شەشۋشى ءسات بولۋى مۇمكىن. ساراپشى ۋكرايناداعى سوعىسقا قاتىستى بولجام جاسادى

بۇل تۋرالى الەمدىك ەكونوميكا جانە ساياسات ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى جۇمابەك سارابەكوۆ ايتتى، - دەپ حابارلايدى Massaget.kz ءتىلشىسى.

ساراپشىنىڭ سوزىنشە، ۋكرايناداعى سوعىس تەك رەسەي مەن ۋكرايناعا، كورشىلەس ەلدەرگە ەمەس، بۇكىل الەمگە دە ەكونوميكالىق جاعىنان دا، قاۋىپسىزدىك جاعىنان دا قيىندىق تۋعىزعان.

«ۋكراينادا اۋقىمدى سوعىس باستالعاننان بەرى ءبىر جىلعا جۋىق ۋاقىت ءوتتى. وسى ۋاقىت ىشىندە قاقتىعىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ وزدەرى عانا ەمەس، بۇكىل الەم ەكونوميكالىق دامۋ جاعىنان دا، قاۋىپسىزدىك جاعىنان دا كۇردەلى سىناقتارعا تاپ بولدى.

ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق پەن دامۋ ۇيىمىنىڭ كەيىنگى باعالاۋى بويىنشا، ۋكراينا داعدارىسىنىڭ جاھاندىق زالالى 2,8 تريلليون دوللارعا جەتۋى مۇمكىن. بۇل پاندەميادان كەيىن ءالى قالپىنا كەلمەگەن الەمدىك ەكونوميكاعا قاتتى اسەر ەتەدى. ءبىراق شىعىنعا باتقان ەكونوميكالىق ءوسىم مەن رەكورد دەڭگەيدەگى ينفلياتسيادان بولەك، بىرنەشە ونجىلدىقتا العاش رەت كونۆەنتسيالىق سوعىس كەزىندە يادرولىق قارۋ قولدانۋ قاۋپىنە تاپ بولدىق»، - دەيدى ساراپشى.

جۇمابەك سارابەكوۆ الدا ماڭىزدى وقيعالار بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى.

«ۋكراينا داعدارىسىندا شيەلەنىستىڭ جاڭا كەزەڭى جاقىنداپ كەلەدى. كوپتەگەن باقىلاۋشىنىڭ بولجامىنشا، بۇل سوعىس بارىسى ءۇشىن شەشۋشى بولۋى مۇمكىن. ۋكراينادا دا، باتىستا دا، رەسەيدە دە دايىندالىپ جاتقان كوكتەمگى «باستى» شابۋىل تۋرالى ايتىپ وتىرمىز»، - دەيدى ول.

ساراپشىنىڭ سوزىنشە، رەسەي تاراپىنان ىشتەي اۋىس-تۇيىستەر بولىپ جاتىر. بۇل دا تىكەلەي ۋكرايناداعى جاعدايعا بايلانىستى ەكەن.

«قولدا بار مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، رەسەي موبيليزاتسيادان كەيىن بەلسەندى تۇردە كۇش جيناپ، دونباسستاعى اۋقىمدى شابۋىل وپەراتسياسىنا دايىندالىپ جاتىر. ماقسات دونەتسك وبلىسىنىڭ اكىمشىلىك شەكارالارىنا شىعۋ بولۋى مۇمكىن، سودان كەيىن رەسەي فەدەراتسياسى حاركوۆقا كوز تىگۋى مۇمكىن. تاعى ءبىر ماسەلە - ماسكەۋدە وقيعانىڭ وسىلاي دامۋىنا اسكەري مۇمكىندىكتەر مەن كۇشتەر جەتكىلىكتى مە دەگەن سۇراق.

رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ باس شتابىنىڭ باستىعى ۆالەري گەراسيموۆتىڭ ارنايى اسكەري وپەراتسيانىڭ جاڭا قولباسشىسى بولىپ، قاڭتاردا تاعايىندالۋى ماسكەۋدىڭ شابۋىل جوسپارلارىنان حابار بەرەدى. رەسەيلىك ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، گەراسيموۆتىڭ تاعايىندالۋى «ارنايى وپەراتسيانى» كرەملدىڭ كوزقاراسى بويىنشا جوعارى دەڭگەيگە كوتەرەدى»، - دەيدى ول.

كيەۆكە باتىس ەلدەرىنەن جەتكىزىلىپ جاتقان قارۋ-جاراق ونىڭ سوعىستاعى قۋاتىنا تىكەلەي اسەر ەتىپ وتىر.

«سونىمەن قاتار، رەسەي اسكەرىنىڭ كوكتەمگى شابۋىلى سوعىستىڭ باستالۋىنىڭ مەرەيتويىنا سايكەس كەلۋى مۇمكىن، ءبىراق بۇل شارت ەمەس. ءبىراق ۋاقىت شامامەن وسىنداي بولاتىنى انىق، ويتكەنى رەسەي فەدەراتسياسى ۋكراينا باتىس تانكتەرى مەن اۋىر قارۋ-جاراق العانعا دەيىن شابۋىل جاساماق.

ءوز تاراپىنان كيەۆ رەسەي اسكەرىنىڭ شابۋىلىن تويتارىپ، بىردەن قارسى شابۋىلعا شىعامىز دەپ جوسپارلاپ وتىر. ۋ ق ك باتىس وداقتاستارى ۋادە ەتىلگەن اۋىر قارۋ-جاراقتى جەدەل تۇردە جەتكىزەتىنىنە سەنىپ وتىر. قاڭتاردىڭ اياعىندا گەرمانيا مەن ا ق ش ۋكرايناعا ەڭ زاماناۋي تانكتەردى بەرۋگە دايىن ەكەنىن جاريالادى»، - دەدى جۇمابەك سارابەكوۆ.

الايدا ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، كەيىنگى كەزدەرى قارۋ-جاراق جەتكىزۋدە ماسەلە تۋىنداعانى تۋرالى اقپاراتتار پايدا بولعان.

«سونىمەن قاتار، ۋكراينا بيلىگى باتىستىق سەرىكتەستەرمەن كيەۆكە اۆياتسيا مەن الىس قاشىقتاعى زىمىرانداردى بەرۋ تۋرالى جەدەل كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتىر. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مالىمەتىنشە، ۋكراينا ا ق ش- تىڭ F-16، فرانسيالىق Rafale جانە شۆەد Gripen جەتكىزىلىمدەرى ارقىلى قولداۋ الىپ وتىر، بۇلار - قازىرگى زامانعى ءتورتىنشى بۋىن كوپ ماقساتتى جويعىشتار. الايدا ۋكراينالىق كەلىسسوز جۇرگىزۋشىلەردەن ناقتى ناتيجەلەر ءالى بايقالمايدى.

دەگەنمەن كيەۆتىڭ باتىستان تانكتەر الۋى ۋ ق ك- ءنىڭ جاۋىنگەرلىك قابىلەتىن كۇشەيتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى سانالىپ وتىر. سونداي-اق، ا ق ش پەن ەۋروپانىڭ رەسەيمەن قاقتىعىستى ودان ءارى جالعاستىرۋعا دايىن ەكەنىنەن بەلگى بەرەدى. بۇل جەردە باستى ماسەلە – ۋ ق ك تانكتەر مەن زىمىران جۇيەلەرىن قانداي مەرزىمدە جانە قانشا مولشەردە الادى دەگەن سۇراق. ۋكراينا س ءى م باتىس برون تەحنيكاسى اسكەرگە ناۋرىزدا جىبەرىلەتىنىن حابارلادى. الايدا كەيىنگى ۋاقىتتا قاجەت تەحنيكانى ءوندىرۋدى جولعا قويۋ ماسەلەلەرىنە بايلانىستى باتىستىڭ اسكەري كومەگى كەشىگۋى مۇمكىن ەكەنى تۋرالى اقپاراتتار پايدا بولا باستادى»، - دەدى ساراپشى.

