اينار تولەگەن قىزى ايبەرگەنوۆا: اکەم ءوز اجالىنان ولگەن جوق
- ... کوبىنەسە اقىن، جازۋشىلار ومىردەن وتکەندە ولاردى ءناسيحاتتاۋ جولىندا قىزدارى جانکەشتىلىک تانىتىپ جاتادى. سىزدىڭشە، بۇل نەدەن؟
- ءبىز اکەمىزدەن ءتورت قىز، ءبىر ۇل قالعانبىز. ءبىراق، اکەمىزدىڭ شىعارماشىلىعىن ءناسيحاتتاپ، ونىڭ ەل ەسىندە قالۋى ۇشىن ءبارىمىز بىردەي جان سالىپ کەتکەن جوقپىز. بۇنداي شارالاردى الماتىدا ۇلکەن اپکەم سالتانات، ال استانادا ءوزىم جاۋاپکەرشىلىگىمە العانمىن. اعام مارقۇم، راسىندا دا، شىعارماشىلىعىن تالداپ، ولەڭى ءبىر جەردە قاتە جازىلىپ قالسا، ونى تۇزەتۋگە تىرىسىپ، جۇگىرمەيتىن. شىنىندا سالقىنقاندى قارايتىن. ءبىراق، قارجىلىق جاعىنان کومەک کەرەک بولعاندا، ايانىپ قالعان ەمەس. سوڭعى تيىنىنا دەيىن قاعىپ بەرەتىن.
- اعام مارقۇم دەيسىز؟..
- ءيا، اعام داۋرەن 2010 - جىلى قايتىس بولعان. قازىر تولەگەن ايبەرگەنوۆتىڭ ءتورت قىزى - سالتانات، ماحاببات، مەنىڭ سىڭارىم حۇسني جانە مەن قالىپ وتىرمىز.
- ال نەمەرەلەرى...
- ۇلى داۋرەننەن ءبىر ۇل، ءبىر قىز بار. ودان کەيىن قىزدارىنان بالالار بار. جالپى قازىر ون نەمەرەسى بار.
- ءسىز ءوزىڭىز ا ک ەڭىزدى ک ورگەن شىعارسىز؟
- کوردىم دەسەم دە بولادى، کورمەدىم دەسەم دە بولادى. ويتکەنى، اکەم قايتىس بولعاندا مەن نەبارى سەگىز-اق ايلىق بولاتىنمىن. مۇنداي جاسىنا تولماعان بالانىڭ ەسىندە نە قالۋى مۇمکىن؟ سوندىقتان، مەن اکەمدى بەت-الپەتى، ءتۇر تۇلعاسى بويىنشا تانىعان ەمەسپىن. انامنىڭ، تۋعان-تۋىس، کوز کورگەندەرىنىڭ ايتۋى بويىنشا، سوسىن ولەڭدەرى ارقىلى تانيمىن... ءبىراق، «جاقسى اکە جامان بالاعا قىرىق جىل ازىق» دەمەي مە؟ اکەمنىڭ اتىنىڭ ءوزى مەنى تاربيەلەپ ءوسىردى. جاس شاعىمدا، ءتىپتى قازىر دە نە ىستەسەم دە، ەڭ الدىمەن، اکەمنىڭ اتىنا کىر کەلتىرمەۋدى ويلايمىن. ءتىپتى، سابىرىمدى تاۋىسار قيىن ساتتەردە دە «مەن تولەگەن ايبەرگەنوۆتىڭ قىزىمىن عوي» دەپ، ءوزىمدى ءوزىم اقىلعا جەڭدىرۋگە تىرىسامىن.
- تولەگەن ايبەرگەنوۆتىڭ تۋعان ک ۇنى 8 - ناۋرىز ە ک ەنىن بىلەمىز. ءبىراق، قازىر ک ومپيۋتەر تۇيمەلەرىن باسساق بولدى «تۋعان ک ۇنى 3 - ناۋرىز ( ک ەي جەرلەردە 8 - ناۋرىز دەپ جازىلعان)» دەپ شىعا ک ەلەدى.
- راسىندا دا، قايبىر جىلى پويىزدا کەتىپ بارا جاتىپ، جولدا وقيىنشى دەپ کىتاپ ساتىپ العانمىن. ىشىندە اکەم تۋرالى دا جازىلعان ەدى. قاراسام، «تۋعان کۇنى 3 - ناۋرىز» دەپ تۇر. کىتاپتىڭ شىعارۋشىلارىن انىقتاپ الدىم دا، تەلەفون سوعىپ: «نەگە قاتە جازاسىزدار؟ حالىقتى نەگە شاتاستىراسىزدار؟» دەدىم. سويتسەم: «ءبىز دە ول مالىمەتتى کىتاپتان الىپ وتىرمىز. ەنسيکلوپەديادا سولاي جازىلعان» دەيدى... سويتسەم، قاي جىلى شىققانىن بىلمەيمىن قازاق ەنسيکلوپەدياسىندا سولاي قاتە جازىلىپ کەتکەن ەکەن. بۇل - مەنىڭ ۇعىمىمدا ۇلکەن قاتەلىک. قالاي دا ول تۇزەتىلۋگە ءتيىس! اکەمنىڭ تۋعان کۇنى 8 - ناۋرىز ەکەنى انىق نارسە.
