قازاقستان ابايدىڭ «عىلىم تاپپاي ماقتانبا» دەگەن ۇلاعاتىنا لايىقتى ەڭبەگىمەن جەتتى - دجون گيلل
استانا. KAZINFORM - قازاقستان جوعارى ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتىپ، ورتالىق ازيانىڭ ءبىلىم بەرۋ جانە يننوۆاتسيا ورتالىعىنا اينالۋ باعىتىندا ماڭىزدى قادامدار جاساپ كەلەدى. بۇگىندە ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى الەمدىك رەيتينگتەردەگى كورسەتكىشتەرىن جاقسارتىپ، شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن سەرىكتەستىگىن نىعايتىپ جاتىر. III ستراتەگيالىق سەرىكتەستەر فورۋمىندا شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى ەلىمىزدىڭ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىن جوعارى باعالاپ، قازاقستاندىق تاجىريبەنىڭ بۇكىل تۇركى الەمى مەن ورتالىق ازيا ءۇشىن ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
دارىندى شەتەلدىك جاستار قازاقستاندى تاڭداپ وتىر
Times Higher Education باس اتقارۋشى ديرەكتورى دجون گيللدىڭ ايتۋىنشا، ۇيىمنىڭ World University Rankings رەيتينگى بۇگىندە زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىن باعالايتىن ەڭ ءىرى جۇيەگە اينالىپ وتىر. وعان 118 ەل مەن اۋماقتان 2 297 جوعارى وقۋ ورنى كىرەدى. 2021 -جىلى بۇل رەيتينگكە قازاقستاننىڭ 3 ۋنيۆەرسيتەتى عانا بولسا، ببيىل ولاردىڭ سانى 10-عا جەتتى.
- كوش باسىندا - نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتى. ول 2024 -جىلى الەمدەگى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ۇزدىك 30 پايىزىنىڭ قاتارىنا ەنگەن بولاتىن. ەكى جىل وتكەن سوڭ 200 ساتىعا جوعارىلادى. بۇل - قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتتەرى اراسىنداعى ەڭ ۇزدىك ناتيجە جانە ورتالىق ازياداعى جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەت كورسەتكىشى. مۇنداي ناتيجەلەر كوپ جىلدار بۇرىن قابىلدانعان دۇرىس شەشىمدەر مەن سولاردى تاباندىلىقپەن ىسكە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا كەلەدى. سىزدەر عىلىم مەن جوعارى ءبىلىمدى ۇلتتىق باسىمدىققا اينالدىرىپ، ەندى ول كونستيتۋتسيادا دا بەكىتىلدى. عىلىم مەن جوعارى بىلىمگە سالىناتىن ينۆەستيتسيا 5 جىلدا التى ەسە ءوستى. ال ەڭ جوعارى دەڭگەيدەن بەرىلگەن باعدار وزگەرىسسىز قالدى: قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتتەرى الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك وقۋ ورىندارىمەن باسەكەگە ءتۇسۋى ءتيىس، - دەدى مارتەبەلى مەيمان.
ونىڭ مالىمەتىنشە. قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتتەرى Times Higher Education رەيتينگىندە بارلىق بەس باعىت بويىنشا جاقساردى جانە ولاردىڭ ورتاشا بالى الەمدىك ورتاشا كورسەتكىشتەن ءۇش ەسەگە جۋىق جىلدام ءوستى. ەڭ ۇلكەن ءوسىم عىلىمي زەرتتەۋلەر سالاسىندا بايقالىپ، زەرتتەۋ الەۋەتى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 12 بالعا ارتتى.
- بۇل ءبىزدىڭ بارلىق ولشەمدەرىمىز بويىنشا ەڭ ءىرى سەرپىلىس، - دەدى دجون گيلل.
مارتەبەلى مەيمان قازىر قازاقستاندا شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ 33 فيليالى جۇمىس ىستەيتىنىن، ولاردا 40 مىڭعا جۋىق شەتەلدىك ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. 2029 -جىلعا قاراي ولاردىڭ سانىن 100 مىڭعا جەتكىزۋ جوسپارلانعانىنا نازار اۋداردى.
