قازاقستان گەرمانيامەن ەكونوميكالىق بايلانىستا جاڭا كەزەڭگە قادام باسىپ وتىر - ەكونوميست

ەكونوميست دينارا مامىربەكوۆانىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان ءۇشىن گەرمانيامەن سەرىكتەستىكتە كاپيتال تارتۋمەن قاتار، تەحنولوگيا ترانسفەرى، زاماناۋي ءوندىرىس ستاندارتتارىن ەنگىزۋ جانە بىلىكتى كادر دايارلاۋ ماسەلەلەرى ماڭىزدى. ونىڭ پىكىرىنشە، قازاق- گەرمان ينۆەستيسيالىق- قارجى پلاتفورماسىن قۇرۋ، قارجى ينستيتۋتتارىمەن ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ جانە ونەركاسىپ پەن ەنەرگەتيكانى جاڭعىرتۋ ناقتى ەكونوميكالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا جاڭا مۇمكىندىك بەرەدى.

ساراپشى سونداي-اق سيفرلىق يننوۆاتسيالار مەن جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ، ترانسكاسپيي حالىقارالىق كولىك باعىتىن كەڭەيتۋ جانە لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋ قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ جاڭا ءوسۋ نۇكتەلەرىن قالىپتاستىرا الاتىنىن اتاپ ءوتتى. دينارا مامىربەكوۆا قازاقستان- گەرمانيا ىنتىماقتاستىعىنىڭ كەلەسى كەزەڭىندە ينۆەستيسيانىڭ ناقتى وندىرىسكە، تەحنولوگياعا، بىلىكتى ماماندارعا جانە جوعارى قوسىلعان قۇن قالىپتاستىراتىن جوبالارعا اينالۋى ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى.

- مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋگە دايىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنتتىڭ بۇل ۇستانىمى ەكى ەل اراسىنداعى ينۆەستيسيالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋگە قانداي جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى؟

- مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋ تۋرالى ۇستانىمى - ەكى ەل اراسىنداعى ينۆەستيسيالىق سەرىكتەستىككە جاڭا سەرپىن بەرەتىن ماڭىزدى قادام. مەنىڭشە، ەندىگى مىندەت - ينۆەستيسيا كولەمىن ارتتىرۋمەن عانا شەكتەلمەي، ونىڭ ساپالىق تيىمدىلىگىن كۇشەيتۋ.

گەرمانيا - تەحنولوگياسى، وندىرىستىك مادەنيەتى جانە يننوۆاتسيالىق الەۋەتى جوعارى مەملەكەت. سوندىقتان نەمىس ينۆەستيسياسىن قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ وڭدەۋشى ونەركاسىپ، ماشينا جاساۋ، اگروونەركاسىپ، ەنەرگەتيكا، سيفرلاندىرۋ جانە «جاسىل» تەحنولوگيالار سياقتى پەرسپەكتيۆالى باعىتتارىنا تارتۋدىڭ ماڭىزى زور.

بۇل ىنتىماقتاستىق قازاقستانعا تەك كاپيتال عانا ەمەس، جاڭا تەحنولوگيالار مەن باسقارۋ تاجىريبەسىن، زاماناۋي ءوندىرىس ستاندارتتارىن جانە بىلىكتى كادرلاردى دايارلاۋ مۇمكىندىگىن اكەلۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار قازاقستاندىق كاسىپورىنداردىڭ حالىقارالىق وندىرىستىك تىزبەكتەرگە قوسىلۋىنا جول اشىلادى.

سوندىقتان قازاقستان- گەرمانيا ەكونوميكالىق بايلانىستارىنىڭ جاڭا كەزەڭىن مەن «ينۆەستيسيادان - تەحنولوگياعا، تەحنولوگيادان - جاڭا وندىرىسكە، ال جاڭا وندىرىستەن - تۇراقتى ەكونوميكالىق وسىمگە» باستايتىن سەرىكتەستىك رەتىندە باعالار ەدىم.

