پاميردەن ەۆەرەستكە دەيىن: قازاقستاندىق مۋزىكانت دومبىراسىمەن بىرگە بيىك شىڭدى باعىندىرىپ ءجۇر

مۋزىكانت ەندى ەۆەرەستتى باعىندىرماق نيەتتە. مۋزىكا مەن الپينيزمدى نە بايلانىستىرادى؟ ول Kazinform تىلشىسىنە ماقساتى مەن الداعى جوسپارىن ءبولىستى.

الىبەك قايىربەك كوكشەتاۋدا ومىرگە كەلدى. ول قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىن ءتامامداپ، كاسىبي دومبىراشى اتاندى. بىرنەشە حالاقارالىق كونكۋرستىڭ جەڭىمپازى بولدى. دومبىرانى سەرىك ەتكەن مۋزىكانت كوپ ۇزاماي ۇلتتىق اسپاپتى تانىتۋدىڭ جاڭا جولىن ويلاستىردى. ءسويتىپ «الەم شىڭىنداعى دومبىرا» جوباسى تۋدى. ءوزى تاۋعا شىعىپ، شىڭداردى باعىندىرادى. بىرنەشە مىڭ بيىكتىكتە كۇي ورىنداپ، ۇلتتىق ونەردى ۇلىقتايدى.

مۋزىكا مەن ءالپينيزمدى ۇندەستىرىپ، قازاقستان مادەنيەتىن تانىتۋ ماقساتى كوپ ۇزاماي وراندالا باستادى.

- ءبىر قاراعاندا دومبىرا مەن تاۋ ەكى بولەك الەم. مەن وسى ەكەۋىن ءبىر ارناعا توعىستىرىپ، تاڭعاجايىپ دۇنيەنى ىسكە اسىرعىم كەلەدى، - دەدى الىبەك.

ونىڭ ايتۋىنشا، تاۋ شىڭىندا ونەر كورسەتىپ تە ەلىمىزدىڭ اتىن الەمگە تانىتۋعا بولادى. تەك ۆيدەوعا ءتۇسىرىپ قانا قويماي، دەرەكتى فيلم، ماقالا جاريالاپ، حالىقارالىق جوبالارعا قاتىسادى.

- دومبىرانى ءار قۇرلىقتاعى ەڭ بيىك شىڭعا كوتەرىپ، سول جەردە قازاق كۇيلەرىن ورىنداعىم كەلەدى. بەينەجازبالار، دەرەكتى فيلمدەر، ءتۇرلى ماقالا مەن حالىقارالىق جوبالار ارقىلى حالقىمىزدىڭ مۋزىكاسىن الەمگە تانىتۋدى ماقسات ەتتىم، - دەيدى مۋزىكانت.

پامير شىڭىندا اتا زاڭدى تانىستىردى

الىبەك قايىربەك 2026-جىلدىڭ تامىز ايىندا پامير تاۋ جۇيەسىندەگى زاالاي جوتاسىندا، قىرعىزستان مەن تاجىكستان شەكاراسىندا ورنالاسقان رازدەلنايا شىڭىنا كوتەرىلدى. بيىكتىگى - 6148 مەتر. ول وزىمەن بىرگە ق ر كونستيتۋتسياسىن، دومبىرانى الا بارىپ، كۇي ورىندادى.

بۇل ەكسپەديتسيا ءبىر جىل بۇرىنعى باستاماسىنىڭ جالعاسى بولدى. ول 2025-جىلى قازاقستان كونستيتۋتسياسىنىڭ قابىلدانعانىنا 30 جىل تولۋىنا وراي گيمالايداعى ايلەند-پيك شىڭىنا شىعىپ، ەلىمىزدىڭ اتا زاڭىنا تانىتتى. الىبەك ءسويتىپ جەكە سپورتتىق جەتىستىگى مەن ەلگە دەگەن قۇرمەتىن ۇشتاستىرا ءبىلدى.

- ەلىمە دەگەن قۇرمەتىمدى ءبىلدىرىپ، سپورتتىق جەتىستىكتى ۇلتتىق يدەيامەن ۇشتاستىرعىم كەلدى. مەن ءۇشىن كونستيتۋتسيا - مەملەكەتتىگىمىز بەن تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ، ال دومبىرا حالقىمىزدىڭ مادەنيەتى، تاريحى مەن ءداستۇرىنىڭ سيمۆولى، - دەدى ول.

