كوپ تىلدە سويلەسەڭىز ميىڭىز جاسارا بەرەدى

ءتورت ءتىل مەڭگەرگەن ادامداردىڭ ميى 13 جىلعا جاس كورىنەدى. 

Aikyn.kz ميدىڭ قارتايۋى مەن كوپ تىلدە سويلەۋدىڭ اراسىنداعى بايلانىستى scitechdaily.com ماقالاسىنا سۇيەنىپ تۇسىندىرەدى.

عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، تىلدەر اراسىندا ۇنەمى اۋىسىپ وتىرۋ ميعا ۇزدىكسىز جاتتىعۋ جاساپ، نەيروندىق بايلانىستاردىڭ ۇزاق ۋاقىت بەلسەندى ساقتالۋىنا ىقپال ەتەدى. ءبىر تىلدەن ەكىنشىسىنە اۋىسقاندا ادام ءتيىستى سوزدىك قوردى تاڭداپ، باسقا تىلدەگى بالامالاردى ۋاقىتشا تەجەيدى، دىبىستىق جۇيە مەن گرامماتيكاعا بەيىمدەلەدى. بۇنىڭ ءبارى ساناۋلى سەكۋند ىشىندە جۇزەگە اسادى. وسىنداي تۇراقتى وي ەڭبەگى زەيىن، ەستە ساقتاۋ جانە كوگنيتيۆتىك باقىلاۋ قابىلەتتەرىن شىڭدايدى.

جاڭا زەرتتەۋدى يسپانياداعى باسك كوگنيتيۆتىك زەرتتەۋلەر، مي جانە ءتىل ورتالىعىنىڭ عالىمى ليۋسيا امورۋزو باستاعان حالىقارالىق توپ جۇرگىزگەن. عالىمدار يسپانيانىڭ باسك ەلىندە تۇراتىن، بىردەن 4 تىلگە دەيىن مەڭگەرگەن ادامداردىڭ مي بەلسەندىلىگىن تالداعان. وڭىردە يسپان، باسك، فرانسۋز جانە اعىلشىن تىلدەرى قاتار قولدانىلادى.

الدىمەن زەرتتەۋشىلەر 728 ادامنىڭ ميىن ماگنيتوەنسەفالوگرافيا ادىسىمەن تەكسەرگەن. بۇل تەحنولوگيا جۇيكە جاسۋشالارىنىڭ بەلسەندىلىگى كەزىندە پايدا بولاتىن وتە ءالسىز ماگنيتتىك ورىستەردى تىركەپ، ميدىڭ ءار بولىگىنىڭ ءوزارا بايلانىسىن باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كەيىن جاساندى ينتەللەكت وسى دەرەكتەر نەگىزىندە ادامنىڭ ميىنىڭ جاسىن انىقتايتىن «بيولوگيالىق ساعات» مودەلىن قۇردى.

مودەل بولەك الىنعان 144 ادامعا قولدانىلعاندا، ايقىن ايىرماشىلىق بايقالعان. ەكى ءتىل بىلەتىندەردىڭ ميى ءبىر ءتىلدى ادامدارمەن سالىستىرعاندا شامامەن التى جىلعا جاس كورىنگەن. ءۇش ءتىل بىلەتىندەردە بۇل ايىرما جەتى جىلعا، ال ءتورت ءتىل مەڭگەرگەندەردە 13 جىلعا دەيىن جەتكەن.

«قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا، نەعۇرلىم كوپ ءتىل بىلسەڭىز، ميىڭىز حرونولوگيالىق جاسىڭىزدان سوعۇرلىم جاس كورىنەدى»، - دەدى ليۋسيا امورۋزو.

زەرتتەۋ ءتىل سانى عانا ەمەس، ونى قانشالىقتى ەرتە مەڭگەرگەنىڭىز بەن قانشالىقتى ەركىن قولداناتىنىڭىز دا ماڭىزدى ەكەنىن دالەلدەگەن. عالىمنىڭ ايتۋىنشا، كوپتىلدىلىكتىڭ اسەرى بىرتىندەپ قالىپتاسادى. ماسەلە تەك ادامنىڭ ەكىتىلدى بولۋىندا ەمەس، ونىڭ تىلدىك تاجىريبەسىنىڭ تەرەڭدىگى مەن ۇزاقتىعىندا. بۇل زەرتتەۋدىڭ ناتيجەسى بويىنشا كوپتىلدىلىك ميدى مىندەتتى تۇردە جاسارتادى دەگەن تۇپكىلىكتى قورىتىندى جاساۋ ەرتە. ميدىڭ «جاس بولۋىنا» ادامنىڭ ءومىر سالتى، الەۋمەتتىك بەلسەندىلىگى، ءبىلىم دەڭگەيى مەن دەنە قيمىلى دا اسەر ەتەدى.

قالاي بولعاندا دا ءتىل ۇيرەنۋ ميدى سەرگەك ۇستايتىن پايدالى داعدى ەكەنى انىق. سوندىقتان ەكىنشى، ءۇشىنشى نەمەسە ءتورتىنشى ءتىلدى مەڭگەرۋ تەك مادەني جانە كاسىبي مۇمكىندىك ەمەس، ۇزاقمەرزىمدى مي ساۋلىعىنا سالىنعان ينۆەستيسيا دەپ تە قابىلدانعانى ءجون. زەرتتەۋدىڭ تولىق نۇسقاسىن مىنا سىلتەمە بويىنشا وقۋعا بولادى: Nature.com