اتا-انالار بالالارىنا نەلىكتەن ءداستۇرلى ەسىمدەر قويعىسى كەلمەيدى؟ عالىمدار انىقتادى

الايدا سوڭعى جىلدارى الەم بويىنشا وزگەشە ءۇردىس قالىپتاستى: جاس اتا-انالار بالاسىنا بارىنشا ەرەكشە، بۇرىن-سوڭدى كوپ كەزدەسپەگەن، ءتىپتى كەيدە مۇلدە ويدان شىعارىلعان ەسىم بەرۋگە اۋەس، دەپ حابارلايدى El.kz ينتەرنەت پورتالى.

بۇل قۇبىلىستىڭ سەبەپ- سالدارىن جاپونيانىڭ توكيو قالاسىنداعى اوياما گاكۋين ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى زەرتتەپ كوردى. قىزىعى، مۇنداي ءۇردىس تەك جاپونيادا عانا ەمەس، توكيودان باستاپ پاريج بەن نيۋ-يورككە دەيىنگى ارالىقتا كەڭىنەن بايقالادى. قازاقستانداعى جاعداي دا ءدال وسىنداي ەكەنىن بايقاۋ قيىن ەمەس.

زەرتتەۋشىلەر 1880-جىلدان 2019-جىلعا دەيىنگى ارالىقتا ءارتۇرلى ەلدەردە بالالارعا قويىلعان ەسىمدەر جونىندەگى دەرەكتەردى تالداعان. ناتيجەسىندە كەڭ تارالعان ءداستۇرلى ەسىمدەر قويىلعان بالالاردىڭ ۇلەسى ايتارلىقتاي ازايعانى انىقتالعان.

بۇرىن بالانى اتا-باباسىنىڭ، تاريحي تۇلعانىڭ نەمەسە بەلگىلى ءبىر كەيىپكەردىڭ قۇرمەتىنە اتاۋ جيى كەزدەسسە، بۇگىندە اتا- انالار ءسابيى دۇنيەگە كەلمەي جاتىپ-اق ونىڭ دارا ەكەنىن اڭعارتقىسى كەپ تۇرادى. زەرتتەۋدىڭ جەتەكشى اۆتورى يۋدزي وگيحارا بۇل قۇبىلىستى جاھاندىق ينديۆيدۋاليزمگە بەتبۇرىس دەپ باعالايدى.

ياعني ەرەكشە ەسىمدەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىق تەك كرەاتيۆتىلىكپەن بايلانىستى ەمەس. قازىرگى اتا-انالار بالاسىنىڭ بويىنان تۋعاننان-اق ايقىن دارالىق كورگىسى كەلەدى، - دەيدى وگيحارا.

مۇنىڭ سەبەبى نەدە؟

ماماندار بىرنەشە فاكتوردى اتاپ وتەدى. بىرىنشىدەن، ينتەرنەت پەن الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ دامۋى. ەرەكشە ەسىمى بار ادامدى جەلىدەن تابۋ الدەقايدا وڭاي، ال كەڭ تارالعان ەسىمدەر كوپ جاعدايدا كوزگە تۇسە بەرمەيدى. ەكىنشىدەن، ەكونوميكالىق وزگەرىستەر دە ءوز اسەرىن تيگىزۋى مۇمكىن: جەكە برەند ۇعىمى كۇشەيىپ، ەرەكشەلەنە ءبىلۋ كاسىبي ارتىقشىلىق رەتىندە قابىلدانا باستادى.

مىسالى، فرانسيادا 1880-2019-جىلدار ارالىعىندا ەڭ تانىمال ءبىر نەمەسە العاشقى وندىققا كىرەتىن ەسىمدەرمەن اتالعان بالالاردىڭ ۇلەسى تۇراقتى تۇردە تومەندەگەن. ەلدىڭ بۇل كەزەڭدە ءتۇرلى تاريحي جاعدايدى باستان وتكەرۋىنە قاراماستان، ءۇردىس وزگەرمەگەن. وگيحارانىڭ پىكىرىنشە، ءداستۇرلى ەسىمدەردەن باس تارتۋدىڭ سەبەپتەرى بەلگىلى ءبىر تاريحي ساتپەن ەمەس، الدەقايدا تەرەڭ الەۋمەتتىك وزگەرىستەرمەن بايلانىستى.

قازاقستاندا دا وسىعان ۇقساس كورىنىس بايقالادى. 1970-1980-جىلدارى قىزداردىڭ باسىم بولىگىنە الماگۇل، باقىتگۇل، ءاليا، اينۇر سياقتى ەسىمدەر ءجيى قويىلاتىن. ال ۇلدارعا مارات، باقىت، ەرمەك دەپ ات قويىلاتىن. بۇگىندە بۇل ەسىمدەر وتە سيرەك كەزدەسەدى.

ەسەسىنە حاليد، ياحيا، ءبىلال، ابباس، ءابىلمانسۇر، ياسين دەگەن سەكىلدى ەسىمدەر كوبەيدى. مۇنىڭ ءبارى «ءسان قايتالانادى» دەگەن تىركەسكە تاعى ءبىر دالەل بولسا كەرەك.

مامانداردىڭ بولجامىنشا، الداعى جىلدارى ەرەكشە ءارى داستۇردەن تىس ەسىمدەرگە دەگەن سۇرانىس ودان ءارى ارتا ءتۇسۋى مۇمكىن.