- قاسىم-جومارت توقايەۆ قازاق- گەرمان ينۆەستيسيا- قارجى پلاتفورماسىن قۇرۋدى ۇسىندى. بۇل باستاما قازاقستانعا گەرمانيانىڭ كاپيتالى مەن وزىق قارجى تاجىريبەسىن تارتۋدا قانداي ءتيىمدى تەتىك بولا الادى؟

- مەنىڭ ويىمشا، قازاق- گەرمان ينۆەستيسيالىق- قارجى پلاتفورماسىن قۇرۋ - ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق ارىپتەستىكتى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەتىن ماڭىزدى تەتىك. ونىڭ نەگىزگى ارتىقشىلىعى - گەرمانيا كاپيتالىن جاي عانا تارتۋ ەمەس، ونى قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ناقتى ءارى بولاشاعى زور جوبالارىنا ءتيىمدى باعىتتاۋ.

مۇنداي پلاتفورما قازاقستاندىق جوبالار مەن گەرمانيانىڭ ينۆەستيسيالىق ينستيتۋتتارى، بانكتەرى جانە كومپانيالارى اراسىنداعى تىكەلەي بايلانىستى كۇشەيتە الادى. اسىرەسە وڭدەۋشى ونەركاسىپ، جاڭارتىلاتىن ەنەرگەتيكا، سيفرلاندىرۋ، اگروونەركاسىپ، ماشينا جاساۋ جانە جوعارى تەحنولوگيالار سالالارىندا بىرلەسكەن جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك بار.

سونىمەن قاتار، بۇل باستامانىڭ قۇندىلىعى تەك قارجى تارتۋمەن شەكتەلمەيدى. گەرمانيانىڭ وزىق قارجىلىق تاجىريبەسى مەن تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەرىن قازاقستاننىڭ ينۆەستيسيالىق الەۋەتىمەن ۇشتاستىرۋ ارقىلى جاڭا وندىرىستەر اشۋعا، زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە، جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا جانە قازاقستاندىق كاسىپورىنداردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا بولادى.

سوندىقتان مەن بۇل پلاتفورمانى ەكى ەل كاپيتالى توعىساتىن عانا ەمەس، قارجى، تەحنولوگيا، تاجىريبە مەن جاڭا ەكونوميكالىق يدەيالار توعىساتىن ماڭىزدى كوپىر دەپ قابىلدايمىن. ەڭ باستىسى - ونىڭ قىزمەتى ناقتى جوبالارعا، اشىق ءارى ءتيىمدى قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرىنە جانە ۇزاق مەرزىمدى ەكونوميكالىق ناتيجەگە باعىتتالۋى قاجەت.

- پرەزيدەنت گەرمانيانىڭ قارجى ينستيتۋتتارىمەن ىنتىماقتاستىقتى، سونداي-اق ەنەرگەتيكا مەن ونەركاسىپتى جاڭعىرتۋدى ماڭىزدى باعىت رەتىندە ايقىندادى. بۇل باستامالار قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ تەحنولوگيالىق دامۋىنا جانە جاڭا وندىرىستەر قالىپتاستىرۋعا قالاي ىقپال ەتەدى؟

- گەرمانيانىڭ قارجى ينستيتۋتتارىمەن ىنتىماقتاستىق پەن ەنەرگەتيكا جانە ونەركاسىپتى جاڭعىرتۋ - قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ تەحنولوگيالىق ترانسفورماتسياسىن جەدەلدەتەتىن ءوزارا بايلانىستى باعىتتار. سەبەبى قازىرگى ەكونوميكادا تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋ تەك قۇرال-جابدىق ساتىپ الۋمەن ولشەنبەيدى. ونىڭ نەگىزگى ناتيجەسى - ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ارتۋى، ءوندىرىس شىعىندارىنىڭ تومەندەۋى، جاڭا ونىمدەردىڭ پايدا بولۋى جانە ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنىڭ كۇشەيۋى.

