بەزەۋگە قارسى ۆاكسينا جاسالۋى مۇمكىن: عالىمدار جاڭا ءادىس ويلاپ تاپتى
استانا. قازاقپارات - بەزەۋ تەك جاسوسپىرىمدەرگە ءتان ماسەلە ەمەس. ودان ەرەسەك ادامدار دا زارداپ شەگەدى. ونىڭ ۇستىنە، قولدانىستاعى ەمدەۋ تاسىلدەرىنىڭ تيىمدىلىگى ۋاقىت وتە تومەندەۋى مۇمكىن، ال كەيبىر دارىلەر اۋىر جاناما اسەر تۋعىزادى. ەندى بۇل ماسەلەگە قارسى ۆاكسينالار ازىرلەنىپ جاتىر.
فارماتسيەۆتيكا الىبى Sanofi مەن امەريكالىق Armora Biosciences ستارتاپى باكتەريانىڭ ءوزىن جويۋدى ەمەس، ونىڭ بولەتىن اقۋىزدارىن زالالسىزداندىرۋدى كوزدەيدى.
بەزەۋدىڭ پايدا بولۋىنا نە سەبەپ؟ شۆەيتسار ىرىمشىگىنە قانداي قاتىسى بار؟
2016 -جىلعا دەيىن بەزەۋدىڭ پايدا بولۋىنا قاتىسى بار باكتەريا Propionibacterium acnes دەپ اتالىپ كەلدى. الايدا گەنەتيكالىق زەرتتەۋلەر تەرىدە تىرشىلىك ەتەتىن پروپيونيباكتەريالاردىڭ ءسۇت پەن ىرىمشىكتە كەزدەسەتىن تۋىستارىنان ەداۋىر ەرەكشەلەنەتىنىن كورسەتتى. سوندىقتان ولار Cutibacterium دەپ اتالاتىن جەكە تۋىسقا ءبولىندى. بۇل اتاۋ «تەرى باكتەرياسى» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى.
ءبىر قىزىعى، بۇرىن بەزەۋدىڭ پايدا بولۋىنا جاۋاپتى دەپ ەسەپتەلگەن باكتەريالار توبى شۆەيتسار ىرىمشىگىندەگى كوزگە كورىنەتىن تەسىكتەردىڭ تۇزىلۋىنە دە قاتىسادى. سونداي- اق ىرىمشىكتىڭ وزىنە ءتان ءدامىن قالىپتاستىرادى.
عالىمدار بەزەۋ مەن Cutibacterium acnes باكتەرياسىنىڭ بايلانىسىن بىرنەشە ونداعان جىلدان بەرى زەرتتەپ كەلەدى. بۇل ميكرواعزا شاش فولليكۋلدارىنىڭ وتتەگى از تەرەڭ قاباتتارىندا تىرشىلىك ەتەدى. الايدا ول ادامنىڭ تەرىسىندە، ءتىپتى بەتىندە بەزەۋ مۇلدە جوق ادامداردا دا كەزدەسەدى. دەمەك بەزەۋدىڭ پايدا بولۋىنا تەك باكتەريانىڭ بولۋى سەبەپ ەمەس.
جىنىستىق جەتىلۋ كەزەڭىندەگى گورموندىق وزگەرىستەر دە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. بۇل كەزدە تەرى مايدى كوبىرەك بولەدى، سونىڭ سالدارىنان باكتەريالاردىڭ كوبەيۋىنە قولايلى ورتا قالىپتاسادى. بۇعان قوسا، اۋرۋدىڭ پايدا بولۋىنا گەنەتيكالىق ەرەكشەلىكتەر دە اسەر ەتۋى مۇمكىن.
كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ سان-ديەگوداعى بولىمشەسىنىڭ پروفەسسورى ريچارد گاللونىڭ ايتۋىنشا، بەزەۋدى ينفەكسيا دەپ قاراستىرۋ دۇرىس ەمەس. ونىڭ تۇپكى سەبەبى - يممۋندىق جۇيەنىڭ جۇمىسى.
كەي جاعدايدا C. acnes باكتەرياسىنىڭ بولۋى شاش فولليكۋلاسىنىڭ ىشىندە شامادان تىس يممۋندىق رەاكسيا تۋعىزادى. تەرى جاسۋشالارىنىڭ ءبىر بولىگى ماي بولەتىن جاسۋشالارعا اينالىپ، ءقاۋىپ تۋرالى بەلگى بەرەتىن مولەكۋلالار مەن ميكروبتارعا قارسى زاتتاردى بولە باستايدى. مۇنداي قورعانىس رەاكسياسى اعزاعا ناقتى ينفەكسيا كەزىندە كومەكتەسكەنىمەن، بەزەۋ جاعدايىندا ول شامادان تىس كۇشەيىپ كەتەدى.
