كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستان جاعالاۋىندا جاڭا ارال پايدا بولدى

جاڭا ارال اەروفوتو ءتۇسىرىلىم كەزىندە انىقتالدى. ەكولوگ دانيار اكىمجانوۆتىڭ ايتۋىنشا، سوڭعى ءتورت-بەس جىل ىشىندە قۇلالى اۋدانىندا وسىنداي بىرنەشە ۋچاسكە پايدا بولعان.

كەيبىرەۋلەرىنىڭ ۇزىندىعى ءبىر شاقىرىمعا، ال ەنى 200-300 مەترگە جەتەدى. ولاردا قازىردىڭ وزىندە وسىمدىكتەر ءوسىپ، جابايى قاباندار مەن قاسقىرلار بايقالعان. قازاق كاسپي زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ مالىمەتىنشە، 1996-2025 -جىلدار ارالىعىندا بۇل سەكتورداعى سۋ دەڭگەيى شامامەن 2,45 مەترگە تومەندەگەن. 2026 -جىلدىڭ شىلدە ايىندا قۇلالى ارالىنىڭ مونيتورينگ ستانتسياسىندا ورتاشا دەڭگەي مينۋس 29,42 مەتر بولىپ تىركەلدى - بۇل باقىلاۋ تاريحىنداعى ەڭ تومەنگى كورسەتكىش.

عالىمدار تەڭىزدىڭ تارتىلۋ سەبەپتەرى رەتىندە كليماتتىڭ وزگەرۋىن، بۋلانۋدىڭ كۇشەيۋىن، وزەن سۋى اعىنىنىڭ ازايۋىن جانە سۋ قويمالارىن سالۋ مەن جەردى سۋارۋدى قوسا العانداعى ادام قىزمەتىن اتاپ وتىر.

جەر سەرىگى زەرتتەۋلەرىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا، 2016-2025 -جىلدارى سولتۇستىك- شىعىس كاسپيدىڭ كەيبىر اۋداندارىندا قازاقستاننىڭ جاعالاۋ سىزىعى 20 شاقىرىمنان استام قاشىقتىققا كەيىن شەگىنگەن. تەڭىزدىڭ تارتىلۋى كاسپيدىڭ جالعىز تەڭىز سۇتقورەكتىسى ءارى جويىلىپ كەتۋ قاۋپى تونگەن ءتۇرى بولىپ تابىلاتىن كاسپي يتبالىعىنا دا قاۋىپ توندىرۋدە.

جاعالاۋ سىزىعىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى جانۋارلار دەمالىپ، كوبەيەتىن ارالدار ماتەريكپەن قوسىلىپ كەتۋى مۇمكىن. بۇل يتبالىقتاردى ادامدار مەن جىرتقىشتار الدىندا وسال ەتە تۇسەدى. جىلى قىس مەزگىلدەرى دە كوبەيۋ ءۇشىن قاجەتتى مۇزدىڭ تۇراقتىلىعىنا اسەر ەتەدى. سۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋى پورتتارعا، كەمە قاتىناسىنا، بالىق شارۋاشىلىعىنا جانە جاعالاۋداعى ينفراقۇرىلىمعا تاۋەكەلدەر تۋدىرادى.

زەرتتەۋشىلەر كاسپي دەڭگەيىنىڭ 5-10 مەترگە ءتۇسۋى ەكوجۇيەلەردىڭ جۇمىسىن تۇبەگەيلى بۇزىپ، ميللياردتاعان دوللار تۇراتىن ازاماتتىق جانە ونەركاسىپتىك نىسانداردى قاتەرگە تىگۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتەدى.

ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن اپتاپ ىستىق، سۋ تاپشىلىعى جانە مۇزدىقتاردىڭ ەرۋى قازاقستاندا قانداي كليماتتىق وزگەرىستەرگە سوقتىرىپ جاتقانى حابارلاندى.