بۇل جەردە گەرمانيانىڭ قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ ءرولى ەرەكشە. ۇزاق مەرزىمدى جانە سالىستىرمالى تۇردە تۇراقتى قارجىلاندىرۋ تەتىكتەرى كاپيتالدى قاجەت ەتەتىن ونەركاسىپتىك جانە ەنەرگەتيكالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستان ءۇشىن بۇل - تەحنولوگيالىق تاۋەكەلى جوعارى جوبالارعا ينۆەستيسيا تارتۋدىڭ ماڭىزدى مۇمكىندىگى. قازىردىڭ وزىندە ەكى ەلدىڭ كۇن تارتىبىندە ەنەرگەتيكا، ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا، سيفرلاندىرۋ، كولىك- لوگيستيكا جانە ستراتەگيالىق شيكىزاتتى وڭدەۋ باعىتتارى تۇر.

ەكىنشى ماڭىزدى ماسەلە - قارجىنى تەحنولوگيا ترانسفەرىمەن بايلانىستىرۋ. مەنىڭ ويىمشا، قازاقستان ءۇشىن ەڭ ءتيىمدى مودەل - نەمىس كومپانيالارىنىڭ تەحنولوگياسى مەن باسقارۋ تاجىريبەسىن قازاقستاندىق وندىرىستىك بازامەن ۇشتاستىرۋ. بۇل جاعدايدا ءبىز دايىن ءونىمدى عانا يمپورتتاۋشى ەمەس، تەحنولوگيانى مەڭگەرىپ، ونى ەل ىشىندە قولداناتىن جانە بىرتىندەپ جەرگىلىكتەندىرەتىن ەكونوميكا قالىپتاستىرا الامىز. قازىرگى ىنتىماقتاستىق اياسىندا ءوندىرىستى وقشاۋلاۋ مەن تەحنولوگيا ترانسفەرى ماسەلەلەرىنىڭ ارنايى قاراستىرىلۋى دا وسىنىڭ ماڭىزىن كورسەتەدى.

ەنەرگەتيكا تۇرعىسىنان بۇل ماسەلە ودان دا ماڭىزدى. ويتكەنى قولجەتىمدى ءارى تۇراقتى ەنەرگيا - كەز كەلگەن ونەركاسىپتىڭ نەگىزگى فاكتورى. ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ ءوندىرىستىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرىپ قانا قويماي، جاڭا كاسىپورىنداردىڭ پايدا بولۋىنا ينۆەستيسيالىق جاعداي جاسايدى. قازاقستاندا 2026 -جىلدىڭ العاشقى سەگىز ايىندا ەنەرگەتيكاعا سالىنعان ناقتى ينۆەستيسيالار 49,3 پايىزعا، وڭدەۋ ونەركاسىبىنە 39,9 پايىزعا وسكەنى وسى باعىتتاعى ينۆەستيسيالىق بەلسەندىلىكتىڭ ارتىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى.

ال ونەركاسىپتىك جاڭعىرتۋدىڭ ەكونوميكالىق ءمانى - شيكىزاتتى كوبىرەك وندىرۋدە ەمەس، ودان كوبىرەك ەكونوميكالىق قۇن قالىپتاستىرۋدا. مىسالى، شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋ، ماشينا جاساۋ، حيميا ونەركاسىبى، ەنەرگەتيكالىق جابدىقتار، سيفرلىق ءوندىرىس سياقتى سالالاردىڭ دامۋى قازاقستان ەكونوميكاسىندا جوعارى قوسىلعان قۇنى بار سەكتورلاردىڭ ۇلەسىن ارتتىرا الادى.

سوندىقتان مەن بۇل باستامانىڭ تۇپكى ناتيجەسىن جاڭا زاۋىتتاردىڭ سانىمەن عانا باعالاماس ەدىم. نەگىزگى كورسەتكىشتەر - ەڭبەك ونىمدىلىگى، جەرگىلىكتى قامتۋ، تەحنولوگيا ترانسفەرى، ەكسپورتتىق الەۋەت، جوعارى بىلىكتى جۇمىس ورىندارى جانە جاڭا وندىرىستەردىڭ ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىنا مۋلتيپليكاتيۆتىك اسەرى.

قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا، گەرمانيادان كاپيتال تارتۋ - باستاپقى قادام عانا. ەڭ ماڭىزدىسى - سول كاپيتالدىڭ تەحنولوگياعا، تەحنولوگيانىڭ ونىمدىلىككە، ال ونىمدىلىكتىڭ جاڭا ءوندىرىس پەن تۇراقتى ەكونوميكالىق وسىمگە اينالۋى. مەنىڭ ويىمشا، قازاقستان- گەرمانيا ەكونوميكالىق سەرىكتەستىگىنىڭ نەگىزگى ستراتەگيالىق ءمانى دە وسىندا.

- مەملەكەت باسشىسى سيفرلىق يننوۆاتسيالار مەن جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى قازاق- گەرمان سەرىكتەستىگىن دامىتۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. قازاقستاننىڭ سيفرلىق جانە قارجىلىق ەكوجۇيەسىنىڭ قالىپتاسقان الەۋەتى بۇل ىنتىماقتاستىقتى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋعا قالاي مۇمكىندىك بەرەدى؟

- قازاقستاننىڭ سيفرلىق ەكوجۇيەسىنىڭ باستى ارتىقشىلىعى - سيفرلاندىرۋدىڭ جەكەلەگەن جوبالار دەڭگەيىنەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق ينفراقۇرىلىمعا ءوتۋى. قازىر ەلىمىزدە مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى، بيزنەستى، قارجىلىق وپەراتسيالاردى جانە دەرەكتەردى باسقارۋدى سيفرلىق ورتاعا بىرىكتىرۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. 2026 -جىلى قابىلدانعان Digital Qazaqstan ستراتەگياسى دا جاساندى ينتەللەكتىنى ەكونوميكاعا كەڭىنەن ەنگىزۋگە باعىتتالعان.

وسى تۇرعىدان العاندا، گەرمانيامەن سەرىكتەستىكتىڭ الەۋەتى وتە جوعارى. قازاقستاننىڭ سيفرلىق پلاتفورمالارى، فينتەح شەشىمدەرى مەن دەرەكتەر ينفراقۇرىلىمى نەمىستىڭ ينجەنەرلىك تەحنولوگيالارىمەن، ونەركاسىپتىك اۆتوماتتاندىرۋ جانە AI سالاسىنداعى تاجىريبەسىمەن ۇشتاسسا، سيفرلاندىرۋدىڭ كەلەسى كەزەڭى - اقىلدى ءوندىرىس پەن دەرەكتەرگە نەگىزدەلگەن ەكونوميكاعا كوشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

مەن ەكونوميست رەتىندە مۇندا ەڭ ماڭىزدى ناتيجە تەحنولوگيانىڭ ءوزى ەمەس، ونىڭ ەكونوميكالىق قايتارىمى دەپ ەسەپتەيمىن. مىسالى، AI وندىرىستەگى شىعىنداردى وڭتايلاندىرۋعا، لوگيستيكاداعى ۋاقىتتى قىسقارتۋعا، قارجى سەكتورىندا تاۋەكەلدەردى باعالاۋدى جەتىلدىرۋگە، ال اۋىل شارۋاشىلىعىندا رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني سيفرلىق تەحنولوگيا ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىراتىن ناقتى ەكونوميكالىق اكتيۆكە اينالۋى ءتيىس.

قارجىلىق ەكوجۇيە بۇل پروتسەستى ودان ءارى جەدەلدەتە الادى. قازاقستاننىڭ فينتەح تاجىريبەسى مەن گەرمانيانىڭ قارجىلىق ينستيتۋتتارىنىڭ كاپيتالى مەن ساراپتاماسىن بىرىكتىرۋ ارقىلى يننوۆاتسيالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا قۇرالدارىن - ۆەنچۋرلىك ينۆەستيسيا، تەحنولوگيالىق جوبالاردى بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋ، سيفرلىق قارجى ونىمدەرىن دامىتۋ تەتىكتەرىن كەڭەيتۋگە بولادى.

