استانادا كۇيشى-كومپوزيتور نۇرىمباي سۇلەيمەن ۇلىنىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان كەش وتەدى

كەش ساعات 18:00 دە روزا باعلانوۆا اتىنداعى «قازاقكونتسەرت» مەملەكەتتىك اكادەميالىق كونسەرتتىك ۇيىمىنىڭ كامەرالىق زالىندا ۇيىمداستىرىلادى. باعدارلامادا نۇرىمباي سۇلەيمەن ۇلىنىڭ تاڭداۋلى كۇيلەرى ورىندالىپ، ونىڭ شىعارماشىلىق مۇراسى مەن ورىنداۋشىلىق ءداستۇرى ناسيحاتتالادى.

كونسەرتكە «حالىق قازىناسى» ۇلتتىق ونەر ورتالىعىنىڭ ونەرپازدارى، سونداي-اق كۇيشى-كومپوزيتوردىڭ ۇرپاقتارى قاتىسادى. ءبىر ساحنادا باس قوساتىن ونەرپازدار نۇرىمباي سۇلەيمەن ۇلىنىڭ كۇيلەرىن ورىنداپ، ءداستۇرلى كۇي ونەرىندەگى ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن كورسەتەدى.

نۇرىمباي سۇلەيمەن ۇلى ىلە، التاي جانە تارباعاتاي وڭىرلەرىنە ءتان كۇيشىلىك مەكتەپتىڭ ورىنداۋشىلىق ەرەكشەلىگىن ساقتاپ، ونى كەيىنگى بۋىنعا جەتكىزگەن كۇيشى رەتىندە بەلگىلى. ونىڭ شىعارمالارىندا تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىش، ەلدىك رۋح، ۇلتتىق بولمىس، ادامگەرشىلىك پەن ۇرپاق تاربيەسى تاقىرىپتارى كورىنىس تاپقان.

نۇرىمباي سۇلەيمەن ۇلىنىڭ شىعارماشىلىعىندا «قايران اكە» كۇيى ەرەكشە ورىن الادى. كۇيشى-كومپوزيتوردىڭ اكەسى سۇلەيمەننىڭ تاعدىرى وسى تۋىندىنىڭ دۇنيەگە كەلۋىنە ارقاۋ بولعان.

ايتا كەتەيىك، نۇرىمباي سۇلەيمەن ۇلى - 1956-جىلى قاراشا ايىندا قىتايدىڭ ىلە ايماعىنداعى تەكەس اۋدانىنا قاراستى قارادالا اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. اكەسى سۇلەيمەن ءدىني مەدرەسەدە ءبىلىم العان، ساۋاتتى، كوزى اشىق ادام بولعان. سونداي-اق، ول جاستايىنان قارا قۋراي سىبىزعىسىن جانىنان تاستاماي، ىقىلىمنىڭ ءۇنىن اۋلاعان كۇيشى دە بولىپتى. ال شەشەسى جامالقان ولەڭشىل، ءانشى، سوزگە ءدىلمار ادام ەكەن. وسىنداي ورتادا وسكەن نۇرىمباي بالا كەزىنەن-اق، اكەسىنىڭ كۇيلەرىن تىڭداپ، كوڭىلىنە توقىپ وسەدى. سول كىشكەنتاي كەزىندە-اق، قارا دومبىرانىڭ قۇلاعىنا جارماسىپ، اكەسىنىڭ سىبىزعىدا ورىنداعان كۇيلەرىن دومبىراعا كوشىرۋگە اۋەستەنە باستايدى. وسىلاي باستالعان قىزىعۋشىلىق نۇرىمبايدى ۇلكەن كۇيشىلىك جولعا جەتەلەيدى.

