گەرمانيا ارحيۆىنەن بايقوڭىر عارىش ايلاعىنا قاتىستى قۇپيا قۇجاتتار تابىلدى

«وتكەن جىلى ارحيۆ ىستەرى جانە قۇجاتتامانى باسقارۋ كوميتەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن رەسپۋبليكالىق ارحيۆ قىزمەتكەرلەرى 14 مەملەكەتكە شىقتى. ول جاقتاردان اسا قۇندى، ماڭىزدى 7 مىڭعا جۋىق قۇجات اكەلىندى. ماسەلەن، گەرمانيانىڭ ارحيۆتەرىنەن قازاقستاندا بولعان اۆستريا-ۆەنگريا يمپەرياسى زەرتتەۋشىلەرىنىڭ ەتنوگرافيالىق ەسەپتەرى، ⅩⅨ عاسىرداعى قازاقستانعا، ورتالىق ازياعا جاسالعان نەمىس زەرتتەۋ ساپارلارىنىڭ ناتيجەلەرى، شتازي ارحيۆىندە بۇرىن قۇپيا بولعان بايقوڭىر عارىش ايلاعىنا قاتىستى قۇجاتتار تابىلدى. سانكت-پەتەربۋرگتەگى رەسەي مەملەكەتتىك تاريحي ارحيۆىندە XVIII- ⅩⅨ عاسىردىڭ باسىنداعى قازاق سۇلتاندارىنىڭ يمپەراتورلىق اكىمشىلىك وكىلدەرىمەن جازىسقان حاتتارى تابىلدى. كوپتەگەن جىلدار بويى قازاق دالاسىندا ءومىر سۇرگەن قازاق تاريحىنىڭ بىلگىرى ۆاسيلي گريگوريەۆتىڭ ۇلى دالادا زاڭدىق كۇشى بار ادەت-عۇرىپتاردى - كىسى ءولتىرۋ، ۇرلىق قۇنىن تولەۋ تۋرالى قازاق زاڭدارىنىڭ ۇزىندىلەرىن جيناپ، باسىپ شىعارۋ قاجەتتىلىگى ايتىلعان قۇجاتتارى تابىلدى. ياعني، بۇدان قازاق دالاسىندا قۇقىقتىق نورمالار مەن قىلمىستىق كودەكستىڭ جۇمىس ىستەگەنىن كورۋگە بولادى. بۇل قازاق قوعامى ارتتا قالدى دەگەن جاڭساق پىكىرلەردى جوققا شىعارادى»، - دەپ مالىمدەدى ساعيلا نۇرلانوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا، تۇركيانىڭ ىستانبۇل قالاسىنداعى وسمان ارحيۆىنەن XIX-ⅩⅩ عاسىرلارداعى قازاق جەرىنە قاتىستى مالىمەتتەر توپتاستىرىلعان كىتاپتار اكەلىنگەن. سونىمەن قاتار، تاتارستاننىڭ مۇراعاتىنان دا تاريحي تىڭ دەرەكتەر انىقتالعان. اتاپ ايتقاندا، ول ەلدىڭ ارحيۆىنەن مۇسىلمان سەزدەرىنىڭ قارارلارى مەن حاتتامالارى تابىلعان. ساعيلا نۇرلانوۆانىڭ سوزىنشە، اتالعان سەزدەرگە ءاليحان بوكەيحان، باقىتجان قاراتايەۆ جانە باسقا دا قازاق زيالىلارى قاتىسقان.