ارزان تاۋار الساڭىز، مىنا ءۇش نارسەنى مىندەتتى تۇردە تەكسەرىڭىز

سەرتيفيكات نەمەسە دەكلاراتسيا قۇجاتى ماڭىزدى

ەلىمىزدە ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى تەحنيكالىق رەتتەۋ جانە مەترولوگيا كوميتەتىنىڭ وبلىستىق دەپارتامەنتتەرى بار. مۇنداعى ماماندار ساناۋلى بولعانىمەن، ولاردىڭ جۇمىسى اۋقىمدى. جىل سايىن كاسىپورىندارعا، كاسىپكەرلىك نىساندارىنا جوسپارلى تەكسەرۋ جۇرگىزەدى. تاعى ءبىر باعىتى - تۇتىنۋشىلاردىڭ شاعىمى نەگىزىندە بۇزۋشىلىقتاردى انىقتايدى.

فوتو: التىناي ساعىندىقوۆا/kazinform

- تۇتىنۋشىلار شاعىمى eOtinish ارقىلى كەلىپ تۇسەدى. شاعىم تۇسىرگەن كەزدە فوتو، ۆيدەوسىن قاراپ، قۇجاتتارىن تەكسەرەمىز. ەگەر شاعىم دالەلىن تاپسا باسشىلىق پروكۋراتۋراعا جولدايدى. پروكۋراتۋرا رۇقسات بەرگەن سوڭ جوسپاردان تىس تەكسەرۋ باستالادى. بيىل ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا 98 باقىلاۋ جۇرگىزىلدى. ونىڭ ىشىندە 96 ىندا بۇزۋشىلىق انىقتالدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن جايت، كوبىندە قۇجاتتار نەگىزىندە شەشىم شىعارىلدى. بىرىنشىدەن، باعالاۋ قۇجاتتارى مۇلدە بولمايدى نەمەسە ناقتى سول تاۋاردىڭ قۇجاتىن ۇسىنا المايدى. ەكىنشىدەن، تاڭبالاۋ تالاپتارى ساقتالمايدى. ياعني ءوندىرۋشى، ءونىم جانە شاعىم قابىلدايتىن ۇيىم تۋرالى اقپاراتى كورسەتىلمەگەن. ماسەلەن تۇتىنۋشى ەسىك ساتىپ الىپ، ساپاسىنا شاعىم ءتۇسىردى. تەكسەرۋ بارىسىندا سايكەستىكتى باعالاۋ قۇجاتتارى بولمادى. تاڭبالاۋ كەزىندە شاعىم قابىلدايتىن ۇيىم تۋرالى اقپاراتىنىڭ كورسەتىلمەگەنى انىقتالدى. بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ تۋرالى نۇسقاما بەرىلىپ، اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىندى. ايىپپۇل كولەمى - 195 ا ە ك، - دەدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى تەحنيكالىق رەتتەۋ جانە مەترولوگيا كوميتەتى وبلىستىق دەپارتامەنتىنىڭ باس مامانى- مەملەكەتتىك ينسپەكتورى نۇربەك مۋاپىق.

بۇل جاعدايدا مەملەكەتتىك ينسپەكتور اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 145-بابىنا سۇيەندى.

وڭىردە تۇتىنۋشىلار كوبىنە قۇرىلىس ماتەريالدارىنا شاعىم تۇسىرەدى. سونىمەن بىرگە ويىنشىق، ازىق-تۇلىك ساپاسىنا دا سىن بار.

- دەپارتامەنتتە كەستە بويىنشا جۇرگىزىلەتىن تەكسەرۋ دە بار. ماسەلەن، بيىل بەنزين ساتىپ الىپ، باقىلاۋ جۇرگىزىلدى. نەگىزىنەن ينسپەكتورلار eOtinish ارقىلى شاعىم تۇسكەندە عانا دۇكەندەردى ارالاپ، انىقتاۋ جۇمىسىن جۇرگىزەدى. بۇل جاعدايدا دا كوبىنە تۇتىنۋشى ۇسىنعان قۇجاتتارعا، ايعاقتارعا سۇيەنەدى. سونىمەن بىرگە تۇتىنۋشىلار دەپارتامەنتتىڭ اقتوبە قالاسىنداعى مەكەنجايىنا كەلىپ، شاعىم جازا الادى. تەكسەرۋ جۇرگىزۋ ءونىم تۇرىنە قاراي انىقتالادى. ول ونىمگە سەرتيفيكات نەمەسە دەكلاراتسيا مىندەتتى مە؟ ەگەر تىزىمدە بولسا تاۋاردى تاڭبالاۋ تالاپتارى ورىندالعان با؟ وسى سۇراقتاردىڭ جاۋابى بولۋعا ءتيىس. ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت، ينسپەكتورلار تاۋار باعاسى ارزان نەمەسە قىمبات دەپ بولمەيدى. مىندەتتى تۇردە تەحنيكالىق رەگلامەنتتەر مەن قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەستىگىن قارايمىز. قىمبات ءونىمنىڭ قۇجاتى تۇگەل بولماي، ارزانىندا بارلىق تالاپ ساقتالۋى دا ىقتيمال، - دەيدى ول.