ايلەند-پيككە شىعۋ ماڭىزى قادام بولدى. الپينيست ەۆەرەستتى ءوز كوزىمەن كوردى، الداعى ەكسپەديتسياعا قانشالىقتى دايىن ەكەنىن باعامدادى.

- قانداي قيىندىقتار كەزىگەدى؟ مەنى الدا نە كۇتىپ تۇر؟ بيىك شىڭدى كوتەرە الامىن با؟ مۇنداي ەكسپەديتسيالارعا دايىنمىن با؟ مىنە، وسى سۇراقتارعا جاۋاپ تابۋعا مۇمكىندىك بولدى. ايلەند-پيك ماعان ەۆەرەست شىڭىنا جول اشاتىن باعىت ەدى، - دەدى ول.

حالىقارالىق ەكسپەديتسيا كەزىندە شەتەلدىكتەرگە قازاقستاننىڭ تاريحى، ۇلتتىق ءداستۇرى مەن مادەنيەتى تۋرالى ايتادى. جوبا ۇيىمداستىرۋشىلارىنىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي باستامالار ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋگە جانە ەلدىڭ حالىقارالىق يميدجىن نىعايتۋعا ىقپال ەتەدى.

ەۆەرەست ەتەگىندە قازاق كۇيىن ورىندادى

الىبەك قايىربەك ەۆەرەست ەتەگىندە نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ «ءالقيسسا» كۇيىن ورىندادى. بۇل كومپوزيتوردىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان تارتۋ ءارى جوبانىڭ ماڭىزدى بولىگىنىڭ ءبىرى.

- «ءالقيسسا» كۇيىن نە ءۇشىن تاڭدادىم؟ مەن قازاقتىڭ ۇلى كومپوزيتورىنىڭ شىعارماسى اسقاق گيمالاي تاۋلارىندا ورىندالسا ەكەن دەدىم. مۇنىڭ وزىندىك ءمانى بار. ۇلتتىق مۋزىكامىز كونسەرت ساحناسىنان اسىپ، تانىمال شىڭ ارقىلى الەمگە ەستىلدى، - دەيدى الىبەك.

ەكسپەديتسيا كەزىندە ول تەك تاۋدا ەمەس، نەپال اۋىلدارىندا دا دومبىرا تارتتى. جەرگىلىكتى تۇرعىندار ەرەكشە اسپاپتى تانىپ، بىلۋگە اسىقتى. شىعۋ تاريحىنا، ۇنىنە جانە دومبىرادا ورىندالاتىن مۋزىكاعا قىزىعۋشىلىق ارتتى. مۋزىكانتتىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي قاراپايىم كەزدەسۋلەر دە قازاقستاندى تانىتۋعا سەپتىگىن تيگىزە الادى.

- مەنىڭ ويىمشا، مۋزىكانىڭ ءتىلى - امبەباپ. ەكسپەديتسيا كەزىندە دومبىرانى تاۋعا الىپ شىعامىن، سونىمەن بىرگە جولىمدا كەزدەسكەن ادامدارعا كۇي ورىنداپ بەرەمىن. كەيدە ءار جەردەن، ەلدەن جينالعان ادامدار اراسىنداعى جاقىندىق ءبىر عانا اسپاپتان باستالادى، - دەيدى ول.

كەلەسى قادام - ەۆەرەست

2026-جىلدىڭ تامىز ايىندا الىبەك پاميردەگى رازدەلنايا جانە لەنين شىڭدارىنا كوتەرىلدى. بيىكتىگى 7134 مەتر بولاتىن لەنين شىڭىندا قازاق كۇيىن ورىندادى. ول بۇل شاڭدا كۇي تارتقان العاشقى مۋزىكانت. اقپاراتتى جان-جاقتى زەرتتەپ، زەردەلەگەن. ەندىگى قادام - ەۆەرەست. ول كەلەر جىلى الەمدەگى ەڭ بيىك شىڭدى باعىندىرىپ، سول جەردە قازاق كۇيىن ورىنداۋدى جوسپارلاپ وتىر.

الداعى ۋاقىتتا دومبىرانى جەتى قۇرلىقتىڭ ەڭ بيىك شىڭىنا كوتەرىپ، بۇل جەتىستىگىن گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەنگىزۋدى كوزدەيدى.

