شاھيدوللا سامۇرات ۇلى. جەر تارپيدى شابىت دەگەن دۇلدىلىم
قارا ولەڭ
قاس باتىرداي قان مايدانعا قول باستار،
شابىت-قويعا، سەركە–سەزىم جول باستار.
شاعالاداي شالقار شابىت بولماسا،
تىرناپ جازعان تىراش جىردا بولماس ءنار.
اسپانىمدا اراي شاشىپ نۇرلى كۇن،
سامالمەنەن ىرعالادى جىر گۇلىم.
جەتى قابات جەر اپشىسىن قۋىرىپ،
جەر تارپيدى شابىت دەگەن ءدۇلدۇلىم.
اقىن بولىپ جارالماعام تەككە مەن،
جۇرەگىمە جىر ۇرىعىن ەككەن ەم.
تامىرىمدا قارعالداق جىر تۋلايدى،
قاڭتار-قىستا قار استىنان كوكتەگەن.
تەكتى جىگىت ازبايدى ەكەن تەگىنەن،
اكىم ەمەس اقىن بولدىم تەگى مەن.
ۇزىلگەنشە شابىتىمنىڭ شالماسى،
قازا بەرەم قارا ولەڭنىڭ كەنىن مەن.
تەل قوڭىرداي ەمىپ وسكەن ەكى ەنە،
ولەڭمەنەن بولدىم سولاي ەتە-ەنە.
شالقار شابىت باسىلماعان سونىسى،
جاقسى جىردىڭ جايلاۋىنا جەتەلە.
پوەزيا كورسەتپەدى قار باسىن،
ولەڭ – ءومىر ءوزى تاپتى ارناسىن.
مۇقاعالي جازىپ وتكەن قارا ولەڭ،
مەنىمەنەن تابا بەرەر جالعاسىن.
ساۋىن ساۋىپ سالاسىنان سان ويدىڭ،
اقىندىقتىڭ جولىن قۋدىم اق ايدىن.
قارا ولەڭنىڭ تۋىن شىڭعا قاداعان،
مۇراگەرمىن رۋحىنا ۇلى ابايدىڭ.
2002-جىل
ماڭعاز اعا
قازاقتىڭ قارا ولەڭىنىڭ تۋىن شىڭعا قاداعان اقيىق اقىن مۇقاعالي ماقاتايەۆ اعامىزدىڭ بۇگىن تۋىلعان كۇنى ،ءيا، بارىلعىمىز ابايدان كەيىن وسى مۇقاڭنىڭ ولەڭىمەن سۋسىنداپ وستىك دەسەم ارتىق ايتقان بولماسپىن،مۇقاڭنىڭ «قازدار قايتىپ بارادى» جىر جيناعى العاش 1988-جىلى تالپباي قاباي ۇلى اعامىزدىڭ قۇراستىرۋىمەن شينجاڭ جاستار-ورەندەر باسپاسىنان باسىلىپ شىعپتى، ورتا مەكتەپ وقىپ جۇرگەن شاعىمىزدا كىتاپتى انادان ،مىنادان الىپ، ۇزىپ ،جۇلىپ وقىپ، ءىشنارا قىسقا ولەڭىن جاتتاپ العانىم بولماسا، كىتاپتى قولىما تۇسىرە الماي جۇرگەن ەدىم،2001-جىلى ءساتى تۇسىپ سانجى وبىلستىق اقىندار ايتىسىندا بىرەۋدىڭ مۇقاڭنىڭ وسى جيناعىن ساتىپ جۇرگەنىن كورىپ ،قۋانعانىمدى ايتىپ سۇراما، تىزگىن ءۇشىمەن ساتىپ الىپ، تۇنىق بۇلاققا باس قويعانىم بار،ءارى ولەڭدەرىن وقي وتىرىپ مىناداي قولتاڭبا ولەڭ جازعانىم بار...
سودان بەرى وسى كىتاپتى اسىلمداي ساقتاپ كەلەمىن .
تاعدىردىڭ بۇزىپ تالاي تاس قامالىن،
ولەڭنەن وزىڭە ءتان استانا الدىڭ.
