كىل مىقتىدا كىم مىقتى: الەمدەگى سۋپەركومپيۋتەرلەر جايىندا
استانا. KAZINFORM - سۋپەركومپيۋتەرلەر - بۇل زاماناۋي عىلىمي جانە تەحنولوگيالىق جەتىستىكتىڭ نەگىزگى قۇرالى. Kazinform اگەنتتىگىنىڭ ماتەريالىنان الەمدەگى ەڭ قۋاتتى ەسەپتەۋ ماشينالارى جانە ولاردىڭ قايدا ورنالاسقانى جايىندا وقىڭىزدار.
توپ-10 سۋپەركومپيۋتەر
سۋپەركومپيۋتەر - بۇل ەڭ كۇردەلى ەسەپتەۋلەردى ورىنداۋعا جانە ۇلكەن كولەمدەگى دەرەكتەردى كەرەمەت جىلدامدىقپەن وڭدەۋگە قابىلەتتى ەسەپتەۋ ماشيناسى. ول اۋا رايىن بولجاۋدان باستاپ جاساندى ينتەللەكت پەن مەديتسينا سالاسىنداعى زەرتتەۋلەرگە دەيىنگى ەڭ رەسۋرس سىيىمدىلىقتى قاجەت ەتەتىن ماسەلەلەردى شەشۋگە ارنالعان.
2025-جىلدىڭ ماۋسىمىندا الەمدەگى مالىمەتتەر قوعامعا قولجەتىمدى ەڭ قۋاتتى 500 سۋپەركومپيۋتەردى سيپاتتايتىن رەيتينگ - توپ-500 جاڭارتىلعان ەدى.
ايتا كەتەرلىگى، بۇل جوبا سوناۋ 1993-جىلى قولعا الىنعان جانە جىل سايىن 2 رەت جاڭارتىلىپ وتىرادى.
سونىمەن اتالعان رەيتينگكە سايكەس، توپ-10 عا مىنا ەلدەردەگى سۋپەركومپيۋتەر كىرەدى:
1. El Capitan – ا ق ش
2. Frontier – ا ق ش
3. Aurora – ا ق ش
4. JUPITER Booster - گەرمانيا
5. Eagle – ا ق ش
6. HPC6 - يتاليا
7. Supercomputer Fugaku - جاپونيا
8. Alps - شۆەيتساريا
9. LUMI - فينليانديا
10. Leonardo - يتاليا
ەسەپتەۋ قۋاتى بويىنشا الەمدەگى ەڭ قۋاتتى ەلدەر
توپ-500 رەيتينگى مالىمەتتەرىنە قاراعاندا، ا ق ش پەن قىتاي ەڭ ۇزدىك سۋپەركومپيۋتەرلەر سانى بويىنشا كوش باستاپ تۇر: ا ق ش- تا ولاردىڭ سانى – 175، قىتايدا - 47. ءۇشىنشى ورىنعا گەرمانيا ورنالاسقان.
جاپونيا (39) مەن وڭتۇستىك كورەيا (15) تيىسىنشە 4 جانە 7-ورىندارعا جايعاسقان. ونىمدىلىگى جوعارى 25 كومپيۋتەرى بار فرانسيا 5-ورىندا تۇر. ودان كەيىن يتاليا (17) وكشەلەپ كەلەدى. ۇزدىك 10 دىققا كانادا مەن ۇلى بريتانيا دا كىردى. ولاردىڭ ءارقايسىسىندا 13 وسىنداي جۇيەدەن بار. برازيليا (9) 10-ورىنعا جايعاسقان. نورۆەگيا (9)، رەسەي (7)، ءۇندىستان (6) سياقتى باسقا ەلدە دە قۋاتتى سۋپەركومپيۋتەر بار. جالپى، قۇرلىقتار بويىنشا سولتۇستىك امەريكا، ودان كەيىن ەۋروپا مەن ازيا كوش باستاپ تۇر. اسكەري جانە قۇپيا ماقساتتاعى سۋپەركومپيۋتەرلەر بۇل رەيتينگكە ەنبەۋى مۇمكىن.
2025-جىلدىڭ قاڭتارىندا جاريالانعان The Business Research Company دەرەكتەرىنە سايكەس، سوڭعى جىلدارى سۋپەركومپيۋتەر نارىعى قارقىندى دامىپ كەلەدى. ول ورتاشا جىلدىق ءوسىم قارقىنى (CAGR) 16,2 پايىز بولعان كەزدە 2024-جىلعى 13,55 ميلليارد دوللاردان 2025-جىلى 15,75 ميلليارد دوللارعا دەيىن وسەتىندىگى كۇتىلەدى.
ءوسىم عىلىمي زەرتتەۋلەرگە مەملەكەتتىك ينۆەستيتسيالارعا، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك پەن قورعانىس سالالارىندا قولدانۋعا، اۋا رايىن مودەلدەۋ قاجەتتىلىكتەرىنە، سونداي-اق ونىمدىلىگى جوعارى ەسەپتەۋلەر ارحيتەكتۋراسىنىڭ دامۋىنا، جاساندى ينتەللەكت پەن ماشينالىق وقىتۋدىڭ دامۋىنا بايلانىستى.
