كىتاپ وقۋ الجۋدان ساقتايدى - كەمبريدج عالىمدارى

كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى بۇرىن جۇرگىزىلگەن ءبىرقاتار زەرتتەۋدىڭ ناتيجەلەرىن سارالاپ، وسىنداي قورىتىندىعا كەلدى، دەپ حابارلايدى turkystan.kz.

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، وقۋ فورماتىنىڭ ايتارلىقتاي ماڭىزى جوق. قاعاز كىتاپ، ەلەكتروندى كىتاپ، جۋرنال، كوميكس نەمەسە گرافيكالىق رومان بولسىن، ادامنىڭ ءوز قالاۋىمەن جانە قىزىعۋشىلىقپەن وقۋى مي جۇمىسىنا وڭ اسەر ەتۋى مۇمكىن. زەرتتەۋشىلەر اسىرەسە كىتاپ وقۋدى بالا كەزدەن قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ وتەدى.

بۇعان دەيىن 10 مىڭنان استام جاس ءوسپىرىمنىڭ دەرەكتەرىن قامتىعان زەرتتەۋ بالا كەزىنەن كىتاپتى قىزىعۋشىلىقپەن وقىعانداردىڭ كوگنيتيۆتىك تەستىلەردەن جاقسى ناتيجە كورسەتكەنىن انىقتاعان. ولاردا ەستە ساقتاۋ، زەيىن جانە ءبىلىمدى قولدانۋعا قاتىستى كورسەتكىشتەر جوعارى، ال پسيحيكالىق دەنساۋلىق ماسەلەلەرىنىڭ بەلگىلەرى تومەن بولعان. مي قۇرىلىمىندا دا ءبىرقاتار ايىرماشىلىق بايقالعان.

كىتاپ وقۋدىڭ ىقتيمال پايداسى ەرەسەك جاستا دا ساقتالادى. عالىمدار قاراستىرعان ۇزاقمەرزىمدى زەرتتەۋلەردىڭ بىرىندە 65 جاستان اسقان 801 ادامنىڭ كىتاپ، گازەت جانە جۋرنال وقۋ سەكىلدى ينتەللەكتۋالدىق بەلسەندىلىگى التسگەيمەر اۋرۋىنىڭ دامۋ قاۋپىنىڭ %33 تومەن بولۋىمەن بايلانىستى بولعان. تاعى ءبىر زەرتتەۋدە 75 جاستان اسقان 469 ادامنىڭ اراسىندا كىتاپ وقۋ دەمەنتسيا قاۋپىنىڭ %35 تومەن بولۋىمەن بايلانىستى ەكەنى انىقتالعان.

بۇدان بولەك، 64 جاستان اسقان 1962 ادامدى 14 جىل بويى باقىلاعان زەرتتەۋ اپتاسىنا كەمىندە ءبىر رەت كىتاپ وقيتىن ادامداردا كوگنيتيۆتىك قابىلەتتىڭ تومەندەۋ قاۋپى از بولعانىن كورسەتتى. بۇل بايلانىس ادامنىڭ ءبىلىم دەڭگەيىنە قاراماستان بايقالعان.

كىتاپ كلۋبتارى مەن بىرگە وقۋ دا قوسىمشا پايدا بەرۋى مۇمكىن. ەگدە جاستاعى ادامدار اراسىندا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەر مۇنداي بەلسەندىلىكتىڭ جالعىزدىق پەن الەۋمەتتىك وقشاۋلانۋدى ازايتىپ، جالپى كوڭىل كۇيگە وڭ ىقپال ەتەتىنىن كورسەتكەن. الەۋمەتتىك بەلسەندىلىك تە مي ساۋلىعىن ساقتاۋدا ماڭىزدى فاكتورلاردىڭ ءبىرى سانالادى.

دەگەنمەن زەرتتەۋشىلەر كىتاپ وقۋ دەمەنتسيادان مىندەتتى تۇردە قورعايدى دەپ ايتۋعا ءالى ەرتە ەكەنىن ەسكەرتەدى. قولدا بار جۇمىستاردىڭ كوبى وقۋ مەن مي ساۋلىعى اراسىنداعى بايلانىستى كورسەتەدى، ءبىراق ونىڭ ناقتى سەبەپ-سالدارلىق مەحانيزمدەرى تولىق انىقتالماعان. عالىمدار ەرەسەك جاستا كىتاپ وقۋدى جاڭادان ادەتكە اينالدىرۋدىڭ مي قۇرىلىمى مەن كوگنيتيۆتىك قابىلەتكە قالاي اسەر ەتەتىنىن الداعى زەرتتەۋلەردە انىقتاۋدى جوسپارلاپ وتىر.