التىن ەدىڭ امال قانشا مىس قۇرلى جوق ،
ءتۇيىلىپ وتتى ءومىردەن قاس-قاباعىڭ.
تاباسىن ەستىپ ءجۇرىپ باسقالاردىڭ ،
ءورشىل جۇيىرىك ولەڭدى تاستامادىڭ .
قاستارىڭا قادادىڭ قانجار جىردى،
وسى بولىپ قولدان كەلەر باستى امالىڭ .
اققۋ جىرمەن ارالاپ الىس ماڭدى،
ارلى جۇرەك ارسىزبەن الىسقاندى،
امال قانشا اشىققا شىققان سوڭ ،
يتتەردە باسىندى عوي ارىستاندى .
تاڭ شاپاقتاي وياتىپ تانىس ماڭدى،
شارلادىڭ اقىيقتاي الىستاردى.
ەرلىك جىرىڭ ەلگە اڭىز بولعان كەزدە،
توبەم كوككە جەتۋگە قارىس قالدى .
تورتكىل دۇنيە تۇبىنە بارماسادا،
اتىڭ تۇر عاسىر اشقان داربازادا .
جاسايسىڭ قازاق دەگەن اتپەن ءبىرگە ،
مۇقاعالي ماقاتايەۆ ماڭعاز اعا.
2001-جىل 31-شىلدە
اكە
اسقار تاۋداي اكەڭ تۇرسا قاسىڭدا،
ەشقانداي ءبىر مۇڭ قونبايدى باسىڭا.
كۋا بولعان تاريحقا،عاسىرعا،
كىم تەڭەسەر اكە دەگەن اسىىلعا.
«اكەگە قاراپ ۇل وسەدى » دەسەدى،
اكە دەگەن اۋليە عوي كوشەلى.
تاريحتان ءسوز باستاسا كەشەگى،
تارلان عاسىر كەرۋەن بولىپ كوشەدى.
اۋزى ونىڭ قاسيەتتى،دۋالى،
جەمىسى مول الىپ اعاش ميۋالى.
ول بار جەردە شىندىق شىرقاۋ شىعادى،
ول بار جەردە جالعانشىلىق بۇعادى.
اكە ويىنا ءبىزدىڭ ماستەك جەتەرمە وي،
كەۋدەسى ونىڭ اقىل ويعا مەكەن عوي.
اكەدەن اسىپ تۋدىم دەۋىڭ بەكەر عوي.
اكە دەگەن ءبىر اسقار تاۋ ەكەن عوي.
اكە دەگەن كوزى ەكەن عوي كونەنىڭ،
بورىشىڭ كوپ جانىن جازعا بولە ونىڭ.
ونەرلى دە،ءورشىل قىلعان ورەنىن،
اكە دەگەن ماڭگى مەنىڭ ولەڭىم.
ۇيلەنگەن دوسقا:
باسىڭ جۇپ بوپ دوسىم مەنىڭ ۇيلەندىڭ،
ۇيلەندىڭ كىرىپ كەتتىڭ اراسىنا كۇيبەڭنىڭ.
ۇيلەنگەنىڭ ايىپ ەمەس بىراقتا،
بۇگىندەر سەن باسقاشالاۋ كۇيگە ەندىڭ.
تاتۋ دوس ەك ارامىزدان قىل وتپەس،
تىلەۋلەستە، بولدىق سولاي جۇرەكتەس.
ءبىزدىڭ سوڭعى ارقا-جاقا بولۋمىز-
سەن دۋماندى توي وتكىزگەن ءبىر-اق كەش.
ءبىر كەزدەرى بولدىق راس بالا ءبىز،
اجىراماستاي جۇرۋشى ەدىك ارامىز.
سەن ۇيلەندىڭ،ىزدەمەيسىڭ بىزدەردى،
سىيلاسىڭ دا، سىرلاسىڭ دا قارا قىز.
بال سەزىمنىڭ تاتا بەرگىن جەمىسىن،
جاقسى تىلەك ايتىپ جۇرەم سەن ءۇشىن.
سەن ۇيلەنىپ كەڭەيدى دەپ جۇرگەندە،
وكىنشتى-اق تارىلعانى ءورىسىڭ.