عالىمدار بولجامىنشا، مۇنداي رەاكسيانى باكتەريا بەلگىلى ءبىر جاعدايدا بولەتىن CAMP توكسينى قوزدىرۋى مۇمكىن.
ريچارد گاللو باستاعان زەرتتەۋ توبى تىشقاندارعا CAMP توكسينىنە قارسى ۆاكسينا جاساپ كورگەن. تاجىريبە ناتيجەسىندە ۆاكسينا بەزەۋدىڭ الدىن الۋعا دا، ونى ەمدەۋگە دە كومەكتەسكەن.
وسى زەرتتەۋگە سۇيەنگەن Sanofi كومپانياسى CAMP توكسينىنە قارسى م ر ن ق-ۆاكسينا ازىرلەدى. ونىڭ بەزەۋگە قارسى ءتيىمدى بولۋى مۇمكىن دەگەن ءۇمىت بار. الايدا ا ق ش پەن كانادادا كلينيكالىق سىناقتارعا قاتىسۋشىلاردى قابىلداۋ ازىرگە باستالعان جوق.
Armora Biosciences باسقا اقۋىزدى نىساناعا الدى
امەريكالىق Armora Biosciences ستارتاپى باسقا جولدى تاڭداعان. كومپانيا گيالۋرون قىشقىلىن ىدىراتاتىن گيالۋرونيدازا فەرمەنتىنە قارسى ۆاكسينا ازىرلەپ جاتىر. بۇل قىشقىل جاسۋشالار اراسىنداعى كەڭىستىكتە ورنالاسادى.
گيالۋرونيدازا فەرمەنتىنىڭ كەيبىر تۇرلەرى گيالۋرون قىشقىلىن قاراپايىم قانتتارعا دەيىن ىدىراتسا، باسقالارى ونى ءىرى بولشەكتەرگە بولەدى. مۇنداي بولشەكتەر يممۋندىق جۇيەگە ءقاۋىپ تۋرالى بەلگى بەرىپ، قابىنۋ ۇدەرىسىن قوزدىرۋى مۇمكىن. سونىڭ سالدارىنان بەزەۋ پايدا بولادى.
زەرتتەۋشىلەر C. acnes باكتەرياسىنىڭ گيالۋرونيدازانىڭ ەكى ءتۇرىن دە بولەتىن شتامدارى بار ەكەنىن انىقتاعان. تىشقاندارعا جۇرگىزىلگەن تاجىريبەدە «زياندى» شتامدار قابىنۋدى كۇشەيتسە، «پايدالى» تۇرلەرى ونى ازداپ باسەڭدەتكەن. ال زياندى فەرمەنتكە قارسى ۆاكسينا تىشقاندارداعى بەزەۋدىڭ ازايۋىنا ىقپال ەتكەن.
عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، بۇل انتيبيوتيكتەردىڭ بەزەۋگە قارسى نەگە ءاردايىم ءتيىمدى بولا بەرمەيتىنىن تۇسىندىرەدى. انتيبيوتيكتەر زياندى باكتەريالارمەن بىرگە پايدالى شتامداردى دا جويادى. بۇعان قوسا، ولاردى ءجيى قولدانۋ باكتەريالاردىڭ دارىگە توزىمدىلىگىن ارتتىرۋى مۇمكىن.
يزوترەتينوين پرەپاراتى بەزەۋدى ەمدەۋدە تيىمدىرەك بولعانىمەن، ونىڭ اۋىر جاناما اسەرلەرى بار، ياعني جۇكتىلىك كەزىندە قولدانىلعان جاعدايدا، ول ۇرىقتىڭ دامۋىندا اقاۋلار تۋعىزۋى مۇمكىن.
ال باكتەريانىڭ ءوزىن ەمەس، ول بولەتىن اقۋىزداردى نىساناعا الاتىن ۆاكسينالار مۇنداي كەمشىلىكتەردەن ادا بولۋى مۇمكىن. عالىمدار ەكى ۆاكسينانىڭ دا تيىمدىلىگى دالەلدەنسە، ولاردى بىرىكتىرىپ قولدانۋ مۇمكىندىگىن دە قاراستىرىپ وتىر.