ال ديپلوماتيالىق جولمەن سوعىستى شەشۋ تۋرالى ماسەلە بىرنەشە رەت كوتەرىلگەن.

«داعدارىستى شەشۋگە ارنالعان كەلىسسوزدەر ءالى دە ىسكە اسپاي تۇر، دەگەنمەن ونى جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى باستاما كەيدە پايدا بولىپ تۇرادى. وسىنداي ماڭىزدى ەپيزودتاردىڭ ءبىرى - NeueZürcherZeitung نەمىس گازەتىندەگى كەيىنگى ماقالا. وندا بيىل قاڭتاردىڭ ورتاسىندا ورتالىق بارلاۋ باسقارماسى ديرەكتورى ۋيليام بەرنس ۋكراينا تاراپىنا سوعىستى توقتاتۋدىڭ «بەيبىت جوسپارىن» تاپسىرعانى ايتىلادى. كەيىن اق ءۇي بۇل اقپاراتتى رەسمي تۇردە جوققا شىعاردى.

ب ا ق مالىمەتىنشە، بەرنستىڭ جوسپارى بويىنشا كيەۆ ءوز اۋماعىنىڭ 20 پايىزىن رەسەيگە بەرۋ قاجەت بولعان. بۇل - دونەتسك جانە لۋگانسك وبلىستارىنىڭ اۋماعىنا تەڭ، ال قىرىم كەلىسىمدەردەن تىس قالدى. ءوز كەزەگىندە، رەسەي بەيبىتشىلىك كەلىسىمىنىڭ ورنىنا دونباسسپەن شەكتەلۋى كەرەك ەدى. ال بۇل رەسەي كۇشتەرىن حەرسون مەن زاپوروجە وبلىستارىنان شىعارۋدى بىلدىرەدى»، - دەدى ول.

ساراپشى الدا بولۋى مۇمكىن بولجامدى وقيعالاردىڭ ءبارى قازاقستانعا قالاي اسەر ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتتى.

«قالاي بولعاندا دا، الداعى كوكتەمگى ناۋقان ۋكرايناداعى قاقتىعىس كەزىندەگى «ەڭ قىزۋ» ساتتەردىڭ ءبىرى بولۋى مۇمكىن. الداعى ايلاردا قاقتىعىستار تەك كۇشەيە تۇسەدى. سونىمەن قاتار، باتىس ەلدەرىنىڭ ۋكرايناعا تانكتەر مەن زىمىرانداردى بەرۋ تۋرالى شەشىمىنەن كەيىن كرەمل قاقتىعىس كەزىندە يادرولىق قارۋدى قولدانۋ ماسەلەسىن قايتا تالقىلاپ جاتقانىن كورەمىز. ياعني، يادرولىق نۇسقانى دا تولىق جوققا شىعارۋعا بولمايدى.

وقيعالاردىڭ بۇلاي وربۋىنەن قازاقستان ءومىر سۇرەتىن جانە جۇمىس ىستەيتىن سىرتقى ورتا ودان دا قاۋىپتى بولۋى مۇمكىن. ەكونوميكا ماسەلەلەرىندە رەسەي مەن باتىس اراسىندا جاڭا سانكتسيالار سالىنۋى مۇمكىن. ناتيجەسىندە ءبىز قاتىساتىن حالىقارالىق جەتكىزىلىم جانە ءوندىرىس سالاسىندا جاڭا ماسەلەلەر پايدا بولادى. وسى سىن-قاتەردىڭ بارلىعى قازاقستانداعى ونسىز دا كۇردەلى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايعا قاۋىپ توندىرەدى»، - دەيدى ساراپشى.

ەسكە سالايىق، بۇعان دەيىن ۋكرايناداعى سوعىس نەمەن اياقتالۋى مۇمكىن ەكەنى تۋرالى ساراپشىنىڭ پىكىرى جاريالانعان بولاتىن.