جۇمىس ۇستەلىنىڭ بيىكتىگى تاۋەكەل ەتۋگە اسەر ەتۋى مۇمكىن - زەرتتەۋ

كاناداداعى ماكگيلل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى دەنەنى تىك ءارى كەڭ ۇستاۋعا ماجبۇرلەيتىن جۇمىس ورنى قاتىسۋشىلاردى تاۋەكەلگە كوبىرەك يتەرمەلەگەنىن انىقتادى. زەرتتەۋ british Journal of Psychology جۋرنالىندا جاريالاندى، دەپ حابارلايدى turkystan.kz.

عالىمدار بۇعان دەيىن كوپ تالقىلانعان «power pose» - ادامنىڭ ءوزىن ادەيى سەنىمدى ءارى ۇستەم كورسەتەتىن قالىپتا ۇستاۋ يدەياسىن باسقا تاسىلمەن تەكسەرگەن. بۇل جولى قاتىسۋشىلارعا قالاي وتىرۋ كەرەگى ايتىلماعان. ونىڭ ورنىنا زەرتتەۋشىلەر ۇستەل مەن ەكراننىڭ ورنالاسۋىن وزگەرتىپ، دەنە قالپىنا بايقاتپاي اسەر ەتكەن.

نەگىزگى ەكسپەريمەنتكە 198 ادام قاتىسقان. ولاردىڭ ءبىر توبىندا ۇستەل جوعارى كوتەرىلىپ، پلانشەت كوز دەڭگەيىنەن ءسال بيىك ورنالاسقان. سونىڭ اسەرىنەن قاتىسۋشىلار ارقاسىن تىكتەپ، باسىن جوعارى ۇستاپ وتىرعان. ەكىنشى توپتا ەكران تومەن قويىلىپ، ادامدار ەڭكەيىپ وتىرۋعا ءماجبۇر بولعان. بۇعان قوسا، 113 ادام ستاندارتتى جۇمىس ورنىندا تاپسىرمانى ورىنداپ، باقىلاۋ توبى رەتىندە پايدالانىلعان.

قاتىسۋشىلاردىڭ تاۋەكەلگە بەيىمدىلىگى ارنايى Balloon Analogue Risk Task ارقىلى ولشەندى. ەكرانداعى ۆيرتۋالدى شاردى ءار ۇرلەگەن سايىن ادام اقشا ۇتادى، ءبىراق شار جارىلىپ كەتسە، سول اينالىمداعى تابىسىنان ايىرىلادى. سوندىقتان قاتىسۋشى ءار ساتتە تابىستى ساقتاپ قالۋ مەن قوسىمشا تاۋەكەلگە بارۋدىڭ ءبىرىن تاڭداۋى ءتيىس.

ناتيجەسىندە دەنەسىن تىك ءارى ەركىن ۇستاعان توپ شاردى كوبىرەك ۇرلەپ، تاۋەكەلگە جيىرەك بارعان. بۇل اسەر ادامنىڭ ءوزىنىڭ قالپى وزگەرتىلىپ جاتقانىن تۇسىنۋىنە نەمەسە ورىندىقتاعى جايسىزدىققا تاۋەلدى بولماعان. زەرتتەۋ اۆتورلارىنىڭ ايتۋىنشا، فيزيكالىق ورتانىڭ ءوزى ادامنىڭ مىنەز- قۇلقىنا بايقاتپاي ىقپال ەتۋى مۇمكىن.

قالىپ كوڭىل كۇيگە دە اسەر ەتكەن. ۆيدەوجازبا ارقىلى ادامنىڭ مويىن بۇرىشى ولشەنىپ، دەنەسىن تىك ۇستاعان قاتىسۋشىلار تاجىريبەدەن كەيىن وزدەرىن ماقتانىش سەزىمى جوعارىراق دەپ باعالاعان. اۆتورلار بۇل ناتيجەنى دەنە قالپى مەن ەموتسيا اراسىنداعى بايلانىستىڭ تاعى ءبىر بەلگىسى دەپ تۇسىندىرەدى.

ءبىراق زەرتتەۋ «ارقانى تىك ۇستاۋ ادامدى مىندەتتى تۇردە باتىل ەتەدى» دەگەندى بىلدىرمەيدى. بۇعان دەيىن ادەيى جاسالعان «كۇشتى پوزالاردىڭ» تاۋەكەلگە بارۋدى ارتتىراتىنىن كورسەتكەن العاشقى زەرتتەۋلەر كەيىن بىرنەشە رەت قايتالانباي قالعان. جاڭا جۇمىستىڭ ەرەكشەلىگى - ادامدار بەلگىلى ءبىر پوزانى سانالى تۇردە قابىلداماعان، ونى قورشاعان ورتانىڭ ءوزى قالىپتاستىرعان.

زەرتتەۋدىڭ شەكتەۋلەرى دە بار. قاتىسۋشىلاردىڭ باسىم بولىگى جاس ايەلدەر بولعان، سوندىقتان ناتيجەنى ەر ادامدارعا، ەگدە جاستاعىلارعا نەمەسە باسقا مادەني ورتاداعى ادامدارعا تىكەلەي قولدانۋ قيىن. سونىمەن قاتار ەڭكەيىپ وتىرعانداردىڭ ءبارى بىردەي قالىپ قابىلداماعان: بىرەۋلەر باسىن تومەن تۇسىرسە، ەندى ءبىرى بەلىنەن ەڭكەيگەن.

اۆتورلار زەرتتەۋ ناتيجەسى تۇرمىستىق جانە كەڭسە جاعدايىندا دا قىزىق بولۋى مۇمكىن ەكەنىن اتاپ وتەدى. مىسالى، تۇرىپ جۇمىس ىستەيتىن ۇستەلدەر، ەكران بيىكتىگى نەمەسە ەرگونوميكالىق كەڭسە جابدىقتارى ادامنىڭ تەك جايلىلىعىنا ەمەس، كەيبىر شەشىمدەرىنە دە ىقپال ەتۋى ىقتيمال.

ەربۇلان قايرات