگىزۋدىڭ قاجەتى جوق. ادامدارعا تۇراقتىلىق كەرەك. كەم دەگەندە بەس جىل - بۇل ينۆەستيتسيالىق تسيكلدىڭ ەڭ تومەنگى مەرزىمى. وسى ۋاقىت ىشىندە ەرەجەلەر تۇسىنىكتى بولۋى ءتيىس، - دەدى ول.

نەگىزگى كەدەرگىلەر قانداي؟

ينۆەستورلاردى الاڭداتاتىن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى - اكىمشىلىك توسقاۋىلدار. باس پروكۋراتۋرانىڭ ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ازامات دۇيسەمبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، بيزنەس وكىلدەرى ءالى دە كەلىسىمدەردى ۇزاق راسىمدەۋ، نەگىزسىز تەكسەرۋلەر مەن ءارتۇرلى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءبىر-بىرىنە قايشى تالاپتارىنا تاپ بولادى.

- وسىنداي جاعداي جوبالاردىڭ مەرزىمىنە اسەر ەتىپ، ينۆەستيتسيالىق كليماتقا دەگەن سەنىمدى السىرەتەدى، - دەدى ازامات دۇيسەمبەكوۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا، ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ نەگىزگى قۇرالدارىنىڭ ءبىرى - پروكۋرورلىق قاداعالاۋ. قازىر ەلدە ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ ءبىرىڭعاي جۇيەسى قالىپتاسىپ كەلەدى. ول ءوتىنىش قابىلدانعان ساتتەن باستاپ ماسەلە تولىق شەشىلگەنگە دەيىنگى كەزەڭدى قامتيدى.

سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تەكسەرۋ، ايىپپۇل سالۋ نەمەسە سوتقا جۇگىنۋ سەكىلدى شەشىمدەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر.

سپيكەردىڭ سوزىنشە، ينۆەستورلاردىڭ وتىنىشتەرىن تالداۋ جۇيەلى پروبلەمالاردى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىڭ نەگىزىندە اكىمشىلىك تاجىريبە مەن زاڭنامانى جەتىلدىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەنۋدە.

قىمبات قارجى ينۆەستيتسيانى تەجەي مە؟

ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىككە اسەر ەتەتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى فاكتور - قارجىلاندىرۋ قۇنى. راسۋل رىسمامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا، جوعارى بازالىق مولشەرلەمە ينۆەستيتسيا تارتۋعا كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر.

ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ 78 پايىزى قازىرگى بازالىق مولشەرلەمە دەڭگەيى ينۆەستيتسيا تارتۋ شارالارىنىڭ تيىمدىلىگىن تومەندەتەتىنىن ايتقان.

ونىڭ سوزىنشە، نەسيە رەسۋرستارى مەن بانك قىزمەتتەرىنىڭ قازىرگى قۇنىن ەسكەرسەك، جوبالاردى قارجىلاندىرۋ قۇنى شامامەن 20 پايىزعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا كوپتەگەن جوبانىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى تومەندەيدى. ەكونوميست ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانكتىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسى قاجەتتىگىن ايتادى.

P. S. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا، الداعى كەزەڭدە باستى نازار جاڭا كاپيتال كولەمىنە ەمەس، ينۆەستورلار ءۇشىن كەدەرگىسىز ورتا قالىپتاستىرۋعا اۋدارىلۋى ءتيىس. سوندا عانا ينۆەستيتسيا ەكونوميكانىڭ ساپالى وسىمىنە نەگىز بولا الادى.