- «ک ەمەسىندە ارماننىڭ، جالاۋ ەتىپ ورلى ک تى. ەس ک ە ک ەتىپ ەرلى ک تى، ەسىپ ک ەلە جاتىرمىن... ءوسىپ ک ەلە جاتىرمىن» دەپ ورگە ۇمتىلىپ، ولمەس ولەڭىمەن قالامگەرلەر قاۋىمىنىڭ بەل ورتاسىندا بەلسەندىلى ك تانىتىپ جۇرگەن اقىن وتىزدان جاڭا اسقان شاعىندا دۇنيە سالدى. ک وبىنە دەپرەسسياعا شالدىعۋ، اقىل ازابىن تارتىپ، پسيحولوگيالىق ک ۇيزەلىس ک ە ءتۇسۋ، وسى سە ک ىلدى باسقا دا جان ازابىن تارتۋ تالانتتى تۇلعالاردىڭ تاعدىرىنا ءتان نارسە. ءبىراق، ەسەيىپ ک ەلە جاتقان ءبىر ۇلى مەن ە ک ى قىزى، ودان ک ەيىن سەگىز ايلىق ەگىز بالاسى بار ادامنىڭ مۇنداي جان تراگەدياسىنا ۇشىراۋى مۇم ک ىن ەمەس سياقتى. ەشبىر ادام پەرىشتەدەي ءسابيىن قۇشىپ ءجۇرىپ جامان ويعا بەرىلە المايدى عوي... سۇرايىن دەگەنىم... اقىننىڭ اجالى نەدەن بولدى؟
- ...مەنىڭ اکەم، راسىندا دا، وتىزدان اسا بەرە دۇنيە سالدى... وسى سۇحبات بارىسىندا ءبىر قۇپيانى اشايىن. اکەم ءوز اجالىنان ولگەن جوق. ول قاستاندىقپەن ءولتىرىلدى... مۇنى نەگىزسىز ايتىپ وتىرعان جوقپىن. اکەم قايتىس بولعاننان کەيىن جەتى-سەگىز جىل وتکەندە ءبىزدىڭ ۇيگە قاراقالپاقستاننان ەکى-ءۇش ادام انامدى ىزدەپ کەلگەن.
ولار: «ءسىز کۇيەۋىڭىزدىڭ ولىمىنە قاتىستى ءىس قوزعاتىڭىز. ءبىز اقىندى کىم ولتىرگەنىن ايتىپ بەرەمىز. ولار کۇيەۋىڭىزدىڭ ءىشىپ وتىرعان شارابىنا ستەکلوۆاتا سالىپ بەرگەن. ءسويتىپ، اقىندى قاساقانا ولتىرگەن. ءبىز شىندىقتى بىلەمىز. قىلمىستىلاردى قازىر ۇستاماساق، کەيىن کەش بولادى. ولار قازاقستانعا کوشىپ کەتکەلى جاتىر»، - دەگەن.
سوندا انام: «مەن قازىر بىرەۋدىڭ بالا-شاعاسىن اسىراپ، ءۇيىنىڭ کوزقۋانىشى بولىپ جۇرگەن ازاماتىن جەلکەلەپ، تەمىر توردىڭ ار جاعىنا جىبەرگەنىممەن تولەگەن قايتىپ ءتىرىلىپ کەلمەيدى. ونىڭ ۇستىنە ارادا ءبىرشاما ۋاقىت وتتى. ءبارىن ءبىر قۇدايعا تاپسىردىم. قاستاندىق ىستەگەندەر دە جازاسىن بۇل دۇنيەدە تارتپاسا، و دۇنيەدە تارتار. سوندىقتان، ەکىنشى ماعان مۇنداي نارسەنى ايتىپ کەلمەڭىزدەر. باسقاعا دا بۇلاي دەپ ايتۋشى بولماڭىزدار!» - دەپ، قايتارىپ جىبەرگەن.
ءبىز، ارينە، ول ۋاقىتتا بالامىز. الگى کىسىلەردىڭ انامدى ىزدەپ کەلگەنىن، اکەمە قاستاندىق جاساعانداردى ۇستاپ بەرمەک بولعانىن، انامنىڭ ەسکى جارانىڭ اۋزىن تىرناعىسى کەلمەي، ولاردى قايتارىپ جىبەرگەنىن انامىزدىڭ اۋزىنان ەستىپ جۇردىک. ارينە، بىزگە ەمەس، ۇيدە ۇلکەن کىسىلەرمەن اڭگىمە ۇستىندە ايتىپ وتىراتىن. سوندا کەلگەن قوناقتارعا شاي دايىنداپ، داستارحان جيناپ ءجۇرىپ، قۇلاعىمىز شالىپ قالادى عوي. ارتىنان بويىمىزعا سىيماي: «نەگە سوڭىن اشپادىڭىز؟ نەگە ارەکەتسىز قالدىڭىز؟» دەپ سۇرايتىنبىز. ءبىراق، انامىز: «قوي!» دەپ، ءبىزدى تىيىپ تاستايتىن. «سەن نەگە ءسوز تىڭداپ ءجۇرسىڭ؟ بالا ەمەسسىڭ بە؟ ۇلکەندەردىڭ سوزىنە قۇلاق سالما جانە ارالاسۋشى بولما!» دەپ ۇرساتىن. بۇل تاقىرىپتا سويلەسکىسى دە کەلمەيتىن. ءسويتىپ، اقىرى انام وسى قۇپيانى وزىمەن بىرگە کورگە الىپ کەتتى....
