جاسوسپىرىمدەر جەتكىلىكتى قيمىلدامايدى - د د ۇ دابىل قاقتى

زەرتتەۋ ناتيجەلەرى 4-قاراشادا The Lancet Global Health عىلىمي جۋرنالىندا جاريالاندى. عالىمدار الەمنىڭ 140 ەلىندە جۇرگىزىلگەن 389 ساۋالنامانىڭ دەرەكتەرىن تالداعان. زەرتتەۋگە 11-17 جاس ارالىعىنداعى 3,2 ميلليوننان استام جاس ءوسپىرىمنىڭ مالىمەتى ەنگىزىلگەن.

ناتيجەسىندە 2025 -جىلى الەم بويىنشا جاسوسپىرىمدەر اپتاسىنا ورتا ەسەپپەن نەبارى 2,7 كۇن جەتكىلىكتى قوزعالعانى انىقتالدى. ال كۇن سايىن فيزيكالىق بەلسەندىلىك نورماسىن ورىندايتىنداردىڭ ۇلەسى 14 پايىزدى عانا بولعان.

د د ۇ ۇسىنىمىنا سايكەس، جاسوسپىرىمدەر كۇن سايىن كەمىندە 60 مينۋت ورتاشا نەمەسە جوعارى قارقىندى فيزيكالىق بەلسەندىلىكپەن اينالىسۋى كەرەك. بۇعان سپورتپەن شۇعىلدانۋ عانا ەمەس، جىلدام ءجۇرۋ، ۆەلوسيپەد تەبۋ، بەلسەندى ويىندار مەن باسقا دا قيمىل- قوزعالىس تۇرلەرى جاتادى.

زەرتتەۋدە «بەلسەندى كۇن» دەپ جاس ءوسپىرىمنىڭ كەمىندە 60 مينۋت قوزعالعان كۇنى ەسەپتەلگەن. سوندىقتان اپتاسىنا بىردە-ءبىر بەلسەندى كۇنى جوق جاسوسپىرىمدەر مۇلدە قيمىلدامايدى دەگەن ءسوز ەمەس. ولار وسى كۇندەردىڭ ەشقايسىسىندا ۇسىنىلعان 60 مينۋتتىق مەجەگە جەتپەگەن.

عالىمدار قىزداردىڭ ۇلدارعا قاراعاندا از قوزعالاتىنىن دا انىقتادى. 2025 -جىلى ۇلدار اپتاسىنا ورتا ەسەپپەن ءۇش كۇن، ال قىزدار 2,4 كۇن جەتكىلىكتى فيزيكالىق بەلسەندىلىك تانىتقان. قىزداردىڭ 28 پايىزى بىردە-ءبىر كۇن 60 مينۋتتىق مەجەگە جەتپەسە، ۇلدار اراسىندا بۇل كورسەتكىش 22 پايىز بولعان. ونىڭ ۇستىنە قىزداردىڭ جاسى ۇلعايعان سايىن فيزيكالىق بەلسەندىلىگى تومەندەي تۇسەدى.

ەلدەر اراسىنداعى ايىرماشىلىق تا ايتارلىقتاي. ماسەلەن، فينليانديا، كانادا جانە سەربيا جاسوسپىرىمدەرى اپتاسىنا ورتا ەسەپپەن 4,5- 4,8 كۇن بەلسەندى بولعان. ال كامبودجا، يوردانيا جانە ماداگاسكاردا بۇل كورسەتكىش نەبارى 1,7-1,9 كۇندى قۇراعان.

زەرتتەۋشىلەر مۇنداي ايىرماشىلىقتى ەلدەردىڭ ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرىمەن، سپورت ينفراقۇرىلىمىمەن جانە قوعامدىق ورىنداردىڭ قولجەتىمدىلىگىمەن بايلانىستىرادى. تابىسى جوعارى مەملەكەتتەردە بالالاردىڭ قاۋىپسىز سەرۋەندەۋىنە، ۆەلوسيپەد تەبۋىنە جانە سپورتپەن اينالىسۋىنا جاعداي كوبىرەك جاسالعان.

ال كەيبىر ەلدەردە قىزداردىڭ سپورتپەن شۇعىلدانۋىنا قوعامدىق كوزقاراس، قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جانە قولايلى سپورتتىق باعدارلامالاردىڭ جەتىسپەۋى كەدەرگى كەلتىرەدى.

«كەيىنگى 15 جىلدا الەم جاسوسپىرىمدەردىڭ فيزيكالىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋدا ءىس جۇزىندە ىلگەرىلەي المادى. اسىرەسە قىزداردىڭ جاعدايى الاڭداتادى»، - دەدى د د ۇ باس ديرەكتورى تەدروس ادحانوم گەبرەيەسۋس.

ونىڭ ايتۋىنشا، ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن جاسوسپىرىمدەرگە كوبىرەك قوزعالۋ كەرەكتىگىن ايتۋمەن شەكتەلۋگە بولمايدى. مەكتەپتەردە، كوشەلەردە جانە قوعامدىق ورىنداردا سپورتپەن اينالىسۋ مەن بەلسەندى دەمالىسقا قولايلى ءارى قاۋىپسىز جاعداي جاساۋ قاجەت.

دەنە بەلسەندىلىگىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى جۇرەك- قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ، ەكىنشى ءتيپتى ديابەتتىڭ جانە قاتەرلى ىسىكتىڭ كەيبىر تۇرلەرىنىڭ دامۋ قاۋپىن ارتتىرادى. ال جاس ءوسپىرىم شاقتا قالىپتاسقان بەلسەندى ءومىر سالتى ادامنىڭ ەرەسەك ومىرىندەگى دەنساۋلىعىنا دا اسەر ەتەدى.

د د ۇ 2030 -جىلعا قاراي فيزيكالىق بەلسەندىلىگى جەتكىلىكسىز جاسوسپىرىمدەردىڭ ۇلەسىن 2010 -جىلمەن سالىستىرعاندا 15 پايىزعا تومەندەتۋدى ماقسات ەتكەن. الايدا جاڭا زەرتتەۋ بويىنشا، قازىرگى قارقىنمەن الەمنىڭ بىردە-ءبىر ەلى نەمەسە ءوڭىرى بۇل مەجەدەن الىس.