20.12.2016
تابيعاتىم
جاسىرىپ قايتەم،
جاسانىپ قايتەم ،
جانىمدا جۇرگەن ادامىم،
جانىمنىڭ سىرىن سەزبەسە.
تاعدىرىم مەنىڭ تابيعي،
مازمۇن قوسپايىم،
جاساندىلىق وزگەشە.
تابيعاتتىڭ تۋماسىمىن
تۇپ - تۇنىق،
تابيعاتپەن تاعدىرلاسپىن ەندەشە.
تۋ عىپ ۇستاپ ارىمدى،
تۇنىق تازا تابيعاتپەن ماقتانام.
جۇرەگىمە جول اشىپ،
كىرە المايدى جات قادام.
تاۋ سۋىنداي تاپ-تازا،
جۇرەگىم دە، ارىم دا،
تابيعاتىم تاۋلارىما ۇقساعان.
ارمانىمدى ازىق قىپ،
بولاشاققا جول الام.
قولعا تۇسپەس التىنمىن،
تەگىم تازا قولادان.
تابيعاتتىڭ اياسىندا،
تىرلىك كەشىپ، تىنىستاپ،
تابيعاتتىڭ قۇشاعىنا،
سىڭىپ ءبىر كۇن جوعالام.
اۋىلىمنىڭ قارتتارى-اي
قادىرمەندى قارتتارى-اي اۋىلىمىڭ،
بارىن كورگەن تاريح داۋىلىنىڭ.
بىردە باتسا باقىت پەن قۋانىشقا،
بىردە ارقالاپ جۇرەتىن اۋىر مۇڭىن.
قارتتارىم-اي قۇمارمىن كەڭەسىڭە،
كەڭەس قىلىپ باي مۇرا بەرەسىڭ بە.
كوكىرەگى سەكىلدى سىر ساندىعى،
مىنبەڭدەرشى كەلمەستىڭ كەمەسىنە.
ساپار شەكسەم قول ءجايىپ باتا بەرگەن،
باتا بەرسە اق تاڭىم اتا بەرگەن.
اجە كورگەن كەجىمدەپ تون پىشەدى،
وق جونادى اقساقال اتا كورگەن.
قارتى جوقتا قۇلازىپ بۇلا دالام،
قارتتارىممەن قازاق اتى قۇلاماعان.
بىر قاريام اتتانسا ورالماسقا،
قۇلادى دەپ ءبىر تاۋىم جىلاپ الام.
سىرىپ تاستاپ ءبىر جاققا كارىلىكتى،
ەسەپەەگەن وزدەرىن ءالى مىقتى.
كوكىرەگى سايراعان جاس بالاداي،
اۋىلىمنىڭ قارتتار-اي جانى قۇتتى.
ارنايتۇعىن اق تىلەك باتالارىن،
امان بولشى اق جاۋلىقتى اپالارىم.
اسقار تاۋداي باسىنا اي تۇنەگەن،
امان بولشى اق ساقالدى اتالارىم.
ەلىم مەنىڭ
اق جايىق اسپانى بار،
ەرلىكتىڭ اسقارى بار.
ەلدىكتىڭ داستانى بار،
بەرەكەنىڭ باستاۋى بار.
ارمىسىڭ التىن ۇيا قازاق ەلىم.
شاشىلىپ جان شۋاعى،
جاراسقان ىنتىماعى.
ۇيىسقان ۇلتتاردىڭ،
قۇت ۇيىعان بازارى ەلىم.
ەلىمنىڭ ەلدىگى ءۇشىن،
جەرىمنىڭ كەڭدىگى ءۇشىن،
دۇنيەنىڭ تەڭدىگى ءۇشىن،
قامىت قىپ اق ساۋىتىن،
قارۋ قىپ اق نايزاسىن.
اق تۇلپارمەن دۇبىرلەتىپ،
اپاي ءتوسىن اق دالانىڭ.
سەندە وتكەن ەسىل ەر بابامنىڭ
ەر رۋحىنا، ەرلىك جىرى ارنار ءانىم.