- ءبىزدىڭ دەرەكتەرىمىز وسى دامۋدىڭ ناقتى اسەرىن كورسەتىپ وتىر. قازاقستان حالىقارالىق ىقپالداستىق كورسەتكىشى بويىنشا الەمدىك تە، ازيالىق تا ورتاشا دەڭگەيدەن جوعارى تۇر جانە بيىل قازاقستاندىق كامپۋستاردا شەتەلدىك وقىتۋشىلار مەن شەتەلدىك ستۋدەنتتەر سانىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى بۇل باسىمدىق تاعى دا كۇشەيدى. دارىندى جاستار قازاقستاندى تاڭداۋدا، ال رەيتينگتەر مۇنى ايقىن كورسەتە باستادى. قازاقتىڭ ۇلى اعارتۋشىسى ءارى فيلوسوفى اباي «عىلىم تاپپاي ماقتانباۋعا» شاقىرعان ەدى. بۇگىندە قازاقستان بۇل جەتىستىككە لايىقتى ەڭبەكپەن جەتتى، - دەدى ول.
قازاقستاننىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى تاجىريبەسى تۇركى الەمىنە ۇلگى
شەتەلىك بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى - تۇركيانىڭ گازي ۋنيۆەرسيتەتى. بۇل ءبىلىم ورداسى وزبەكالى جانىبەكوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە فيليالىن اشىپ، جۇمىس ىستەپ جاتىر. فورۋمعا ارنايى قاتىسقان گازي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ۋگۋر ءۇنال ەكى ەل اراسىنداعى مۇنداي ىنتىماقتاستىق ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا جانە جاستارعا وڭ ىقپالىن تيگىزەتىنىن ايتادى.
- قازاقستاننىڭ وسى سالاداعى تاجىريبەسى مەن اتقارىپ جاتقان جۇمىستارى تۇركى دۇنيەسىنە دە ۇلگى بولىپ وتىر. اسىرەسە، جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جاساندى ينتەللەكت جونىندەگى ۇلتتىق باعدارلاما جاستارىمىزدى جاساندى ينتەللەكت تۋرالى تەك حاباردار بولىپ قانا قويماي، ونى دامىتاتىن جانە جاسايتىن بۋىن رەتىندە قالىپتاستىرىپ جاتىر، - دەدى ول.
تۇركيالىق عالىم قازاقستانداعى بۇل جوبانى بىرەگەي جۇيە رەتىندە اتاپ ءوتتى.
- وسى تۇرعىدان العاندا، جاساندى ينتەللەكتىڭ بولاشاق مۇعالىمدەرگە تيگىزەر اسەرىن دە جوققا شىعارۋعا بولمايدى. اسىرەسە، جاڭا بۋىننىڭ وسى سالاداعى قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىرۋدا جاساندى ينتەللەكت باعىتىنداعى زەرتتەۋلەر ۇلكەن ناتيجە بەرەتىنى انىق. ال سىزدەردىڭ جاساندى ينتەللەكت باعدارلامالارىڭىز بۇكىل تۇركى الەمى ءۇشىن دە ماڭىزدى ۇلگى، - دەدى ول.
قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر گونكونگ ۋنيۆەرسيتەتىندە ەڭ جوعارى ورتاشا بالل جيناپ ءجۇر
گونكونگ قالالىق ۋنيۆەرسيتەتى قازاقستاندا ءوز وكىلدىگىن اشىپ، ساتبايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جانىنان زەرتتەۋ جانە يننوۆاتسيا ينستيتۋتىن قۇرعان گونكونگتىق ەڭ العاشقى ۋنيۆەرسيتەت بولدى. اتالعان ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى مايكل نگاي فورۋم بارىسىندا قازاقستاننىڭ يننوۆاتسيالار مەن ادامي كاپيتالدى دامىتۋ جونىندەگى اۋقىمدى ۇلتتىق ىسكە اسىرۋ جولىندا سەرىكتەس بولۋدى مارتەبە سانايتىنىن جەتكىزدى.