مەملەكەتتىك ينسپەكتوردىڭ ايتۋىنشا، تۇتىنۋشى ءۇش نەگىزگى كورسەتكىشتى ەستەن شىعارماۋعا ءتيىس.

- بىرىنشىدەن، تاڭبالاۋ. ءونىمنىڭ اتاۋى، ءوندىرۋشىسى جانە شاعىم قابىلدايتىن مەكەنجايى. ەكىنشىسى، سايكەستىكتى راستايتىن قۇجات. ەگەر ونىمگە سايكەستىكتى باعالاۋ قۇجاتى مىندەتتى بولسا تۇتىنۋشى ونىڭ بار- جوعىن سۇراتا الادى. ءۇشىنشىسى، تاۋاردى ساتىپ العاندى راستايتىن تۇبىرتەك. تۇتىنۋشى وسى جاعدايدا قۇقىعىن قورعاي الادى، - دەدى نۇربەك مۋاپىق.

تۇتىنۋشى قۇقىعى

ەلىمىزدە «تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى» زاڭى بار. كەيىنگى كەزدەرى ءدال وسى زاڭعا سۇيەنىپ، شاعىم بەرەتىن ادامدار كوبەيدى. ولار شاعىمىن وبلىستىق ساۋدا جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنە جولداي الادى. بيىل 8 ايدا 1636 شاعىم تۇسكەن. بىلتىرعا قاراعاندا سانى %37 ارتىپ وتىر، ياعني ادامدار ساتىپ العان تاۋارى ۇناماسا، كوڭىلىنەن شىقپاسا كەرى قايتارادى. ال ساتۋشى قابىلداۋدان باس تارتسا تۇتىنۋشى ءوز قۇقىعىن قورعايدى. جالپى 800 دەن استام شاعىم شەشىمىن تاپتى. ال 220 ادامعا قۇقىقتىق كومەك بەرىلدى. 351 شاعىم قۇزىرلى مەكەمەلەرگە جولداندى. ءسويتىپ 8 ايدا تۇتىنۋشىلارعا 44,5 ميلليون تەڭگە كەرى قايتارىلدى.

- شاعىمنىڭ كوبى ساۋدا سالاسىنا ءتۇستى. بۇل باعىتتا بارلىعى 541 شاعىم قارالدى. ودان كەيىن تۇرمىستىق قىزمەت، ەلەكتروندى ساۋدا، تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى، قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىنىڭ قىزمەتى تۇر. تۋريستىك، قارجىلىق قىزمەت پەن بايلانىس، مەديتسينا، ءبىلىم سالاسىنا شاعىم ايتقاندار دا بولدى. اسىرەسە ەلەكتروندى ساۋدا سالاسىندا تالاس كوپ. بىلتىر 236 شاعىم تۇسسە، بيىل 8 ايدا 303 شاعىم قارالدى، - دەدى اقتوبە وبلىستىق ساۋدا جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باس مامانى اقبوتا جۇمامۇرات.

ءجيى كەزدەسەتىن بۇزۋشىلىق:

تاۋاردى 14 كۇن ىشىندە اۋىستىرىپ بەرۋدەن نەمەسە كەرى قايتارىپ الۋدان باس تارتادى؛

جوندەپ بەرمەيدى نەمەسە اۋىستىرۋعا قارسى بولادى؛

قىزمەت كورسەتپەسە نەمەسە قىزمەت ساپاسى تومەن بولسا اقىسىن كەرى قايتارمايدى؛

تاۋاردى جەتكىزۋ مەرزىمىن ساقتامايدى؛

سورەدە باسقا، كاسسادا باسقا باعا كورسەتىلەدى؛

تۇتىنۋشىلاردىڭ شاعىمىنا جاۋاپ بەرمەيدى.

بيىل بۇل تالاپتاردى ساقتاماعان 9 ءىرى، 10 ورتا جانە 164 شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلدى. ولارعا جالپى كولەمى 5 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىندى.

ءونىم قاۋىپسىزدىگىن زەرتحانادا تەكسەرەدى

تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعايتىن تاعى ءبىر مەكەمە - اقتوبە وبلىستىق سانيتاريالىق- ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتى. بىلتىر 557 تاۋار سىناماسىن ساتىپ الىپ، زەرتتەدى. ونىڭ 25 ى وتاندىق، 136 ى ە ا ە و-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ونىمدەرى، ال 396 ى وزگە ەلدەردەن اكەلىنگەن. بارلىعى 52 تاۋاردا تاڭبالاۋ تالابى ساقتالمادى. ءبارى دە يمپورتتالعان تاۋار. ءسويتىپ 293 دانا تاۋار ساتىلىمنان الىنىپ تاستالدى.