سول داۋىردەگى اينالاسىنا تانىمال مۇقامەتجان، جابىقاي، شامعۇىن سىندى ايتۋلى كۇيشىلەردىڭ الدىن كورىپ، باتاسىن الادى. بالا كۇيشى نۇرىمباي ءجاسوسپىرىم كەزدىڭ وزىندە حالىق كۇيلەرىن ناقىشىنا كەلتىرە ورىنداپ ەل ىقىلاسىنا بولەنگەن. وسىنداي قاستەرلى ونەرگە قاناتتانىپ جۇرگەندە اكەسى سۇلەيمەن 1972-جىلى «مادەنيەت زور توڭكەرىسىنىڭ» سالدارىنان دۇنيەدەن وزادى. اكەسىنەن جاستاي ايىرىلۋ كۇيشىگە اسا اۋىر سوققى بولىپ تيەدى. كەيىن بالا جۇرەگىندە ۇزاق ساقتالعان وسى قاسىرەت - مۇڭلى «قايران اكە» كۇيى بولىپ ومىرگە كەلەدى. وسى كۇيىمەن كوپشىلىككە تانىلعان نۇرىمباي سۇلەيمەن ۇلى ودان كەيىندە تىڭداۋشىنىڭ قۇلاق قۇرىشىن قاندىرعان كوپتەگەن كۇي شىعاردى. اتاپ ايتقاندا، «قارت تولعاۋى» ، «دالا سىرى»، «ىستىق ۇيا»، «اتامەكەن»، «قوس اعاما»، «تاڭجارىققا ارناۋ»، «شاشاۋ»، «تەكەس تولقىنى» جانە «بەيجىڭگەر» سىندى 60 تان استام كۇيى كەڭىنەن ورىندالىپ ءجۇر. سونىمەن قاتار «قاراجونىم»، «گۇل ءۇزدىم ساعان ارناپ»، «ىلەم مەنىڭ» قاتارلى جيىرماعا جۋىق ءان جازعان.

كومپوزيتور، مۋزىكانت قۇرمانجان زىكىريا ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، نۇرىمباي سۇلەيمەن ۇلى - نەگىزىنەن شەرتپە كۇي ءداستۇرىن ۇستانعان كۇيشى. ونىڭ شىعارماشىلىعىنىڭ اۋقىمى وتە كەڭ، فورماسى جاعىنان ءبىر جۇيەگە تۇسكەن كەسەك تۋىندىلار. ول دومبىرانىڭ اسپاپتىق مۋزىكاداعى ورنىن جوعارىلاتۋ، دومبىرانىڭ اۋەندىك سازدارىن قۇبىلتا تۇسۋدە وزىندىك ءداستۇر قالىپتاستىرىپ، كوپتەگەن قۇندى كۇي شىعاردى. كۇيلەرى اتىنا زاتى ساي قۋاتتى. قوعامدىق ءومىر مەن تابيعات دۇنيەسىندەگى قۇبىلىستاردى دومبىرانىڭ قوس ىشەگى ارقىلى بەينەلەنەدى. نۇرىمباي كۇيلەرىنىڭ مازمۇنى باي، تولعامى تەرەڭ، اۋەن-سازى مۇڭلى بولىپ كەلەدى.

نۇرىمباي سۇلەيمەن ۇلى 2006-جىلى شىڭجاڭ حالىق ۇكىمەتى تاراپىنان «حالىق كومپوزيتورى» دەگەن قۇرمەتتى اتقا يە بولادى. 2004-جىلى ورتالىق «ۇلتتار» باسپاسىنان «قايران اكە» اتتى ءان-كۇي جيناعى كۇي تاباعىمەن بىرگە باسپادان شىققان.

ەسكە سالا كەتەيىك، قىتايداعى قازاقتار اراسىنان شىققان بەلگىلى كۇيشى، كوپكە «قايران اكە» كۇيىمەن كەڭىنەن تانىلعان نۇرىمباي سۇلەيمەن ۇلى 2025-جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا دۇنيە سالعان ەدى.

بەيسەن سۇلتان