ءبولىپ تولەۋ مە الدە نەسيە مە: قايسىسى ءتيىمدى

قايسىسى ءتيىمدى؟ شارت جاساسقاندا نەنى ەسكەرۋ كەرەك؟ ارتىق شىعىننان قالاي ساقتانۋعا بولادى؟ وسى سۇراقتارعا بانك ماسەلەلەرى جونىندەگى تاۋەلسىز ساراپشى نۇرجان بياكايەۆ جاۋاپ بەردى.

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، تۇتىنۋشىلىق نەسيە ءبولىپ تولەۋگە قاراعاندا قىمباتقا تۇسەدى. سەبەبى نەسيەگە پايىز قوسىلادى.

- تۇتىنۋشىلىق نەسيە قىمبات. ويتكەنى ونىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسى بار. نەسيە مەرزىمى ءبولىپ تولەۋگە قاراعاندا ۇزاق بولۋى مۇمكىن. ال ءبولىپ تولەۋ كوبىنە ءبىر جىلعا راسىمدەلەدى. ارينە، ءبولىپ تولەۋ كەزىندە تاۋاردىڭ باعاسىنا بەلگىلى ءبىر ۇستەمە قوسىلۋى مۇمكىن. ويتكەنى مۇنداي قىزمەتتى ەشكىم تەگىن ۇسىنبايدى. دەگەنمەن تۇتىنۋشىلىق نەسيە ءبارىبىر قىمباتقا تۇسەدى. بۇل اقشالاي كەپىلسىز نەسيەگە دە، كەپىلمەن بەرىلەتىن نەسيەگە دە، تاۋارلىق نەسيەگە دە قاتىستى. نومينالدى مولشەرلەمە 25-30 پايىزعا جەتەدى. كەي جاعدايدا 40 پايىزعا دەيىن بارادى. سوندىقتان تۇتىنۋشىلىق نەسيە قىمبات قارجى قۇرالى سانالادى، - دەدى نۇرجان بياكايەۆ.

نەسيە قۇنى ەڭ الدىمەن سىياقى مولشەرلەمەسىنە بايلانىستى. مولشەرلەمە جوعارىلاعان سايىن ارتىق تولەم دە كوبەيەدى.

نەسيە راسىمدەگەندە نەنى ەسكەرۋ كەرەك؟

نۇرجان بياكايەۆ ءۇش كورسەتكىشكە نازار اۋدارۋعا كەڭەس بەرەدى. ولار - جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسى (ج ت س م)، اي سايىنعى تولەم جانە جالپى ارتىق تولەم.

- ەڭ الدىمەن، ج ت س م- گە نازار اۋدارۋ كەرەك. بۇل كورسەتكىش نەسيەنىڭ ناقتى قۇنىن كورسەتەدى. اي سايىنعى تولەمنىڭ قالتاڭىزعا سالماق تۇسىرمەيتىنىنە كوز جەتكىزىڭىز. جالپى قانشا ارتىق تولەيتىنىڭىزدى دە ەسەپتەڭىز. بانك مەنەدجەرى الدىن الا تولەم كەستەسىن ۇسىنعاننان كەيىن وسى كورسەتكىشتەردى سالىستىرىپ، نەسيە شارتتارىنىڭ وزىڭىزگە قولايلى ەكەنىن باعالاي الاسىز، - دەدى ساراپشى.

ارتىق تولەمدى قالاي ەسەپتەۋگە بولادى؟

تاۋاردىڭ باعاسىنان بولەك قانشا اقشا تولەيتىنىڭىزدى الدىن الا ەسەپتەگەن ءجون. ول ءۇشىن بانكتەن تولەم كەستەسىن سۇراتۋعا نەمەسە سايتتاعى نەسيە كالكۋلياتورىن پايدالانۋعا بولادى.

- اننۋيتەتتىك تولەمدى فورمۋلامەن ءوز بەتىڭىزشە ەسەپتەۋ قيىن. ادەتتە بانك مەنەدجەرى الدىن الا تولەم كەستەسىن ۇسىنادى. سونداي-اق بانكتىڭ سايتىنا كىرىپ، كالكۋلياتورعا قاجەتتى مالىمەتتەردى ەنگىزۋگە بولادى. ول اي سايىنعى تولەمدى، ج ت س م- ءدى جانە جالپى ارتىق تولەمدى كورسەتەدى، - دەدى نۇرجان بياكايەۆ.

ءبولىپ تولەۋ مەن نەسيەنى سالىستىرعاندا تاۋارعا تولەنەتىن جالپى سومانى ەسكەرۋ قاجەت.

ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، 0 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن ۇسىنىلاتىن ءبولىپ تولەۋ تۇتىنۋشىلىق نەسيەگە قاراعاندا ءتيىمدى.

- تاۋار ساتىپ العاندا قولما- قول اقشا تۇرىندە نەسيە العاننان گورى ءبولىپ تولەۋدى تاڭداعان دۇرىس. ايتپەسە، نەسيە الىپ، سول اقشاعا تاۋار ساتىپ الاسىز. كەيىن قارىزدى پايىزىمەن بىرگە وتەيسىز، - دەدى ساراپشى.

نەسيەنى مەرزىمىنەن بۇرىن وتەگەن ءتيىمدى مە؟

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، تۇتىنۋشىلىق نەسيەنى مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ ارتىق شىعىندى ازايتادى. سوندىقتان مۇمكىندىك بولسا، قوسىمشا قاراجاتتى نەگىزگى قارىزدى وتەۋگە جۇمساعان ءجون.

- مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ ءۇشىن كەمىندە ەكى ايلىق تولەمگە تەڭ سومانى اۋدارۋ كەرەك. ول ءۇشىن بانككە ءوتىنىش جازىپ، اقشانى نەگىزگى قارىزدى وتەۋگە باعىتتاۋدى سۇراۋ قاجەت. سودان كەيىن بانك تولەم كەستەسىن قايتا ەسەپتەيدى. نەسيەنىڭ مولشەرلەمەسى مەن مەرزىمى وزگەرمەيدى. ءبىراق اي سايىنعى تولەم ازايادى، - دەپ ءتۇسىندىردى ول.

تۇرمىستىق تەحنيكا مەن باسقا دا تۇتىنۋ تاۋارلارىن ساتىپ العاندا ساراپشى ءبولىپ تولەۋدى تاڭداۋعا كەڭەس بەرەدى. الايدا شەشىم قابىلداماس بۇرىن ەكى نۇسقانىڭ شارتتارىن سالىستىرىپ، جالپى تولەم سوماسىن ەسەپتەگەن دۇرىس.

ايتا كەتەيىك، جاقىندا نەسيە الۋعا «ستوپ-كرەديت» قويعاندار قانداي قارىزداردى راسىمدەي الاتىنىڭ جازعان ەدىك.