استانادا باتا بەرۋ ءداستۇرى تالقىلاندى
استانا. KAZINFOR - استانادا قازاق حالقىنىڭ عاسىرلاردان جالعاسقان باتا بەرۋ ءداستۇرىنىڭ تاريحى مەن بۇگىنگى جالعاسى تالقىلانعان ادەبي-تانىمدىق كەزدەسۋ ءوتتى. شاراعا ەلوردانىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرى، عالىمدار، باتاگوي قاريالار مەن مادەنيەت سالاسىنىڭ ماماندارى قاتىستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا جازۋشى، ارداگەر ۇستاز، باتاگوي قاريا، باتا بەرۋ ونەرىن ءومىر بويى ەل اراسىندا ناسيحاتتاپ، وزىنشە جاڭعىرتىپ كەلە جاتقان، استانادا وتكەن باتا بەرۋ جارىسىنىڭ جۇلدەگەرى پارمەنبەك جۇماباي ۇلىنىڭ «اق باتاممەن الاشقا ءدات، اتا تاريحىمنان باۋىرعا حات» جانە «اۋىز- ەنشى، اقىل - ساۋعا» اتتى كىتاپتارىنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.
جيىندا قازاق تانىمىنداعى باتانىڭ ورنى، ونىڭ تاريحي ءمانى، تاربيەلىك ماڭىزى جانە بۇگىنگى قوعامداعى جالعاستىعى ءسوز بولدى.
قازاق تانىمىندا باتا سۇراۋ دا، باتا بەرۋ دە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك سانالعان. بۇرىن ەل ىشىندە بەدەلدى ءبي-شەشەندەردەن، باتىرلاردان، اقىن-جىراۋلاردان، ابىز اقساقالداردان باتا الۋ ۇلكەن مارتەبە بولعان.
پارمەنبەك جۇماباي ۇلىنىڭ ايتۋىنشا، باتا قازاق قوعامىندا جاي عانا ىزگى تىلەك ەمەس، ۇرپاققا باعىت-باعدار بەرەتىن، ەلدىك مۇراتتى بەكەمدەيتىن رۋحاني ينستيتۋت. ەڭ باستىسى - ايتىلعان تىلەك جۇرەكتەن شىعۋى كەرەك.
- باتانىڭ شاراپاتى، شارتى ونىڭ ۇزىن-قىسقالىعىندا نەمەسە باتا بەرەتىن كىسىنىڭ ۇلكەن-كىشىلىگىندە ەمەس. ەلىنە، جەرىنە، كۇللى ادامزاتقا اعىنان جارىلعان اق تىلەگى بولۋى، تىڭداۋشىلارىن بىرلىككە، ەرلىككە، ادىلدىككە، راقىمدىلىققا، ءوزارا تاتۋلىققا، جەمىستى ەڭبەككە باۋلىپ، مۇراتىن شىڭداپ، قايراتىن جەبەپ، مەدەت بەرەتىن ءارى سول مايدانداعى كەلەلى ءىس، پايدالى كەڭەسكە، ۇلكەن-كىشىلى قۋانىشقا دەر كەزىندەگى تاپقىرلىعى مەن سانالى، سالماقتى ويمەن قولما- قول قۇراپ، جۇرت جۇرەگىندەگى ارمان-مۇراتتى ءدال تاۋىپ، باتا سۇراۋشىنىڭ دامەلى تۇپكى جان قالاۋىن ءدوپ باسىپ ايتسا - جىراۋ، دۋالى اۋىز باتاگوي دەگەنىمىز مىنە وسى، - دەيدى ول.
پارمەنبەك جۇماباي ۇلى قازىرگى باتاگويلەرگە بۇرىنعى باتالاردى سول قالپىندا جاتتاپ الىپ، كەز كەلگەن ورتادا ايتا بەرۋگە بولمايتىنىن ەسكەرتەدى. سەبەبى زامان وزگەرىپ، ادامنىڭ تۇرمىسى، كاسىبى، ارمانى مەن قوعامدىق ورتاسى جاڭاردى.
ونىڭ ايتۋىنشا، بۇرىنعى بابالاردان قالعان باتالاردىڭ تاربيەلىك ءمانى ءالى دە جوعارى. الايدا ءار باتانىڭ ءوز داۋىرىنە، سول كەزەڭدەگى ءومىر سالتىنا بايلانىستى ايتىلعانىن ەسكەرگەن ءجون. سوندىقتان باتا ءداستۇرى ساقتالا وتىرىپ، ونىڭ مازمۇنى بۇگىنگى ومىرمەن ۇندەسۋى كەرەك.
- بۇرىنعى بابالاردىڭ باتالارىن ايتپا دەگەننەن اۋلاقپىن. ول قاسيەتتى باتالار قۇنىن جويعان جوق. ءبىراق قازىرگى ءومىر، كاسىپ- قارەكەت، مادەنيەت باسقا. سوندىقتان باتاڭىزدى جاڭا قاۋىمنىڭ تالاپ- تىلەگىنە، بۇگىنگى ومىرگە باعىتتاپ ايتقانىڭىز جاقسى، - دەيدى ول.
كەزدەسۋدە قاتىسۋشىلار قازاقتىڭ ءداستۇرلى باتا مادەنيەتىن زەرتتەۋ، ونى كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋ جانە كۇندەلىكتى ومىردە كەڭىنەن قولدانۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
شارا سوڭىندا پارمەنبەك جۇماباي ۇلىنىڭ كىتاپتارى وقىرمان قاۋىمعا تانىستىرىلىپ، اۆتوردىڭ باتا ونەرىن ناسيحاتتاۋداعى ەڭبەگى اتاپ ءوتىلدى.
سونىمەن قاتار، ءىس-شارا بارىسىندا كىتاپتىڭ ۇلتتىڭ تاريحي جادىن ساقتاۋداعى، جاس ۇرپاقتىڭ ەل تاريحىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋداعى ماڭىزى اتاپ ءوتىلدى. «استانادا وتكەن باتاگويلەر بايقاۋىندا جۇلدە العان پارمەنبەك جۇماباي ۇلىنىڭ بۇگىن تۇساۋى كەسىلگەن ەكى كىتاپبىنىڭ دا جاس ۇرپاقتار ءۇشىن تاربيەلىك ماڭىزى زور. اسىرەسە، اۆتوردىڭ 70 تەن استام باتاسى توپتاستىرىلعان «اق باتاممەن الاشقا ءدات، اتا تاريحىمنان باۋىرعا حات» ەڭبەگى اۋىز ادەبيەتىمىزگە قوسىلعان قىمباتتى قازىنا» دەدى بەلگىلى زەرتتەۋشى، قالامگەر مارات قينايات ۇلى. دۇنيەجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلدەرى قاۋىمداستىق اتىنان اۆتورعا سىي كورسەتىلىپ، كەۋدەسىنە مەدال تاقتى.
اۆتور
ريزابەك نۇسىپبەك ۇلى