قاتپارى كوپ عاسىردىڭ قويناۋىندا،
بوزارتىپ بوزامىق جەل مازاڭدى العان.
كەشەگى قۋ مەديان بوزاڭ دالا،
ەرلىك پەنەن ەلدىكتىڭ ارقاسىندا.
كوكتەمگى گۇل باقشاداي قۇلپىن اشقان
ول بۇگىنگى ەل جۇرەگى-
استاناداي گۇزال قالا.
كوگىمدە كۇن كۇلىمدەپ، اي تۋادى،
ومىرىمنىڭ اسپانىن نۇرعا مالىپ.
كوزىم تويماي كەڭ دالانىڭ كەلبەتىنە،
اۋىزدىقپەن الىسىپ اساۋ شابىت،
ولەڭ بوپ تۋلايدى جۇرەگىمدى جىرعا جانىپ.
كۇن كەشكەن قوڭىر بەلدە،
تىلدەسكەن قوڭىر جەلمەن.
ۇندەسكەن قوبىزبەنەن،
قوي مىنەزدى قوڭىر ەل التى الاشىم.
جىلداردىڭ بەلەسىڭدە،
تاريحي ۇلەسىڭدە،
جاتتالىپ ەل ەسىندە،
تورقالى تويىڭ ماڭگى تارقاماسىن.
ءوتىپ جاتىر كۇندەرىم ايالداماي…
ءوتىپ جاتىر كۇندەرىم ايالداماي،
ۇلەسىمدى ومىردەن الام قالاي؟
عۇمىرىن ۋاقىتقا ازىق قىلىپ،
تىرلىك ءۇشىن تىرەسكەن ادامدار-اي.
ءوتىپ جاتىر كۇندەرىم ايالداماي،
الدا باسار بولادى قادام قالاي؟
اسان قايعى اڭساعان جەرۇيقتى،
ىزدەپ تاۋىپ كۇن كەشسەم الاڭداماي.
ءوتىپ جاتىر كۇندەرىم ايالداماي،
بالزامىنا باقىتتىڭ قانام قالاي؟
تۇكىرگىمە شاشالسام تابا قىلىپ،
كۇندەرىممەن كۇرەسكەن جاماندار-اي.
ءوتىپ جاتىر كۇندەرىم ايالداماي،
وشپەيتىن ءومىر شامىن جاعام قالاي؟
ىسكە اسپاعان، ءالى دە ۇشتاسپاعان،
سابىلسقان سان وي بار سانامدا باي.
ءوتىپ جاتىر كۇندەرىم ايالداماي،
اسىلىمدى ىزدەگەن تابام قالاي؟
ۋاقىتتان ۇتىلماي بۇل ومىردە،
سارقىلماس وزەن بولىپ اعام قالاي.
قايىرماسى:
وتەدى سولاي،
زۋىلداپ كۇندەر،
ايالسىز ايلار،
جىلىستاپ جىلدار،
اۋىسىپ كەزەك،
قۋانىش،مۇڭدار.
ومىردە مىناۋ،
ارمانسىز كىم بار.
جۇرەگىڭنىڭ جوعالتپا قازىناسىن
قايتەمىن قازىناسىن اقشا بايدىڭ،
ونداي ءمانسىز تىرلىكتى اڭسامايمىن.
قاراپايىم ءومىرىم قانداي باقىت،
قاراپايىم قوسىمدا پاتشادايمىن.
بايىلىق اڭساپ شەكپەيىن بوسقان ۋايىم،
(وناندا قاراپايىم دوس تابايىن).
مەن ءۇشىن مىنا ومىردە ۇلكەن باقىت،
امانشىلىق تاڭدارىم اتسا ءاردايىم.
كەكىلىن سيپاعانداي قارا كەردىڭ،
قاراپايىم ءومىرىم قالا بەرگىن.
بايىلىق، مانساپ وتكىنشى جاڭبىر ەكەن،
شاڭىن باسقان سياقتى قارا جەردىڭ.
اپپاق قىستا اق بوران ازىنار شىن،
(ەشكمنىڭ تىڭدامايدى ول بازىناسىن).
