مەديتسينا سالاسىن سيفرلاندىرۋ: قازاقستان 2026 -جىلعا دەيىن ءبىرتۇتاس ەكوجۇيە قۇرادى

استانا. قازاقپارات - 2025 -جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قازاقستاندىقتاردىڭ 80 پايىزدان استام مەديتسينالىق دەرەكتەرى ءبىرتۇتاس اقپاراتتىق جۇيەگە بىرىكتىرىلەتىن بولادى. ال 2026 -جىلدىڭ ناۋرىزىندا e-Densaulyq جۇيەسىندە تولىققاندى بازا ىسكە قوسىلادى. بۇل تۋرالى قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اقمارال ءالنازاروۆا Jibek Joly تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا ايتتى.

- مەديتسينالىق دەرەكتەردى ءبىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسىنە بىرىكتىرۋدە كەيبىر قيىندىقتار بولعانى بەلگىلى، ال قازىرگى ۋاقىتتا بۇل دەرەكتەر قانشالىقتى تولىق ينتەگراتسيالاندى؟

- قازىر قازاقستاندىقتاردىڭ مەديتسينالىق اقپاراتىن بىرىكتىرۋ ماسەلەسى وزەكتى بولىپ وتىر. وتكەن جىلدان بەرى، ەڭ الدىمەن جالپى پراكتيكا دارىگەرلەرىنىڭ جۇمىسىن وڭتايلاندىرۋ ماقساتىندا ناقتى جۇمىستار جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە، دارىگەرلەردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەردە وتكىزەتىن ۋاقىتى 40 پايىزعا قىسقاردى.

قازاقستان نارىعىندا 10 جىلدان استام جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان بىرنەشە قىزمەت كورسەتۋشى بار، جانە وسى دەرەكتەردى ينتەگراتسيالاۋ بويىنشا سۇراقتار بار ەكەنى جاسىرىن ەمەس. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قازاقستاندىقتاردىڭ مەديتسينالىق دەرەكتەرىنىڭ ءبىرىڭعاي قويماسىن قۇرۋ جانە ودان ءارى ءبىرىڭعاي مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەنى جاساۋ كوزدەلگەن. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل قويما قۇرىلىپ، كەلەسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ءبىرىڭعاي ەكوجۇيە جاسالادى. قازىرگى تاڭدا شامامەن 80 پايىز دەرەكتەر ءبىرتۇتاس قويمادا ورنالاسقان.

- بارلىق جۇيەلەر بيزنەسكە تيەسىلى. بۇل پاتسيەنت پەن دارىگەر اراسىنداعى اقپاراتتىق پورتالدار رەتىندە قىزمەت ەتەدى، مىسالى، Damumed سياقتى. ولار وسىلاي قالا بەرە مە؟

- قازىر بۇل تۋرالى ايتۋعا ەرتە دەپ ويلايمىن. ارينە، نارىقتا كوپ جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ءىرى كومپانيالار بار جانە ولارسىز دامۋ مۇمكىن ەمەس، سوندىقتان ءبىز ولارمەن ىنتىماقتاسامىز. ءبىراق تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە - ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك، قازاقستاندىقتاردىڭ مەديتسينالىق دەرەكتەرىن ساقتاۋ - بۇل ستراتەگيالىق ماسەلە.

- ەگەر پاتسيەنت بىرنەشە اۋرۋمەن اۋىرسا، مىسالى، تۋبەركۋلەز، ونكولوگيا جانە جۇرەك- قانتامىر پروبلەمالارى بولسا، ونىڭ دەرەكتەرى ءارتۇرلى جۇيەلەردە ورنالاسقان بولىپ شىعادى. وسىنداي كەزدە دارىگەرلەر پاتسيەنتتىڭ تولىق جاعدايىن قالاي كورە الادى؟

- مۇنداي مۇمكىندىك ءبىرتۇتاس دەرەكتەر قويماسى قۇرىلعاننان كەيىن پايدا بولادى. مەنىڭ ويىمشا، 2026 -جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا e-Densaulyq جۇيەسىندە ءار پاتسيەنتكە قاتىستى 2015 - 2016 -جىلدان باستاپ تولىق دەرەكتەر بازاسى بولادى. قازىرگى قولجەتىمدى دەرەكتەر قويماعا بىرىكتىرىلىپ جاتىر. قايتالاپ ايتامىن، وتكەن جىلى جانە بيىل ۇلكەن جۇمىس جۇرگىزىلدى. قازىرگى تاڭدا قازاقستاندىقتار ءۇشىن ەڭ وزەكتى سەگىز انىقتاما تولىق سيفرلاندى. بالا دەنساۋلىعى پاسپورتى دا سيفرلاندى.