- قازاقستان ءۇشىن ءبىزدىڭ قۇندىلىعىمىز تەك رەيتينگتەردە عانا ەمەس. باستى قۇندىلىعىمىز - بولىسە الاتىن مۇمكىندىكتەرىمىزدە: حالىقارالىق تاجىريبە، زەرتتەۋ الەۋەتى، يننوۆاتسيالىق پلاتفورمالار، سونداي-اق ستۋدەنتتەر مەن عالىمداردىڭ ناقتى ناتيجە بەرەتىن جاھاندىق بايلانىستارعا شىعۋ جولدارى. قازاقستانمەن ىنتىماقتاستىعىمىز قازىردىڭ وزىندە ناقتى ناتيجە بەرىپ جاتىر. 2026- 2027 وقۋ جىلىندا CityU Hong Kong-تا 216 قازاقستاندىق ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتىر. ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ ستۋدەنتتەرى الەمنىڭ 100 ءتۇرلى ەلىنەن كەلگەن. ال قازاقستاندىق ستۋدەنتتەرىمىز CityU Hong Kong-تا ەمتيحان ناتيجەلەرى بويىنشا ەڭ جوعارى ورتاشا بالل جيناپ جۇرگەنىنە وتە قۋانىشتىمىز، - دەدى ول.
ونىڭ پايىمىنشا، ءبىلىم مەن تەحنولوگياعا تۇراقتى ينۆەستيتسيا سالۋ ارقىلى قازاقستان يننوۆاتسيالاردى جەدەلدەتەدى، جاھاندىق سەرىكتەستەردى تارتىپ، جاس تالانتتارعا ناقتى مىندەتتەردى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
- الداعى جوسپارلارعا كەلسەك، CityU Hong Kong گونكونگ ۇكىمەتىنىڭ باستاماسى بولىپ تابىلاتىن جانە گونكونگ ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋ درايۆەرى سانالاتىن «سولتۇستىك مەگاپوليس» جوباسى اياسىندا جاھاندىق كامپۋس سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. ول ءبىلىم بەرۋ، عىلىمي زەرتتەۋلەر، داتا- ورتالىقتار، يننوۆاتسيالىق حابتار، ستۋدەنتتىك قاۋىمداستىقتار مەن حالىقارالىق سەرىكتەستەردى بىرىكتىرەتىن الەمدىك دەڭگەيدەگى يننوۆاتسيالىق ءارى تۇراقتى ۋنيۆەرسيتەت ەكوجۇيەسى رەتىندە جوبالانعان. ءبىز قازاقستان وسى بولاشاقتى بىرگە قالىپتاستىرۋدا ماڭىزدى سەرىكتەس بولا الادى دەپ سەنەمىز، - دەدى مايكل نگاي.
قازاقستان ورتالىق ازيانىڭ ءبىلىم مەن يننوۆاتسيا حابىنا اينالا الادى- Heriot-Watt باسشىسى
Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتى 1821 -جىلى ەدينبۋرگتە الەمدەگى العاشقى مەحانيكا ينستيتۋتى رەتىندە قۇرىلعان. ەكى عاسىردان سوڭ ءدال وسى يدەيا باتىس قازاقستانداعى اقتوبە قالاسىندا جالعاسىن تاپتى. وندا 2023 -جىلى پرەزيدەنت باستاماسىمەن ۋنيۆەرسيتەت كامپۋسى اشىلدى. قازىر وندا 600 دەن استام - ناقتىراق ايتقاندا، 623 ستۋدەنت قازاقستاندىق جانە بريتاندىق قوس ديپلوم بويىنشا ءبىلىم الىپ جاتىر. بيىل قىركۇيەكتە اتالعان 2 عاسىرلىق تاريحى بار ءبىلىم ورداسىنىڭ باسشىسى بولىپ العاش رەت ايەل ادام - پروفەسسور نولا حيۋيتت-دانداس تاعايىندالعان ەدى.