سوندىقتان قازاق- گەرمان ىنتىماقتاستىعىنىڭ كەلەسى دەڭگەيى - «تەحنولوگيانى ساتىپ الۋ» ەمەس، بىرلەسىپ تەحنولوگيا جاساۋ جانە ونى كوممەرتسيالاندىرۋ بولۋى ماڭىزدى. بۇل ءۇشىن بىرلەسكەن زەرتتەۋ ورتالىقتارى، AI- زەرتحانالار، ستارتاپتاردى اكسەلەراتسيالاۋ باعدارلامالارى جانە ماماندار دايارلاۋ جوبالارى ەرەكشە مانگە يە.

مەنىڭشە، قازاقستاننىڭ سيفرلىق الەۋەتى گەرمانيانىڭ تەحنولوگيالىق جانە يندۋستريالىق تاجىريبەسىمەن ۇيلەسكەن جاعدايدا، بۇل سەرىكتەستىك تەك سيفرلىق سەكتوردى ەمەس، بۇكىل ەكونوميكانىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋعا اسەر ەتەتىن فاكتورعا اينالا الادى. قازاقستان مەن گەرمانيا قازىردىڭ وزىندە سيفرلاندىرۋدى ەكونوميكالىق جانە يندۋستريالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ باعىتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرىپ وتىر.

- قاسىم-جومارت توقايەۆ ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىن دامىتۋعا ەرەكشە ءمان بەرىپ، قازاقستاندى ەۋرازياداعى ءىرى لوگيستيكالىق حابقا اينالدىرۋ باعىتىن اتاپ ءوتتى. رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى قاقتىعىس ەۋرازياداعى كولىك دالىزدەرىنىڭ باعىتى مەن لوگيستيكالىق بايلانىستارعا قانداي وزگەرىستەر اكەلدى؟ بۇل جاعداي قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك جانە ينۆەستيسيالىق الەۋەتىن ارتتىرۋ ءۇشىن قانداي مۇمكىندىكتەر قالىپتاستىرادى؟

- ترانسكاسپيي حالىقارالىق كولىك باعىتىنىڭ دامۋى قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستاننىڭ ەۋروپا مەن ازيانى بايلانىستىراتىن گەوگرافيالىق ورنالاسۋى بۇل باعىتتى دامىتۋ ءۇشىن ماڭىزدى ارتىقشىلىق بولىپ سانالادى. سوندىقتان ترانسكاسپي باعىتىن كەڭەيتۋ ارقىلى ەلىمىز تەك جۇك تاسىمالدايتىن ترانزيتتىك اۋماق ەمەس، لوگيستيكا، قويمالاۋ، وڭدەۋ جانە ساۋدا قىزمەتتەرى شوعىرلانعان ءىرى ەكونوميكالىق حاب قالىپتاستىرا الادى.

بۇل رەتتە كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ، پورتتاردىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ، تەمىرجول جەلىلەرىن دامىتۋ جانە سيفرلىق لوگيستيكالىق جۇيەلەردى ەنگىزۋ ەرەكشە ماڭىزعا يە. مۇنداي ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ترانزيت كولەمىن ۇلعايتۋمەن قاتار، جەكە ينۆەستيسيالار ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر قالىپتاستىرادى. ياعني ءبىر عانا كولىك ءدالىزىنىڭ دامۋى ونىڭ اينالاسىندا جاڭا تەرمينالدار، قويما كەشەندەرى، سەرۆيستىك كومپانيالار مەن وڭدەۋشى وندىرىستەردىڭ پايدا بولۋىنا ىقپال ەتۋى مۇمكىن.

وسى ۇدەرىستەرگە رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى قاقتىعىستان كەيىنگى ەۋرازياداعى لوگيستيكالىق بايلانىستاردىڭ وزگەرۋى دە اسەر ەتىپ وتىر. دەگەنمەن بۇل جەردە قازاقستاننىڭ ارتىقشىلىعىن تەك قالىپتاسقان گەوساياسي جاعدايمەن بايلانىستىرۋ جەتكىلىكسىز. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ حالىقارالىق ماسەلەلەر بويىنشا دەربەس ۇستانىم ءبىلدىرىپ، ءارتۇرلى تاراپتارمەن ديالوگتى ساقتاي الۋى دا ماڭىزدى فاكتور.