- قازىرگى تاڭدا حالىق اراسىندا سكرينينگ جۇرگىزۋ جاعدايى قالاي؟

- ءبىزدىڭ ماقساتىمىز پوليكلينيكالاردى حالىققا قولجەتىمدى ەتىپ، ولاردىڭ بەلسەندى قىزمەت كورسەتۋىن قامتاماسىز ەتۋ. ءار پوليكلينيكاعا كەشەندى تولەم نورماسى ارقىلى ارنايى قارجىلاندىرۋ بەرىلەدى. مىسالى، 1-قازانعا دەيىن تولەم 100 پايىز بولسا، ەندى پاتسيەنت سوڭعى 12 اي ىشىندە ءبىر رەت تە پوليكلينيكاعا بارماسا، مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرگە تەك 80 پايىز تولەنەدى. ال ەگەر ول ادام ءمامس جۇيەسىندە ساقتاندىرىلماعان بولسا، دارىگەرلەرگە 90 پايىز تولەنەدى. وسى ارقىلى ءبىز پوليكلينيكالاردىڭ باسشىلارى مەن مەنەدجەرلەرىن جۇمىستى ساپالى جۇرگىزۋگە ىنتالاندىرىپ وتىرمىز.

- جالعان ەسەپ بەرۋ ماسەلەسى تۋىنداماي ما؟

- مۇنداي جاعداي بولماۋى ءتيىس. جاڭا اۆتوماتتاندىرىلعان مونيتورينگ جۇيەسى ەنگىزىلدى. 3-4 ايدىڭ ىشىندە جالعان ەسەپ بەرۋلەر سانى بارىنشا ازايتىلدى. سوڭعى 2-3 ايدا 6,5 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە ۇنەمدىلىكتى بايقادىق. وسىلايشا، مەديتسينالىق ۇيىمداردى تارتىپكە كەلتىرەمىز. بيۋدجەت قاراجاتى مەن مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنىڭ قاراجاتىنىڭ ءتيىمدى پايدالانۋى - ءبىز ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزدى مىندەت.

- ادامدار پوليكلينيكاعا كەلمەسە، ولارعا مەدۇيىمعا بارۋ تۋرالى قوڭىراۋ شالىپ، سۇرانىس جاسالادى. وسىلايشا، مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرگە قوسىمشا جۇكتەمە تۇسەدى. بۇل قالاي شەشىلەدى؟

- مۇندا كولل- ورتالىقتار جۇمىس ىستەيدى، كەيبىر پوليكلينيكالاردا اقپاراتتىق جاساندى ينتەللەكت ەنگىزىلدى، سونداي-اق حالىقتى بەلسەندى تۇردە شاقىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ءموبيلدى قوسىمشا بار. ەڭ باستىسى - ادام بەس جىل بويى ءوزىنىڭ پوليكلينيكاسىنا ءبىر رەت تە بارماي، ونىڭ قاراجاتى ءتيىمدى جۇمسالماي قالماۋى ءتيىس.

- كوپتەگەن ەلدەردە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا جاساندى ينتەللەكت ەنگىزىلۋدە - مىسالى، پاتسيەنتتەردى باعىتتاۋ جۇيەلەرى (triage) جانە ۆيرتۋالدى اسسيستەنتتەر. قازاقستاندا مۇنداي جۇيەلەردى ەنگىزۋ جانە ولاردى ءبىرىڭعاي مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەگە ينتەگراتسيالانۋ جوسپاردا بار ما؟

- ءبىز جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋدى باستاپ تا قويدىق، دەگەنمەن ونىڭ كەڭ كولەمدە قولدانىلۋى ءالى تولىق مويىندالعان جوق. اسىرەسە، جاساندى ينتەللەكت مەديتسينالىق بەينەلەردى، مىسالى، رەنتگەن سۋرەتتەرىن تالداۋدا جانە ينسۋلتتى ەرتە انىقتاۋدا بەلسەندى تۇردە پايدالانىلادى. قازىرگى زامانعى قۇرالداردىڭ باسىم بولىگى وسى پروتسەستەردە قولدانىلادى. كومپانيالار يننوۆاتسيالىق شەشىمدەر ۇسىنادى، جانە مەنىڭ بىلۋىمشە، قازىرگى ۋاقىتتا مەديتسينا سالاسىندا جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋعا قاتىستى شامامەن 40 جوبا ازىرلەنىپ جاتىر.

ەسكە سالا كەتەيىك، ەلوردادا ازاماتتارعا مەديتسينالىق قىزمەتتەردى قاشىقتان كورسەتۋ جانە دەنساۋلىعىن باقىلاۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى وتاندىق سيفرلىق شەشىمدەر ەنگىزىلىپ جاتىر.

اۆتور

تاستان تويانوۆ