- قازاقستان ءوزىن ورتالىق ازيانىڭ ءبىلىم بەرۋ جانە زەرتتەۋ حابى رەتىندە بارعان سايىن ايقىن تانىتىپ كەلەدى. ءبىز وسى ءورشىل ماقساتقا ۇلەس قوسۋدى ماقتان تۇتامىز. اقتوبەدەگى جۇبانوۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن سەرىكتەستىگىمىز - حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ايقىن ۇلگىسى. باعدارلامالارىمىز تەك قازاقستان ستۋدەنتتەرى ءۇشىن عانا ەمەس، كورشىلەس ەلدەردىڭ جاستارى ءۇشىن دە جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىپ وتىر، - دەدى حالىقارالىق فورۋمدا ءسوز سويلەگەن نولا حيۋيتت-دانداس.
ونىڭ ايتۋىنشا، ەكى ەلدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى سەرىكتەستىگىنىڭ ءۇش ماڭىزدى باعىتىن بار. ءبىرىنشىسى - حالىقارالىق ءبىلىمدى ستۋدەنتتەرگە جاقىنداتۋ. ەكىنشىسى - جەرگىلىكتى ۋنيۆەرسيتەتتەردى ترانسفورماتسيالاۋ. ءۇشىنشىسى - زەرتتەۋلەر مەن يننوۆاتسيالاردى ىلگەرىلەتۋ.
- وسى ءۇش باعىتتان بولەك، سەرىكتەستىگىمىزدىڭ كەلەسى كەزەڭى نەعۇرلىم تەرەڭ ءارى تۇراقتى اكادەميالىق بايلانىستار قۇرۋعا باعىتتالۋى ءتيىس دەپ سانايمىز. ماسەلەن، ءبىز ءۇشىن باسىم باعىت - وقىتۋشىلار مەن زەرتتەۋشىلەر اراسىنداعى تىعىز ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ. پروفەسسور- وقىتۋشىلار الماسۋى، بىرلەسكەن اكادەميالىق باستامالار جانە كاسىبي دامۋ مۇمكىندىكتەرى - مۇنىڭ ءبارى قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق اكادەميالىق قاۋىمداستىقتاردىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىن نىعايتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. سونىمەن قاتار ءبىز ىنتىماقتاستىقتىڭ ەكى وقۋ ورنىنا دا پايدا اكەلۋىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ، ءبىلىم مەن تاجىريبە الماسۋدى قولداۋعا دايىنبىز، - دەدى ول.
بريتاندىق عالىمنىڭ پايىمىنشا، قازاقستاننىڭ قارقىندى ەكونوميكالىق جانە تەحنولوگيالىق دامۋى ۋنيۆەرسيتەتتەرگە بيزنەسپەن، زەرتتەۋ ۇيىمدارىمەن جانە مەملەكەتتىك مەكەمەلەرمەن بۇرىنعىدان دا تىعىز جۇمىس ىستەۋگە جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى.
- ءبىز قازاقستاندى بۇكىل ورتالىق ازياداعى اكادەميالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەڭەيتەتىن ماڭىزدى پلاتفورما رەتىندە قاراستىرامىز. ەلدىڭ ارتىپ كەلە جاتقان حالىقارالىق بەدەلى، ستراتەگيالىق ورنالاسۋى جانە جوعارى ءبىلىمدى دامىتۋعا دەگەن بەرىك ۇستانىمى نەعۇرلىم مىقتى وڭىرلىك اكادەميالىق جەلىلەر قۇرۋعا قولايلى جاعداي جاسايدى. ءبىز وقۋ ورىندارىن، زەرتتەۋشىلەر مەن ستۋدەنتتەردى شەكارادان تىس بايلانىستىرۋ ارقىلى وسى ۇدەرىسكە ۇلەس قوسۋ مۇمكىندىگىن قۋانا قولدار ەدىك. قازاقستاندا حالىقارالىق ءبىلىم، عىلىم جانە يننوۆاتسيا توعىسىپ، بۇكىل ورتالىق ازيا وڭىرىنە قىزمەت ەتەتىن ورتالىققا اينالۋدىڭ بىرەگەي مۇمكىندىگى بار. وسى جولدا Heriot-Watt ۋنيۆەرسيتەتى سىزدەردىڭ ۇزاق مەرزىمدى سەرىكتەستەرىڭىز بولىپ قالا بەرەتىنىن تاعى دا راستاعىم كەلەدى، - دەدى نولا حيۋيتت-دانداس.
اۆتور
مارلان جيەمباي