جاساندى ينتەللەكت قاتەلەسسە، تۇرمەگە كىم وتىرادى - لي كاي فۋ جاڭا ءداۋىر ماماندارى تۋرالى
استانا. KAZINFORM - حالىقارالىق ج ي ساراپشىسى، Sinovation Ventures جانە 01.AI كومپانيالارىنىڭ باس ديرەكتورى لي كاي فۋ قازاقستاننىڭ تولىققاندى جاساندى ينتەللەكت ورتالىعىنا اينالۋى ءۇشىن نە قاجەت ەكەنىن ايتىپ بەردى.
ونىڭ پىكىرىنشە، قازاقستان جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي قالىپتاسقان ەلدەردىڭ بىرىنە اينالدى. بۇعان مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى قولداۋ، ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋى جانە جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ءتۇرلى سالالارعا ەنگىزىلۋى مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
- قازاقستان بۇگىندە الەمدەگى ەڭ قولايلى پوزيتسيالاردىڭ بىرىندە دەپ ايتار ەدىم. بولاشاققا كوز جۇگىرتسەك، ءبىر جاعىنان، ەل الدىندا ۇلكەن مۇمكىندىكتەر تۇر. ولاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن كوشباسشىلىق، تاباندىلىق، جاساندى ينتەللەكتىنى ءتۇسىنۋ جانە ونى مەملەكەتتىك سەكتوردا، ينكۋباتورلاردا، ۆەنچۋرلىك قورلار مەن ءىرى كومپانيالاردا ەنگىزۋ قاجەت. بۇل باعىتتا قازىردىڭ وزىندە جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر، - دەدى كاي-فۋ لي ەلوردادا ءوتىپ جاتقان Ai Digital Bridge 2026 فورۋمىندا.
ساراپشى جاساندى ينتەللەكتىنى ودان ءارى دامىتۋ جاڭا تەحنولوگيامەن ءتيىمدى جۇمىس ىستەي الاتىن مامانداردى دايارلاۋعا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن ايتتى. سوندىقتان مۇنداي داعدىلاردى قازاقستاندىقتاردا بالا كەزدەن قالىپتاستىرۋ قاجەت.
- ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن مەكتەپتەردە ءبىلىم الاتىن ادامدار ج ي كۇندەلىكتى پروتسەستەردىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالعان ورتادا جۇمىس ىستەۋدى ۇيرەنۋى كەرەك. سوندىقتان ءبىلىم بەرۋدى باستاپقى كەزەڭنەن-اق جاساندى ينتەللەكتىنى پايدالانۋعا بەيىمدەۋ اسا ماڭىزدى، - دەيدى ساراپشى.
كاي-فۋ لي وسى ورايدا DRI (Directly Responsible Individual) تۇجىرىمداماسىن مىسالعا كەلتىردى. بۇل - بەلگىلى ءبىر مىندەت پەن ونىڭ ناتيجەسىنە تىكەلەي جاۋاپتى ادام. اتالعان ۇعىمدى ستيۆ دجوبس ەنگىزىپ، كەيىن تەحنولوگيا سالاسىندا كەڭىنەن قولدانىلا باستاعان.
سپيكەردىڭ پىكىرىنشە، ج ي داۋىرىندە مۇنداي مامانداردىڭ ءرولى وزگەشە سيپاتقا يە بولادى.
- ءىرى كومپانيالار ءبىر نارسەنى ءتۇسىنۋى كەرەك: بۇگىنگى جەتىستىككە جەتكىزگەن تاسىلدەر بولاشاقتا دا سول ناتيجەگە جەتكىزە بەرمەيدى. ادامداردى باسقارۋعا قۇرىلعان يەرارحيالىق جۇيە ادام رەسۋرسىن باسقارۋعا ءتيىمدى. الايدا ەندى كومپانيالارعا ج ي- ءدى كەڭىنەن ەنگىزۋ قاجەت. ال بۇل جي جۇيەلەرىن باسقارا الاتىن مامانداردى تالاپ ەتەدى. سىزدەردە ادامداردى باسقارا الاتىن ماماندار بار. ءبىراق جاساندى ينتەللەكتىنى باسقارا الاتىن ماماندار بار ما؟ - دەدى ول.
سونىمەن بىرگە، كاي-فۋ لي جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ ادامنىڭ ءوز جۇمىسىنىڭ سالدارى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگىن جويمايتىنىن اتاپ ءوتتى.
- ەگەر ج ي قاتەلىك جاساپ، سونىڭ سالدارىنان اقشا جوعالتساڭىز، بانك شوتىڭىز بوساپ قالسا نەمەسە زاڭ بۇزىلسا، ول ءۇشىن ج ي تۇرمەگە وتىرمايدى. تۇرمەگە ادام وتىرادى. سەبەبى سول ادام تىكەلەي جاۋاپتى تۇلعا (DRI) بولادى. سوندىقتان DRI كرەسلوسىنا شالقايىپ وتىرىپ، ەشتەڭە ىستەمەي، بارلىق جۇمىستى ج ي-عا تاپسىرا المايدى. ول جاساندى ينتەللەكتىنى بەلسەندى تۇردە باسقارىپ، ونى ءتۇسىنىپ، جۇمىسقا ەنگىزۋى كەرەك، ناتيجەسىن تەكسەرىپ، جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا الۋى كەرەك. ايتپەسە DRI دىڭ ءوز ويلاۋ قابىلەتى دە بىرتىندەپ السىرەي باستايدى، - دەدى ول.
ەسكە سالايىق، استانادا AI Digital Bridge 2026 حالىقارالىق فورۋمى باستالدى. قازاقستان ج ي-ەكونوميكانىڭ بارلىق بەس دەڭگەيىن دامىتۋدى كوزدەپ وتىر.
ايجان سەرىكجان قىزى