- بۇل الپينيستىڭ جەكە جەتىستىگى عانا بولعانىن قالامايمىن. بۇل قازاق مادەنيەتىن حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىتۋعا باعىتتالعان ءىرى جوبا، ايتۋلى وقيعا بولسا ەكەن دەيمىن، - دەپ تۇسىندىرەدى الىبەك.

ول ءۇشىن ەكسپەديتسيانى كەزەڭ- كەزەڭىمەن ۇيىمداستىرىپ، ءاربىر شىڭدى رەسمي تىركەپ، جەتىستىكتى راستايتىن ماتەريالداردى جيناۋ جانە Guinness World Records تالاپتارىنا سايكەس رەكورد ساناتىن انىقتاۋ قاجەت. بۇل ازىرگە ۇزاق مەرزىمدى ماقسات بولىپ تۇر.

ەندى بىرنەشە اي بويى جاتتىعىپ، مارشرۋتتاردى زەرتتەپ، ونى ۇيىمداستىرۋ جانە قاجەتتى قارجىنى جوسپارلاۋ كەرەك. قازىر الىبەك مۋزىكانى قاتار الىپ ءجۇر جانە ءوزىنىڭ مادەني جوباسىن دا دامىتىپ كەلەدى.

- ومىرلىك ماڭىزى بار ەكسپەديتسياعا شىعۋ ءۇشىن بيلەت ساتىپ الىپ، تاۋعا تارتىپ كەتۋ جەتكىلىكسىز. بىرنەشە اي جاتتىعۋ جاساپ، مارشرۋتتى زەرتتەپ، ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ قاجەت. اقشا دا كەرەك بولادى. دەنساۋلىق، اۋا رايى، شەشىم قابىلداعاندا قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن باسشىلىققا الۋ ماڭىزدى، - دەيدى ول.

دومبىرا - قازاقستاندى تانىتۋ قۇرالى

شەتەلگە قازاقستان مادەنيەتىن تانىستىرۋ. حالىقارالىق ەكسپەديتسيالارعا قاتىسۋداعى نەگىزگى ماقسات وسى. ۇلتتىق ءداستۇردى جاڭا فورماتتا دارىپتەپ، شەتەلدىكتەرگە قىزىقتى ەتىپ ۇسىنۋ، ءسويتىپ اۋقىمىن كەڭەيتۋ ماڭىزدى.

- قازاقستاننىڭ اتىنان ونەر كورسەتۋ - ۇلكەن مارتەبە ءارى جاۋاپكەرشىلىك. ادامدارعا تەك ءوزىمدى ەمەس، ەلىمنىڭ مادەنيەت دارىپتەپ ءجۇرمىن. جانىمدا ۇنەمى دومبىرا بولادى، - دەيدى مۋزىكانت.

رەسمي ءىس-شارالار عانا ەمەس، مۋزىكا، سپورت جانە جەكە باستامالار دا ەل مەن جەردى تانىتىپ، جاقىنداستىرادى. الىبەك ءوز جوباسى زامانداستارىن، جاستاردى ىنتالاندىرىپ، تار شەڭبەردەن شىعۋعا، باتىل قادام جاساۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى دەگەن ويدا.

- مۋزىكانت تا، الپينيست تە بولۋعا الادى. مادەنيەت پەن سپورتتى ۇندەستىرە الامىز. العا ۇلكەن ماقسات قويىپ، سوعان جەتۋ جولىندا ەڭبەك ەت. تەك تەگىڭدى ۇمىتپا، ەلىڭە ادال بول، - دەدى ول.

الىبەك قايىربەك بۇل تاريحي ماڭىزى بار جوبا عانا ەمەس، ەلىمىزدىڭ مادەني ومىرىندەگى ايتۋلى وقيعا بولاتىنىنا سەنەدى.

- الەمنىڭ بيىك شىڭدارىندا قازاق دومبىراسىنىڭ ءۇنى بار. مەن ءوز ءىزىمدى عانا ەمەس، ۇلتتىق اسپاپتىڭ تاريحىن قالدىرعىم كەلەدى، - دەدى ول.

ەسكە سالساق، بۇعان دەيىن الىبەك قايىربەك ەلبرۋسقا كوتەرىلىپ، قۇرمانعازىنىڭ «اداي» كۇيىن ورىندادى.