تاۋىق ءبىرىنشى پايدا بولدى ما، جۇمىرتقا ما؟ عالىمدار اريستوتەلدىڭ قاتەلەسكەنىن دالەلدەدى
بۇعان قاتىستى پىكىرلەر ءارتۇرلى. مىسالى، اريستوتەل باستاپقىدا ەشتەڭە پايدا بولمادى دەپ ەسەپتەدى، ويتكەنى قۇس پەن جۇمىرتقا ءبىر ۋاقىتتا پايدا بولعان ەكەن. قازىرگى ۋاقىتتا كوپتەگەن ادام بۇل تانىمال سۇراققا جاۋاپ جوق دەپ سانايدى. ءبىراق عالىمدار سۇراقتىڭ دا شەشىمىن تاپتى.
بيولوگتار، پالەونتولوگتار جانە ەۆوليۋتسيونيستەر ناقتى جاۋاپتى بىلەدى.
جۇمىرتقا دەگەنىمىز نە؟
الدىمەن نە پايدا بولدى - جۇمىرتقا نەمەسە تاۋىقپا دەگەنگە جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن جۇمىرتقانىڭ جالپى نە ەكەنىن انىقتاۋ كەرەك.
شىندىعىندا، بۇل جاي عانا جۇمىرتقا، ياعني ۇرىقتانعاننان كەيىن نەمەسە پارتەنوگەنەز (جىنىسسىز كوبەيۋ) ناتيجەسىندە جاڭا اعزا داميتىن انالىق جىنىس جاسۋشاسى. عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، قۇرلىقتا قاتتى سىرتقى قابىعى بار جۇمىرتقا ومىرتقالىلار ەۆوليۋتسياسىنداعى ماڭىزدى قادام بولعان.
العاشقى جۇمىرتقالار قالاي پايدا بولدى؟
جوعارىدا ايتىلعانداردىڭ بارلىعىن ەسكەرە وتىرساق، جۇمىرتقا تاۋىقتىڭ الدىندا، ال جالپى جەردەگى بارلىق قۇستاردىڭ الدىندا پايدا بولعان. وستين بيوارتۇرلىلىك ورتالىعىنداعى تەحاس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا، ەڭ كونە قاتتى قابىقتى تاسقا اينالعان جۇمىرتقالاردىڭ جاسى 325 ميلليون جىل. Current Biology جۋرنالىندا جاريالانعان زەرتتەۋدە ايتىلعانداي، قۇستار ودان الدەقايدا كەيىنىرەك 165-150 ميلليون جىل كەيىن ومىرگە كەلگەن.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، العاشقى جۇمىرتقالاردىڭ قازىرگىدەي قاتتى قابىعى بولماعان. ولاردىڭ قابىق ءتارىزدى قاتتى تەرىسى بولعان. وسى سەبەپتى، Nature جۋرنالىندا جاريالانعان زەرتتەۋگە سايكەس، مۇنداي جۇمىرتقالار سيرەك تاسقا اينالادى.
200 ميلليون جىلدىق جۇمىرتقانى زەرتتەگەندە ونىڭ قالىڭدىعى 100 ميكروننان نەمەسە 0,1 ميلليمەتردەن اسپايتىن وتە جۇقا قابىعى بار ەكەنىن كورسەتتى. شامامەن بۇل ادام شاشى قالىڭدىعىنا تەڭ. دەگەنمەن، عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، ولار فارفور سياقتى قاتتى بولادى. ياعني، بۇل زاماناۋي جۇمىرتقالارعا ۇقساس جۇمىرتقالاردىڭ ەڭ ەرتە ۇلگىسى. راس، ولار دا بۇگىنگە دەيىن وتە ناشار ساقتالعان.
قۇستار قالاي پايدا بولدى؟
جوعارىدا ايتىلعانداردىڭ بارلىعىن قورىتىندىلايتىن بولساق، اريستوتەل قاتەلەسكەن. جۇمىرتقا قۇسقا قاراعاندا الدەقايدا ەرتە پايدا بولعان. ءسىرا، العاشقى قوسمەكەندىلەر سالعان ۋىلدىرىق ۋاقىت وتە كەلە قاتتى قابىقشاعا اينالعان. ناتيجەسىندە جۇمىرتقالار قۇستاردان بۇرىن جارالىپ، قۇستاردىڭ پايدا بولۋىنا 150 ميلليون جىلدان استام ۋاقىت كەتكەن.
massaget.kz
