ەلدە 705 اۋىل مەن 18 قالا تازا اۋىز سۋسىز وتىر

استانا. KAZINFORM - قازاقستانداعى 705 اۋىل مەن 18 قالا وسى كۇنگە دەيىن تازا اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلمەگەن. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ 2025-جىلعا قاراي بارلىق ەلدى مەكەندى تازا اۋىز سۋمەن 100 پايىز قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرعانىنا جانە 3 جىلدا بيۋجەتتەن 700 ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنگەنىنە قاراماستان، ونداعان مىڭ وتانداسىمىز قۇدىق پەن سۋ تاسيتىن كولىكتەردى پايدالانىپ كەلەدى.

وسى جاعداي AMANAT- تىڭ پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ وتىرىسىندا تالقىلادى. وعان ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى، سونداي- اق بەينەكونفەرەنتس-بايلانىس رەجيمى ارقىلى وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى قاتىستى.

2024-جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، قالالاردا ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىنە قولجەتىمدىلىك - 99,4 پايىز، ال اۋىلداردا - 97,8 پايىز. الايدا قالعان پايىزدار جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قىزمەتكەرلەرى مەن ولار اتقارعان جۇمىس بارىسىنداعى جۇيەلى ساتسىزدىكتەرگە تيەسىلى.

- ءبىز زاڭ بۇزۋعا بىرنەشە مارتە تاپ بولىپ وتىرمىز. جەر استى سۋىنىڭ ەسەپكە الىنباعان دەڭگەيى، نەمقۇرايلى مەردىگەرلەر، جسق تۇزەتۋلەرىن كەشىكتىرۋ، جوسپارلاۋ بارىسىنداعى قاتە ەسەپ. وسى ولقىلىقتار 2020-جىلى ەمەس، 2025-جىلدىڭ ورتاسىندا، مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى ورىندالۋى كەرەك كەزدە بولىپ وتىر. نەگە اباي وبلىسى گلۋحوۆكا اۋىلىنداعى قۇرىلىس جۇمىسى 80 پايىز دايىن نىسان يەسىز قالدى؟ نەگە ءالى كۇنگە دەيىن بالانسقا قابىلدانبايدى جانە قورعالمايدى؟ نەگە قاراجات پەن مەردىگەر بولا وتىرىپ، قاراعاندى وبلىسى شۇڭقىركول اۋىلىنداعى سۋ قۇبىرىندا جۇمىس كەستەگە سايكەس جۇرگىزىلمەيدى؟ ءبىز نىسان قۇرىلىسى اياقتالاتىن ناقتى مەرزىمدى، جاۋاپتى ورىنداۋشىلاردى جانە ادامداردىڭ سۋعا قول جەتكىزۋىنە كەپىلدىك بەرۋدى تالاپ ەتەمىز. قاعاز جۇزىندە ەمەس، شىن مانىندە سولاي بولۋعا ءتيىس، - دەدى «AMANAT» پارتياسىنىڭ حاتشىسى ەرجان جىلقىبايەۆ.

پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى، ءماجىلىس دەپۋتاتى پاۆەل كازانتسيەۆتىڭ ايتۋىنشا، ءتىپتى رەسمي جوعارى كورسەتكىشتەر دە مۇنىمەن توقتاپ قالۋعا جول بەرمەيدى.

- ءبىز 97,8 پايىزدى جاقسى كورسەتكىش دەپ ەستىپ جاتامىز. الايدا جاعاعا ءبىر مەتر جەتپەي قالۋ، وزەندى تولىق ءجۇزىپ وتەۋ دەگەن ءسوز ەمەس. 6 مىڭنان استام اۋىلدىڭ 705 ءى ءالى كۇنگە دەيىن سۋسىز وتىر. 90 قالانىڭ 18 ءى تولىق قامتىلماعان. ياعني، سۋمەن جابدىقتالماعان مەكتەپتەر، اۋرۋحانالار، تۇرعىن ۇيلەر بار. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى ورىندالعان جوق، - دەدى ول.

