ەلىمىزدە قانشا ەر ادام بالا كۇتىمىنە بايلانىستى دەمالىستا وتىر

استانا. KAZINFORM - ەڭبەك زاڭناماسىنا سايكەس، بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىس اناسىمەن قاتار اكەسىنە دە بەرىلەدى. تاجىريبە كورسەتىپ وتىرعانداي، بۇگىندە قازاقستاندىق ەر ازاماتتار دا وسى قۇقىعىن قولدانىپ وتىر. وسى ورايدا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنەن الىنعان دەرەكتەردى ۇسىنامىز.

الەۋمەتتىك كودەكستىڭ 1-بابى 26-تارماقشاسىنا سايكەس ءسابي دۇنيەگە كەلگەن ساتتەن باستاپ 1,5 جاسقا دەيىن اتا-انا مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ قاتىسۋشىسى رەتىندە الەۋمەتتىك تولەم الۋ قۇقىعىنا يە.

ەڭبەك كودەكسىنىڭ 100-بابىنا سايكەس جۇمىس بەرۋشى جۇمىسشىعا بالا ءۇش جاسقا تولعانعا دەيىن ونىڭ كۇتىمىنە بايلانىستى اتا- اناسىنىڭ تاڭداۋى بويىنشا بالانىڭ اناسىنا نە اكەسىنە جالاقىسى ساقتالمايتىن دەمالىس بەرۋگە مىندەتتى.

سونداي- اق ەڭبەك كودەكسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس بالا ءۇش جاسقا تولعانعا دەيىن ونىڭ كۇتىمىنە بايلانىستى جالاقى ساقتالمايتىن دەمالىس ۋاقىتىندا جۇمىسشىنىڭ جۇمىس ورنى (لاۋازىمى) ساقتالادى.

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى ۇسىنعان ستاتيستيكا:

- 2024 -جىلى 477 ەر ادام بالا كۇتىمىنە بايلانىستى دەمالىس العان (الەۋمەتتىك تولەم الۋشىلاردىڭ %0,18)؛

- 2025 -جىلدىڭ 8 ايىندا 249 ەر ادام بالا كۇتىمىنە بايلانىستى دەمالىسقا شىققان (الەۋمەتتىك تولەم الۋشىلاردىڭ %0,15).

وڭىرلەرگە كەلسەك، 2025 -جىلدىڭ 8 ايىندا الماتى قالاسى بويىنشا 43 ەر ادام (بالا كۇتىمى دەمالىسىنداعى ەر ادامداردىڭ %17)، استانا قالاسى بويىنشا 36 ەر ادام (بالا كۇتىمى دەمالىسىنداعى ەر ادامداردىڭ %14) جانە شىمكەنت قالاسى بويىنشا 24 ەر ادام (بالا كۇتىمى دەمالىسىنداعى ەر ادامداردىڭ %10) دەمالىس العان.

تاعى ءبىر دەرەك، 2024 -جىلى بالا كۇتىمىمەن دەمالىس العان ەرلەرگە 1 ميلليارد تەڭگە (الەۋمەتتىك تولەمنىڭ %0,25)، ال 2025 -جىلدىڭ 8 ايىندا 671 ميلليون تەڭگە (الەۋمەتتىك تولەمنىڭ %0,23) الەۋمەتتىك تولەم جاسالعان.

الەۋمەتتىك كودەكستىڭ 84-بابىنىڭ 1-تارماعىنا سايكەس، ەگەر بالا كۇتىمى بويىنشا مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە اكەسى مەن اناسىنان بولەك- بولەك ءوتىنىم تۇسسە، وندا قوردان كورسەتىلەتىن الەۋمەتتىك تولەم بىرەۋىنە عانا تاعايىندالادى. ال الەۋمەتتىك تولەم مولشەرىنە كەلسەك، بالا كۇتىمىمەن دەمالىس العان ازاماتتىڭ مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىندەگى سوڭعى ەكى جىلداعى ورتاشا ايلىعىنىڭ %40  ى كولەمىندە بەرىلەدى. سوڭعى ەكى جىلداعى ورتاشا ايلىق بالانىڭ تۋعان كۇنىنىڭ الدىنداعى سوڭعى كۇنتىزبەلىك 24 اي ىشىندە قورعا تۇسكەن اي سايىنعى الەۋمەتتىك اۋدارىمدار جۇرگىزىلگەن كىرىس سوماسىن 24 كە ءبولۋ جولىمەن ايقىندالادى.

ايتا كەتەرلىگى، الەۋمەتتىك تولەمنەن %10 مىندەتتى زەينەتاقى جارناسى ۇستالىنىپ، تولەم الۋشىنىڭ ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنداعى جەكە شوتىنا اۋدارىلادى.

سونىمەن قاتار اي سايىنعى الەۋمەتتىك تولەم مولشەرى مىندەتتى الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ جۇيەسىنىڭ قاتىسۋشىسى ەمەس ازاماتتارعا مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن تاعايىندالاتىن بالا تۋۋ كەزەكتىلىگىنە قاراي بەلگىلەنگەن بالا كۇتىمىنە بايلانىستى جاردەماقىنىڭ مولشەرىنەن ءبىرىنشى بالاعا - 5,76 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش (ا ە ك)؛ ەكىنشى بالاعا - 6,81 ا ە ك؛ ءۇشىنشى بالاعا - 7,85 ا ە ك؛ ءتورتىنشى جانە ودان كەيىنگى بالالارعا - 8,90 اەك كەم بولمايدى.

بالا كۇتىمىنە بايلانىستى الەۋمەتتىك تولەمنىڭ ەڭ جوعارى مولشەرى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭدا بەلگىلەنگەن ەڭ تومەن جالاقىنىڭ 7 ەسەلەنگەن مولشەرىنىڭ %40 ىنان اسپاۋى ءتيىس.

ەسكەرەتىن جايت، بالا كۇتىمى بويىنشا دەمالىستى اكەسى مەن اناسى ءوزارا بولىسە المايدى جانە الەۋمەتتىك تولەم نەمەسە جاردەماقى نە اناسىنا نە اكەسىنە عانا تاعايىندالادى.

ەڭبەك مينيسترلىگىنە ەر ادامنىڭ دەكرەتتىك دەمالىسقا شىعۋى ونىڭ مانساپتىق ءوسۋى مەن قىزمەتتىك پەرسپەكتيۆاسىنا اسەر ەتە مە دەگەن ساۋال جولداعان ەدىك.

- مۇنداي ماسەلە ەڭبەك كودەكسى اياسىندا قاراستىرىلعان. بۇل جايت جۇمىس بەرۋشى مەن جۇمىسشى اراسىنداعى ەڭبەك شارتى نەمەسە ۇجىمدىق شارت تالاپتارىندا، جۇمىس بەرۋشىنىڭ اكتىسى اياسىندا قاراستىرىلادى، - دەگەن جاۋاپ الدىق.

ەسكە سالا كەتسەك، بيىل ساۋىردەن باستاپ ەلىمىزدە دەكرەتتىك تولەم ءتارتىبى وزگەردى. ەندى جالاقىسى جوعارى ايەلدەردىڭ بالا بوسانعانى ءۇشىن الاتىن الەۋمەتتىك تولەمىنە شەكتەۋ قويىلادى.

سونداي- اق وتباسىلىق جاعدايعا بايلانىستى بالا كۇتىمى دەمالىسىن العان استانالىق ەر ازاماتپەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.