كولورادو وزەنى كەۋىپ بارادى

استانا. قازاقپارات - جەر شارىنداعى تەمپەراتۋرانىڭ كۇرت كوتەرىلۋىنەن، وزەن سۋلارىن پايدالانۋ ارتتى. سالدارىنان كولدەردىڭ تارتىلۋى بايقالادى.

دەرەككە سۇيەنسەك كليماتتىڭ قۇبىلۋى مەن ادامزات بالاسىنىڭ ارەكەتىنەن، جىل سايىن 21 تريلليون ليتر سۋ قۇرعايدى. ا ق ش- تاعى كولورادو وزەنىنىڭ كەۋىپ قالۋى، سونىڭ ءبىر دالەلى. سوڭعى 30 جىلدا جەر بەتىندەگى كول- سۋلارى اسا جىلدام قارقىنمەن ازايىپ جاتىر. مۇنى عالىمداردىڭ ونداعان جىل جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەرى كورسەتىپ وتىر.

مالىمەتكە سۇيەنسەك، 1992 مەن 2020-شى جىلدار ارالىعىندا الەمدە ا ق ش- تاعى ەڭ ءىرى سۋ قويماسى ميد سياقتى 17 كول تارتىلىپ قالعان.

بالادجي رادجاگوپالان، كولورادو ۋنيۆەستيەتىنىڭ پروفەسسورى:

- زەرتتەۋلەر دۇنيەجۇزىندەگى تۇشى سۋلى كولدەردىڭ 50 پايىزى تارتىلىپ جاتقانىن كورسەتىپ وتىر. ونىڭ باستى سەبەبى ادامزات بالاسىنىڭ تۇتىنۋى مەن جەر شارىمىزداعى تەمپەراتۋرانىڭ كوتەرىلۋى. جاۋىن- شاشىننىڭ از بولۋى جانە تاعى باسقا فاكتورلاردىڭ اسەرى تەك 8-10 پايىزدى قۇرايدى. مىسالى، ا ق ش- تىڭ وڭتۇستىك- باتىسىنداعى باستى تىرشلىك كوزى سانالاتىن كولورادو وزەنى تەز كەۋىپ بارادى. بۇعان 40 ميلليون ادامدى اۋىزسۋمەن قاماتامسىز ەتىپ وتىرعان وزەندى دۇرىس پايدالانباۋ سەبەپ.

فەليتسيا ماركۋس، ستەنفورد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى:

- سوڭعى 23 جىل بويى بۇل وزەن قۇرعاقشىلىقتان كوز اشپادى. ەلدەگى ەڭ ۇلكەن دەپ سانالاتىن 2 سۋ قويماسى سۋالىپ، «ءولى باسسەينگە» اينالدى«. بۇل وزەن 7 شتاتتىڭ اۋماعىنان وتەدى. ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ايماقتار ءبىر جىلعا سوزىلعان ايتىس- تارتىستان سوڭ تۇتىناتىن سۋ مولشەرىن قىسقارتۋعا كەلىستى. شارت بويىنشا اريزونا، كاليفورنيا جانە نيەۆادا شتاتتارى كولورادودان جىل سايىن الاتىن سۋدى 3 ميلليون اكرداي كولەمگە ازايتادى. بۇل جالپى قولدانىلاتىن مولشەردىڭ 13 پايىزى. مۇنىڭ ورنىنا اتالعان شتاتتار 1 ميللياردتان استام دوللار وتەماقى الادى.

برەت بەردسونگ، نيەۆادا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى:

- از مولشەردىڭ سالدارىن ءبارى سەزىنەدى دەپ ويلايمىن. ءبىراق ولاردى قالاي بولەتىنى بەلگىسىز. سۋدى كوپ پايدالاناتىن سالا - اۋىل شارۋاشىلىعى. مۇنداي كەلىسىمدەر بۇعان دەيىن دە جاسالعان. ءبىراق مۇلدە پايداسى تيمەگەن. ماماندار قازىرگىدەي قۋاڭشىلىق سوڭعى 1200 جىلدا بولماعان دەيدى.

سارا پورتەر، اريزونا ۋنيۆەرسيتەتى سۋدى پايدالانۋ ساياساتى ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى:

- وسى كەلىسىمگە سايكەس، اريزونا، لاس- ۆەگاس، وڭتۇستىك نيەۆادا، ءتىپتى مەكسيكا دا تۇتىناتىن سۋدىڭ مولشەرىن ازايتادى. ءبىراق بۇل جەتكىلىكتى بولا ما؟ ونى ۋاقىت كورسەتەدى. داعدارىستى ەڭسەرە الماساق، قاۋىپ قايتادان كۇشەيەدى. پاۋەلل مەن ميد كولدەرىنە تونگەن قاتەر كۇشەيسە، ۇكىمەت اتالعان شەكتەۋدى ودان سايىن قاتايتۋى مۇمكىن. ساراپشىلار 2050 -جىلعا قاراي كولورادو وزەنىنىڭ سۋى 30 پايىزعا كەميدى دەپ قاۋىپتەنەدى.

اۆتورلارى: داۋرەن اقاش ۇلى، ەرنات مەلس ۇلى

www.24.kz