- بيىل 8 ايدا 460 تاۋار سىناماسى ساتىپ الىنىپ، زەرتتەلدى. زەرتتەۋ ناتيجەسىندە 460 سىنامانىڭ 83 ىندە، ياعني 18 پايىزىندا تاڭبالاۋ تالاپتارى سايكەس كەلمەدى. ساتىلىمنان 6 تاۋار الىنىپ تاستالدى. بۇزۋشىلىقتاردىڭ باسىم بولىگى ويىنشىق، جەڭىل ونەركاسىپ ونىمدەرى جانە بالالار مەن جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان كيىمدەردىڭ تاڭبالانۋ تالاپتارىنا قاتىستى بولدى. اتاپ ايتقاندا، جەكەلەگەن ونىمدەردە كەدەن وداعىنىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرىندە كوزدەلگەن مىندەتتى اقپاراتتار، سونىڭ ىشىندە ءوندىرۋشى ەلدىڭ اتاۋى مەن مەكەنجايى، ءونىمنىڭ شىعارىلعان كۇنى جانە ەۋرازيالىق سايكەستىك بەلگىسى كورسەتىلمەگەن. سونىمەن قاتار، تاۋار تۋرالى اقپاراتتار مەملەكەتتىك جانە ورىس تىلدەرىندە كورسەتىلمەگەن، - دەدى اقتوبە وبلىستىق سانيتاريالىق- ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جانسەرىك قۇلمانوۆ.

ەپيدەميولوگ مامان دا تاۋاردىڭ باعاسى ونىڭ ساپاسىنىڭ تومەن نەمەسە ادام دەنساۋلىعىنا قاۋىپتى ەكەنىن بىلدىرمەيتىنىن ايتتى. ءبارى دە بەلگىلەنگەن سانيتاريالىق تالاپتار مەن كەدەن وداعىنىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرگە سايكەستىگىنە بايلانىستى انىقتالادى.

- تاۋاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن باعالاۋ كەزىندە ونىڭ تاڭبالانۋى، ءوندىرۋشى تۋرالى مالىمەتتەردىڭ بولۋى، ءونىمنىڭ بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەستىگىن راستايتىن قۇجاتتارى جانە زەرتحانالىق زەرتتەۋ ناتيجەلەرى ەسكەرىلەدى. مىسالى، باقىلاۋ ماقساتىندا ونىمدەر سىنامالارى ساتىپ الىنىپ، ولاردىڭ بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەستىگى زەرتحانالىق جولمەن تەكسەرىلەدى. زەرتتەۋ ناتيجەسىندە ءونىمنىڭ قۇرامىنداعى ادام دەنساۋلىعىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن كورسەتكىشتەر، سونداي- اق تەحنيكالىق رەگلامەنتتەردىڭ تالاپتارىنا سايكەس تاڭبالانۋى باعالانادى. بالالار ويىنشىعىن ساتىپ العاندا ونىڭ جاس ەرەكشەلىگىنە سايكەستىگىن، ۇساق جانە وڭاي اجىرايتىن بولشەكتەرىن، وتكىر قىرى بار- جوعىن نازارعا الۋ كەرەك. كوسمەتيكادا جارامدىلىق مەرزىمى، ءوندىرۋشى تۋرالى اقپارات جانە قولدانۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىق كورسەتىلۋگە ءتيىس. ەگەر تاۋاردىڭ مىندەتتى تاڭبالاۋ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيتىنى انىقتالسا، ونىڭ ىشىندە ءوندىرۋشى تۋرالى مالىمەتتەر، قۇرامى، جارامدىلىق مەرزىمى نەمەسە ساقتاۋ شارتتارى كورسەتىلمەسە، قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلەدى. ياعني، ءونىمدى اينالىمنان الىپ قويۋعا نەمەسە وتكىزۋدەن كەرى قايتارىپ الۋ بويىنشا جەدەل دەن قويۋ شارالارى قولدانىلادى، - دەدى جانسەرىك قۇلمانوۆ.

ەگەر تاۋاردىڭ ساپاسىنا كۇمان بولسا، دەنساۋلىققا كەرى اسەرىن بايقاسا تۇتىنۋشى اۋماقتىق سانيتاريالىق- ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ دەپارتامەنتىنە ءوتىنىش بەرە الادى. تاۋار تۋرالى مالىمەتتەردى، ونىڭ ىشىندە ساتىلعان ورنىن، ساتىپ العان كۇنىن جانە تۇبىرتەكتى، فوتو نەمەسە بەينەماتەريالداردى قوسا ۇسىنادى. قاجەت بولعان جاعدايدا ءونىمنىڭ قاۋىپسىزدىگى زەرتحانا ارقىلى تەكسەرىلەدى.

ايتا كەتەيىك، 2026 -جىلعى 1-جەلتوقساننان باستاپ قازاقستاندا جەڭىل ونەركاسىپ تاۋارلارىن مىندەتتى تسيفرلىق تاڭبالاۋ كەزەڭ- كەزەڭىمەن ەنگىزىلەدى. جاڭا تالاپ وندىرۋشىلەر، يمپورتتاۋشىلار جانە ساۋدا ورىندارىنا قاتىستى بولادى. تاۋارلار ارنايى Data Matrix كودىمەن تاڭبالانىپ، ولاردىڭ قوزعالىسى سيفرلىق جۇيە ارقىلى قاداعالانادى.

اۆتور

التىناي ساعىندىقوۆا