بالقاشقا جىبەرىلگەن جولبارىستىڭ جاعدايى قالاي

«ىلە-بالقاش» مەملەكەتتىك تابيعي رەزەرۆاتى ءبولىمىنىڭ باستىعى ناريمان قاسابەكوۆتىڭ ايتۋىنشا، رەزەرۆات اۋماعى تولىعىمەن قورشالعان، ال ەڭ جاقىن تۇرعىن ۇيلەر 65 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. جىرتقىشتىڭ قوزعالىسى GPS پەن فوتوتۇزاقتاردىڭ كومەگىمەن تاۋلىك بويى باقىلاۋدا بولادى.

«ەركىندىككە شىعارار الدىندا ءبىز وعان سپۋتنيكتىك GPS تاقتىق. سونىڭ جانە فوتوتۇزاقتاردىڭ ارقاسىندا جولبارىستىڭ بارلىق قوزعالىسىن تاۋلىك بويى باقىلاپ وتىرمىز. ول جاڭا اۋماققا تولىعىمەن بەيىمدەلىپ، جەرگىلىكتى جانۋارلارعا اڭ اۋلاپ ءجۇر. بۇل ايماقتا ءۇي جانۋارلارى جوق، ويتكەنى ماڭايدا ۇيلەر مەن فەرمالار ورنالاسپاعان»، - دەدى ول.

قازاقستاندا تۇران جولبارىستارىنىڭ ءتۇرى جويىلىپ كەتكەلى شامامەن 70 جىلداي ۋاقىت وتكەن ەدى. ولاردىڭ پوپۋلياتسياسىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن رەسەيدىڭ حاباروۆسك ولكەسىنەن گەنەتيكالىق جاعىنان ەڭ جاقىن امۋر جولبارىسى ۇستالىپ، قازاقستانعا اكەلىندى.

«قازاقستاندا تاريحي تۇرعىدان ءارقاشان جولبارىستار بولعان. ءبىزدىڭ تابيعاتىمىز ولارعا تولىعىمەن ساي كەلەدى. سوندىقتان ولار مۇندا وڭاي بەيىمدەلەدى. تەك بۇرىن بىزدە تۇران جولبارىسى بولعان، ال قازىر بىزگە امۋرلىق جولبارىستى اكەلىپ وتىر. تۇران جولبارىسى فيزيكالىق كۇشى جاعىنان بىرنەشە ەسە ءىرى ءارى مىقتى ەدى. سوندىقتان اتا- بابالارىمىز تۇران جولبارىسىمەن قاتار ءومىر سۇرگەندىكتەن، امۋرلىقتاردان قورىقۋدىڭ قاجەتى جوق»، - دەپ اتاپ ءوتتى تاريحشى داۋلەت ابەنوۆ.

قورىق باقىلاۋدىڭ جاسىل، سارى جانە قىزىل ايماقتارىنا بولىنگەن. اڭ قاۋىپسىز ايماقتان تىس شىققان جاعدايدا الدىن الۋ ءۇشىن ارنايى توپ جۇمىلدىرىلادى.

ايتا كەتەرلىگى، جىرتقىشتى ەركىندىككە جىبەرۋ الەۋمەتتىك جەلىلەردە قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ كەلەدى. ماسەلەن، حالىقتىڭ ءبىر بولىگى بالحاشقا بارۋدان قاۋىپتەنىپ، مالدىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن الاڭداپ وتىر.

قازىرگى ۋاقىتتا ءوڭىر تۇرعىندارىنا قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى ءتۇسىندىرىلىپ جاتىر، ال اڭ مالعا شابۋىل جاساعان جاعدايدا بيلىك وتەماقى تولەۋدى قاراستىرعان.

ۇمىتتەن بولەك، رەسەيدەن ءبىر اتالىق پەن ەكى جولبارىس كۇشىگى اكەلىندى. ولار دا تەكسەرۋدەن ءوتىپ، ەسەيگەن سوڭ ەركىندىككە جىبەرىلەدى.

ايانا ءانۋار قىزى

kursiv.media