كومپانيا مالىمەتىنشە، سۋپەركومپيۋتەرلەر نارىعى الداعى بىرنەشە جىلدا قارقىندى داميدى دەپ كۇتىلۋدە. 2029-جىلعا قاراي ول 19,5 پايىزدىق ورتاشا جىلدىق ءوسىم قارقىنىمەن (CAGR) 32,11 ميلليارد دوللارعا جەتەدى.
NVIDIA H200 بازاسىندا سۋپەركومپيۋتەردى مونتاجداۋ الماتىداعى «قازاق تەلەكوم» داتا-ورتالىعىنىڭ الاڭىندا ءوتتى.
«قازاق تەلەكوم» ا ق باسقارما ءتوراعاسى باعدات ءمۋسيننىڭ ايتۋىنشا، سۋپەركومپيۋتەر 6,7 ميلليون CUDA- يادروسىمەن جابدىقتالعان، 1600 پەتافلوپس جانە ونداعان تەرابايت GPU- جادى بار.
مۇنىڭ ءبارى مەملەكەتتىك ورگاندارعا، ۇلتتىق كومپانيالارعا جانە كورپوراتيۆتىك تاپسىرىس بەرۋشىلەرگە قولجەتىمدى بولادى. سۋپەركومپيۋتەر مىناداي مۇمكىندىك بەرەدى:
- تەحنوگەندىك اپاتتار مەن تاۋەكەلدەردى ولار باستالعانعا دەيىن مودەلدەۋ؛
- قالالارداعى ترافيكتى الداعى جىلدارعا ساناپ شىعۋ؛
- دارىگەرلەرگە ۇلكەن كولەمدى دەرەكتەر نەگىزىندە دياگنوزدى جىلدامىراق قويۋعا كومەكتەسۋ؛
- قازاق ءتىلىن، مادەنيەتىن، تاريحىن جانە زاماناۋي ءمان-ماتىنىن تۇسىنەتىن ۇلكەن تىلدىك مودەلدەردى ۇيرەتۋ؛
- شەتەلدىك سەرۆەرلەرگە تاۋەلدى بولماي، ءوزىڭىزدىڭ AI ونىمدەرىمىزدى ىسكە قوسۋ.
سۋپەركومپيۋتەر قازاقستانعا وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا جەتكىزىلدى. ونىڭ ونىمدىلىگى شامامەن 2 ەكزافلوپستى قۇرايدى.
بۇگىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ Alemcloud ۇلتتىق سۋپەركومپيۋتەر ورتالىعىنا بارىپ، NVIDIA H200 گرافيكالىق پروتسەسسورلارى بازاسىندا جاساقتالعان سۋپەركومپيۋتەردى ىسكە قوسۋ راسىمىنە قاتىسقان ەدى.
سالتاناتتى راسىمگە قاتىسقان سيفرلىق دامۋ، يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ ءىس-شارادان كەيىن بىردەن جىبەك جولى تەلەارناسى كەلىپ ارنايى سۇحبات بەردى.
ونىڭ اتاپ وتۋىنشە، ەلىمىز ءۇشىن اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك ەڭ باسىم باعىتتاردىڭ ءبىرى سانالادى. سوندىقتان قازاقستاننىڭ مەنشىكتى سۋپەركومپيۋتەرىنىڭ پايدا بولۋى سيفرلىق ەگەمەندىككە باعىتتالعان ماڭىزدى قادام.
بۇگىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ىسكە قوسىلعان سۋپەركومپيۋتەر وڭىرىمىزدەگى ءبىرىنشى ءارى قۋاتتى سانالادى.
ونىڭ قۋاتى - شامامەن 2 ەكزافلوپس. بۇل دەگەنىمىز نە؟ ءتۇسىنۋ ءۇشىن ايتايىق، ءبىر ەكزافلوپس - بۇل ءبىر كۆينتيللون، ياعني، 1 سەكۋندتاعى ميللياردتاعان ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋلەردىڭ ءبىر ميللياردى. ال بىزدە 2 ەكزافلوپس بار. ويلاپ كورىڭىزشى، الەمنىڭ بارلىق حالقى، ياعني 8 ميلليارد ادام ءاربىر سەكۋند سايىن ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋلەر جاساۋ ءۇشىن ولارعا 4 كۇننەن استام ۋاقىت قاجەت بولادى. ال ءبىزدىڭ سۋپەركومپيۋتەر ونى 1 سەكۋندتا جاساي الادى، - دەدى جاسلان ماديەۆ.
وسىعان دەيىن استانادا سۋپەر كومپيۋتەر تەحنولوگيالارىنىڭ جاھاندىق بايگەسىندەگى قازاقستاننىڭ ءرولى تالقىلانعانى تۋرالى جازدىق.