وڭىرلەردەگى پروبلەمالارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ماسەلەن، اقمولا وبلىسىندا سۋدىڭ ميكروبيولوگيالىق كورسەتكىشتەر بويىنشا ستاندارتتارعا سايكەس كەلمەۋى 6,7 پايىز. بۇل - رەسپۋبليكا اۋماعىنداعى ورتاشا دەڭگەيدەن سەگىز ەسە جوعارى. سانيتارلىق-حيميالىق زاتتار بويىنشا - 17,3 پايىز، نورمادان ءتورت ەسە كوپ.

- ءبىز تەك سۋ تۋرالى ايتىپ وتىرعان جوقپىز. ءبىز ادامداردىڭ دەنساۋلىعى تۋرالى ايتىپ وتىرمىز. اۋىلعا قۇبىر تارتىلىپ، سۋ بەرىلمەۋى - دامۋدىڭ بەلگىسى ەمەس. اقمولا وبلىسىنداعى تالاپكەر جانە قاجىمۇقان اۋىلدارىندا جەلىلەر 2018-2021-جىلدارى سالىندى. الايدا تۇرعىندار ءالى سۋعا قول جەتكىزگەن جوق. 13 مىڭنان استام ادام ءالى كۇنگە دەيىن سۋمەن قامتاماسىز ەتىلمەي وتىر. بۇل جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ تىكەلەي جاۋاپكەرشىلىگى، - دەدى كوميتەت ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى مايرا ايسينا.

مەملەكەتتىك اۋديت ناتيجەسىندە ونداعان بۇزۋشىلىق انىقتالدى. اباي وبلىسىندا 55 جوبانىڭ تەك 14 ءى عانا پايدالانۋعا بەرىلدى. قالعاندارى توقتاتىلدى نەمەسە جۇزەگە اسىرۋ مەرزىمى شەگەرىلدى. پاۆلودار وبلىسى اقتوعاي اۋىلىندا سۋ قۇبىرى جەلىلەرىن تارتۋ جۇمىسى 2023-جىلى اياقتالۋعا ءتيىس ەدى. الايدا جۇمىس مەرزىمى بەس رەت ۇزارتىلدى، ال مەردىگەر ەشقانداي جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلمادى. جەزقازعان قالاسىندا كەڭگىر سۋ قويماسىنىڭ ءتۇبى 1996-جىلدان بەرى تازالانعان جوق. بۇل سۋ ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى.

- جوبالىق قۇجاتتار دايىنداۋ جانە تەندەر وتكىزۋ كەزىندە ءجيى كەزدەسەتىن زاڭ بۇزۋ بايقالدى. جاۋاپسىز مەردىگەرلەر ۇنەمى كەزدەسەدى. كەيىن ءىس قوزعالادى. كەلىسىمشارتتار بۇزىلادى. ال تەندەرگە قاتىسۋشىلار سوتقا شاعىم تۇسىرەدى. مۇنىڭ ءبارى قاراستىرىلىپ جاتقان كەزدە، ەكى جىلعا جۋىق ۋاقىت وتەدى. تەندەر قورىتىندىسىن قاراۋ جۇمىسى جوعارى سوتقا دەيىن جەتكەن فاكتىلەر بار. وسى ۋاقىت ارالىعىندا جۇمىس توقتاپ تۇرادى. جوبالار، تەحنيكالىق ساراپتاما، سمەتا، ءبارى ەسكىرەدى، تۇزەتۋلەر ەنگىزىلەدى، قىمباتتايدى. ال ادامدار سۋ تارتىلعانىن كۇتىپ وتىرا بەرەدى، - دەدى كوميتەت مۇشەسى ءانۋار ءىلياسوۆا.