تۇندىگىن تۇرىپ اسپان كوكتەم شىعىپ،
جادىراڭقى جاز كەلسە جازىلارسىڭ.
كوڭىلدىڭ دە قىسى مەن جازى بار شىن،
(وتكەن كۇننىڭ ءومىرىن ساعىنارسىڭ)·
مەيلى قانداي كۇن تۋسىن باسىڭىزعا،
جۇرەگىڭنىڭ جوعالتپا قازىناسىن.
ءبورى عۇمىر-باس ارمان
جىگىت بولساڭ بولسىنشى ءوز تالعامىڭ،
(قىسپاق، قاماۋ بولساداعى جان-جاعىڭ).
نامىس تۋىن تاپتاتپايتىن يتتەرگە،
مەنىڭ داعى ءبورى بولۋ ارمانىم .
ءومىر ساعان اشىپ بەرمەس بار ءمانىن،
كەيدە سەزبەي قالارىڭ قاق بال ءدامىن.
توبەتتەردىڭ موينىن بۇراپ كەتەتىن ،
مەنىڭ داعى ءبورى بولۋ ارمانىم.
ءبورى بولسام بيك تۇرار نامىسىم،
كۇرەستەرىم بولار ەدى ار ءۇشىن.
بىرەۋلەر جۇر ارىن تاپتاپ اياققا،
ارزان عۇمىر،تىم اياۋلى جانى ءۇشىن.
وندايلاردان اللا ءوزى ساقتاسىن،
جىگىت بولساڭ نامىس ءۇشىن اتقا ءمىن.
كىمگە كەرەك سەنىڭ ارزان ءومىرىڭ،
قارا باستىڭ قامىن ويلاپ جاتقانىڭ.
ءبورى بولسام بارلىق جۇرتقا سىيلىمىن،
توبەتتەردىڭ ەلەڭ قىلمايىم بۇيىرعىن.
سۇيەك مۇجىپ ،ماعان ۇرگەن يتتەردىڭ،
قارعا شانشىپ كەتەر ەدىم قۇيىرعىن.
قۇرسىن يتتەر ءبورى بولىپ جاسانعان،
( ونداي ارمان ىسكە اسپايتىن بوس ارمان).
قانداي باقىت ءبورى عۇمىر كەشىرۋ،
ونداي باقىت بارلىق جانعا باس ارمان.
06.09.2017
ءومىر -سىناق
تەز اتاتىن قىسقا تاڭداي جازعى ءبىر،
ءومىر دەگەن وتەر، كەتەر از عۇمىر.
سونىڭ ءبارىن بىلە تۇرا ادامدار،
نەگە، نەگە اق جولىنان ازدى بۇل.
ارايلانىپ اتقان كەزدە تاڭ كۇلىپ،
بۇلبۇل ءۇنى قۇلاعىندا جاڭعىرىپ.
باقتتى بوپ وسسە ەكەن سابىيلەر،
بەيبىت ءومىر بەسىگىنە تاڭىلىپ.
انام بايقۇس الدىيىمەن تەربەگەن،
تال بەسىكتە تارشىلقتى كورمەپ ەم.
ەسەيگەسىن ايعىردايىن تەبىسىپ،
سىيماي جۇرمىز مىناۋ بايتاق جەرگە كەڭ.
اق ۋىزىن ءيىپ بەرگەن انامداي،
بار بايلىعىن ايامادى دالام باي.
ءوزى تويسا، كوزى تويماس وبىرلار،
ارستانداي اۋزىن اشاد ارانداي .
تويمايتۇعىن وبىر كومەي كوز ەكەن،
دۇنيەسىن كورمەيتۇعىن بەز ەكەن .
ولگەن كۇنى بۇيىرارى تەك قانا،
ءبىر شارشى جەر،20 مەتر ءبوز ەكەن.
مىنا ومىرگە جىبەرىپتى سىناققا،
مىڭ مارتەبە سۇرىنەسىڭ، قۇلاپتا.
ول دا سەنىڭ باسقا جازعان تاعدىرىڭ،
وعان بولا ەشكىمگەدە كۇنا ارتپا.
16.10.2015