مەنىڭشە، وسى ديپلوماتيالىق جانە ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەردى قاتار پايدالانۋ قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن كۇشەيتە الادى. ەلدىڭ سەنىمدى ءارى بولجامدى لوگيستيكالىق سەرىكتەس رەتىندەگى ءرولىن نىعايتۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىمنىڭ ساپاسى عانا ەمەس، مارشرۋتتاردىڭ تۇراقتىلىعى، شەكارالىق راسىمدەردىڭ جىلدامدىعى جانە سيفرلىق سەرۆيستەردىڭ دامۋى دا ماڭىزدى.

سوندىقتان ترانسكاسپي باعىتى قازاقستان ءۇشىن جاي عانا بالاما كولىك جولى ەمەس، جاڭا ينۆەستيسيالىق جانە وندىرىستىك مۇمكىندىكتەر قالىپتاستىراتىن ەكونوميكالىق پلاتفورماعا اينالا الادى. نەگىزگى مىندەت - ترانزيتتىك اعىندى ەل اۋماعى ارقىلى وتكىزىپ قانا قويماي، ونىڭ اينالاسىندا جوعارى قوسىلعان قۇنى بار لوگيستيكالىق جانە وندىرىستىك ەكوجۇيە قالىپتاستىرۋ.

جالپى، قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى مەن تەك ينۆەستيسيا تارتۋ نەمەسە ساۋدا كولەمىن ۇلعايتۋ تۇرعىسىنان قاراستىرماس ەدىم. ونىڭ باستى ءمانى - كاپيتالدى تەحنولوگيامەن، تەحنولوگيانى ادام كاپيتالىمەن، ال وسى رەسۋرستاردى ناقتى ءوندىرىس پەن جوعارى قوسىلعان قۇنمەن ۇشتاستىرۋدا.

قازاقستاننىڭ الدىندا بۇگىن جاڭا مۇمكىندىك تۇر: سيفرلىق تەحنولوگيالار، جاساندى ينتەللەكت، ەنەرگەتيكا، ونەركاسىپ، قارجى جانە ترانسكاسپيي باعىتى - ءبىر-بىرىنەن بولەك سالالار ەمەس، ەكونوميكانىڭ جاڭا مودەلىن قالىپتاستىراتىن ءوزارا بايلانىستى باعىتتار.

مەنىڭ ويىمشا، ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز - گەوگرافيالىق ورنالاسۋىمىزدى، تابيعي رەسۋرستارىمىزدى جانە سيفرلىق الەۋەتىمىزدى جاي عانا ارتىقشىلىق رەتىندە كورسەتىپ قويۋ ەمەس، ولاردى ينۆەستيسياعا، وندىرىسكە، ەكسپورتقا جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىنا اينالدىرۋ.

قازاقتا «كوز قورقاق، قول باتىر» دەيدى. ەكونوميكادا دا مۇمكىندىك وزدىگىنەن ناتيجە بەرمەيدى - ونى دۇرىس ينۆەستيسيالىق شەشىممەن، تەحنولوگيامەن جانە كاسىبي كادرمەن ناقتى ەكونوميكالىق قۇندىلىققا اينالدىرۋ قاجەت.

سوندىقتان قازاقستان- گەرمانيا سەرىكتەستىگىنىڭ كەلەسى كەزەڭىن مەن «كاپيتال تارتۋ كەزەڭىنەن - تەحنولوگيا مەن قۇزىرەت قالىپتاستىرۋ كەزەڭىنە» كوشۋ دەپ باعالار ەدىم. باستى ناتيجە - قانشا ينۆەستيسيا كەلگەنى عانا ەمەس، سول ينۆەستيسيا قازاقستاندا قانشا جاڭا ءوندىرىس، قانشا تەحنولوگيا، قانشا بىلىكتى مامان جانە قانشا جوعارى قوسىلعان قۇن قالىپتاستىرعانىمەن ولشەنۋى ءتيىس. ويتكەنى مىقتى ەكونوميكا - رەسۋرسى كوپ ەكونوميكا عانا ەمەس، ءوز مۇمكىندىگىن ەكونوميكالىق قۇندىلىققا اينالدىرا الاتىن ەكونوميكا.