اباي وبلىسى بەسقاراعاي اۋدانى گلۋحوۆكا اۋىلىنداعى نىسان - نەمقۇرايلىقتىڭ ايقىن مىسالى. وندا 2021-جىلى 586 ميلليون تەڭگەدەن استام سوماعا سۋ تارتۋ قۇرىلىستارى مەن جەلىلەرىن سالۋعا كەلىسىمشارت جاسالدى. 2022-جىلدىڭ سوڭىنا قاراي جۇمىستىڭ 80 پايىزى تامامدالعانىمەن، سول قالپى تولىق اياقتالعان جوق.

- مەردىگەر جاۋاپسىز دەپ تانىلىپ، شارت بۇزىلدى. نىسان پايدالانۋعا بەرىلمەگەن، اكىمدىك بالانسىنا قابىلدانباعان. سونىڭ سالدارىنان، نىسان - تولىق باقىلاۋسىز جاعدايدا. سورعى ستاناسى تونالىپ، قىمبات جابدىقتار ۇرلاندى. ەسىكتەر سىنىپ، تەمىر اداپتەرلەر قولدى بولدى. بۇل - نەمقۇرايلىق، قىلمىستىق ارەكەتسىزدىك. سوندىقتان وسى جانە وزگە دە جاعدايلار بويىنشا بارلىق ماتەريال قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا بەرىلەدى. كىنالى تۇلعالار قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋى كەرەك، - دەدى ءانۋار ءىلياسوۆا.

وتىرىستا قاراعاندى وبلىسىنداعى جاعدايعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ءماجىلىس دەپۋتاتى، «AMANAT» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى ارمان قالىقوۆتىڭ ايتۋىنشا، الداعى ۋاقىتتا قىزمەتكەرلەر جالاقىسى تومەن بولعاندىقتان ق. ساتبايەۆ اتىنداعى كانال ماماندارسىز قالۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار، جابدىقتىڭ توزۋىنا قاتىستى ماسەلەلەر دە بار.

- قازىر كانال اپاتتى جاعدايدا. ءبىز ول جاققا جيى بارامىز. وندا ورتاشا جالاقى مولشەرى 180 مىڭ تەڭگە. الىپ سورعىنى، بيىكتىگى توعىز مەتر بولاتىن بىلىكتى جانە ءبىر جارىم مەترلىك دوڭگەلەكتى كوزگە ەلەستەتىپ كورىڭىزدەرشى. ونىڭ ءبارىن رەتتەۋ دە وڭاي ەمەس. ال بۇل ادامدار ىنتا- جىگەرىمەن جۇمىس ىستەيدى. ەگەر كانال توقتاسا، تەمىرتاۋ، قاراعاندى، ەكىباستۇز جانە استانا قالالارى سۋسىز قالادى، - دەدى ول.

بۇعان جاۋاپ رەتىندە سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى سۋ شارۋاشىلىعى كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى ارسەن جاقانبايەۆ بيىل جاڭا سورعى قوندىرعىلارىنا تاپسىرىس جاريالانعانىن، ال كانال 2028-جىلعا دەيىن قايتا جاڭعىرتىلاتىنىن جەتكىزدى. «قازسۋشار» ر م ك قىزمەتكەرلەرىنىڭ، سونىڭ ىشىندە ق. ساتبايەۆ اتىنداعى كانال پەرسونالىنىڭ جالاقىسى بيىل 30 پايىزعا كوتەرىلەدى.

بۇل رەتتە، پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتى 2022-جىلدان بەرى سۋمەن جابدىقتاۋ ماسەلەسىمەن جۇيەلى تۇردە اينالىسادى. ماسەلەن، پارتيالاستاردىڭ كۇشىمەن 2024-جىلى شىلدەدە نۇرا توپتىق سۋاعارى ۋچاسكەسىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىسى اياقتالدى. اقمولا وبلىسى ەگىندىكول اۋدانىنىڭ 30 مىڭنان استام تۇرعىنى العاش رەت ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسىنە قول جەتكىزدى.

وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتى بارلىق ارتتا قالعان نىسان بويىنشا جسق ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋدى؛ كونكۋرستىق راسىمدەردى اياقتاۋدى جانە اكىمشىلىك كىدىرىستەردى جويۋدى؛ قاراجاتتىڭ يگەرىلمەۋىنە كىنالى تۇلعالاردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋدى؛ سانيتارلىق تاۋەكەلى جوعارى وڭىرلەردە سۋ ساپاسىن قاداعالاۋدى قامتاماسىز ەتۋدى؛ پارتيالىق باقىلاۋ شەڭبەرىندە ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ جۇمىسىن كۇشەيتۋدى ۇسىندى.

- مەملەكەتتىك ورگاندارمەن، اكىمدەردىڭ سۋمەن جابدىقتاۋ سالاسىنا تىكەلەي جەتەكشىلىك ەتەتىن ورىنباسارلارىمەن جان- جاقتى اڭگىمەلەستىك. ءوز وكرۋگتەرىندە ەلدى مەكەندەردى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسىن باقىلاۋعا ءتيىس ءماسليحات دەپۋتاتتارىنا، پارتيامىزدىڭ مۇشەلەرىنە دە قويار سۇراعىمىز بار. ەگەر ولار وزدەرىنە جۇكتەلگەن جۇمىستى جۇيەلى جۇرگىزبەسە، جاۋاپكەرشىلىكپەن قارامايتىن بولسا، مانداتتى قايتارىپ الۋعا دەيىن ماسەلە كوتەرەمىز. سۋ - ارتىقشىلىق ەمەس، قاجەتتىلىك. ءار وتانداسىمىز سۋعا قول جەتكىزۋگە قۇقىلى. «AMANAT» پارتياسى وسى قۇقىقتىڭ ءار ۇيدە، ءار اۋىلدا، ءار قالادا ساقتالۋىنا قول جەتكىزەدى، - دەپ قورىتىندىلادى پاۆەل كازانتسيەۆ.

سونىمەن قاتار، پارتيالىق باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ شەشىمىمەن التى شەنەۋنىككە سوگىس جاريالاندى. اباي وبلىسىندا: بەسقاراعاي اۋدانىنىڭ اكىمى نۇربەك قوشقاربايەۆ - گلۋحوۆكا اۋىلىندا سۋمەن جابدىقتاۋ نىسانىنىڭ ساقتالۋىنا باقىلاۋ جۇرگىزىلمەگەنى ءۇشىن؛ سەمەي قالاسىنىڭ اكىمى تالعات مۇراتوۆ - تاليتسا اۋىلىندا سۋ قۇبىرى جەلىلەرىن تارتۋدىڭ كونكۋرستىق ءراسىمىن كەشىكتىرگەنى ءۇشىن؛ بورودۋليحا اۋدانىنىڭ اكىمى ايدار يبرايەۆ - پەرەمەنوۆكا جانە رەمكي اۋىلدارىندا سۋ قۇبىرى جەلىلەرىن تارتۋ مەرزىمىن جىلجىتقانى ءۇشىن؛ ءۇرجار اۋدانىنىڭ اكىمى اقىلبەك باشيمبايەۆ - بارقىتبەل، ەگىنسۋ جانە ءۇرجار اۋىلدارىندا سۋمەن جابدىقتاۋ نىساندارىن سالۋ مەرزىمىن بۇزعانى ءۇشىن پارتيالىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. قاراعاندى وبلىسىندا شەت اۋدانىنىڭ اكىمى مۇحيت مۇحتاروۆ سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ نىساندارىن ەلەكتر جەلىلەرىنە قوسۋدى كەلىسپەگەنى جانە ءبىرقاتار نىسانداعى جۇمىستى كەشىكتىرگەنى ءۇشىن سوگىس الدى.

ايتا كەتسەك، قىزىلوردا وبلىسىندا سۋ ۇنەمدەۋ ءۇشىن 60 مىڭ گەكتارعا جۋىق كۇرىش القابى لازەرمەن تەگىستەلدى.