كليماتتىڭ وزگەرۋى الەمدەگى 1,5 ميلليارد ايەل مەن قىزعا قاۋىپ ءتوندىرىپ وتىر

بۇل وڭىرلەردە ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق پەن گەندەرلىك تەڭسىزدىك تە بايقالادى، دەپ جازادى ب ۇ ۇ جاڭالىقتار قىزمەتى.

«ب ۇ ۇ-ايەلدەر» قۇرىلىمىنىڭ مالىمەتىنشە، كليماتتىڭ وزگەرۋى الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق تەڭسىزدىكتى كۇشەيتىپ وتىر. قازىرگى ءۇردىس ساقتالسا، جاھاندىق جىلىنۋ دەڭگەيى كەمىندە 1,8 گرادۋسقا جەتۋى مۇمكىن. مۇنىڭ سالدارىنان قۇرعاقشىلىق، سۋ تاسقىنى، ورمان ورتتەرى مەن تسيكلوندار بۇرىنعىدان دا جويقىن سيپات الادى.

ساراپشىلار ەڭ ناشار سەناري بويىنشا 2050-جىلعا قاراي تاعى 141 ميلليونعا دەيىن ايەل مەن قىزدىڭ اسا كەدەيلىك جاعدايىنا تاپ بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتەدى.

24 ەلدى قامتىعان زەرتتەۋگە سايكەس، ورتاشا تەمپەراتۋرا ءبىر گرادۋسقا كوتەرىلگەندە ايەلدەردىڭ تابىسى ەرلەرگە قاراعاندا 34 پايىزعا كوپ قىسقارادى. بۇعان، سونىڭ ىشىندە، ءونىم شىقپاي قالعان جاعدايدا جۇمىس ورنىن اۋىستىرۋ نەمەسە باسقا جەرگە قونىس اۋدارۋ مۇمكىندىگىنىڭ شەكتەۋلى بولۋى اسەر ەتەدى.

كليماتتىڭ وزگەرۋى ايەلدەردىڭ اقى تولەنبەيتىن ءۇي شارۋاسىنا تۇسەتىن جۇكتەمەسىن دە ارتتىرادى. اتاپ ايتقاندا، سۋ تاپشىلىعىنىڭ كۇشەيۋىنە بايلانىستى ونى تاسۋعا جۇمسالاتىن ۋاقىت 2050-جىلعا قاراي 30 پايىزعا ۇلعايۋى مۇمكىن.

بۇدان بولەك، كليماتتىڭ وزگەرۋى گەندەرلىك زورلىق-زومبىلىق قاۋپىن ارتتىرادى. 14 ەلدە جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋ دەرەكتەرىنە سايكەس، ۇزاققا سوزىلعان قاتتى قۇرعاقشىلىق جاسءوسپىرىم قىزدار مەن جاس ايەلدەرگە قاتىستى جىنىستىق زورلىق-زومبىلىق قاۋپىن 21 پايىزعا ارتتىرادى.

ب ۇ ۇ وكىلدەرى كليماتتىق جاعدايدىڭ ناشارلاۋى ەرتە نەكەگە تۇرۋ كورسەتكىشىنىڭ وسۋىنە دە اكەلۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتەدى. ويتكەنى ەكونوميكالىق قيىندىققا تاپ بولعان وتباسىلار كامەلەتكە تولماعان قىزدارىن تۇرمىسقا بەرۋگە ءماجبۇر بولاتىن جاعدايلار كەزدەسەدى.

سونىمەن قاتار كليمات ماسەلەلەرى بويىنشا شەشىم قابىلداۋ ۇدەرىسىندە ايەلدەردىڭ ۇلەسى ءالى دە از. الەمدەگى ەنەرگەتيكا سالاسىنا جاۋاپتى مينيسترلىك لاۋازىمداردىڭ نەبارى 12 پايىزىن ايەلدەر باسقارادى.

ۇيىمنىڭ مالىمەتىنشە، ۇلتتىق كليماتتىق جوسپارلاردىڭ 73 پايىزىندا ايەلدەر مەن قىزدار تاپ بولاتىن قاۋىپ-قاتەرلەر ەسكەرىلگەن. الايدا ەلدەردىڭ ۇشتەن بىرىنەن ءسال استامى عانا بۇل ماسەلەلەردى شەشۋگە باعىتتالعان كەشەندى شارالاردى قاراستىرعان.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، قاجەتتى ينۆەستيتسيا سالىنسا، ايەلدەر ەكولوگيالىق باعىتتاعى سالالاردا اشىلاتىن جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ 66 پايىزىنا دەيىن يەلەنە الادى. بۇل 2035-جىلعا قاراي ايەلدەرگە ارنالعان قوسىمشا 68 ميلليون جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«ب ۇ ۇ-ايەلدەر» قۇرىلىمى الەمدىك كوشباسشىلاردى انتاليادا ءوتىپ جاتقان ب ۇ ۇ- نىڭ كليماتتىڭ وزگەرۋى جونىندەگى 31-كونفەرەنتسياسى (COP31) اياسىندا گەندەرلىك تەڭدىك ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋعا شاقىردى.

ايتا كەتەيىك، ب ۇ ۇ قارت ادامداردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تاسىلدەرىن قايتا قاراۋعا شاقىردى.