قازاقستان قالالارى جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋگە قانشا قارجى جۇمسادى

وعان الماتى سىندى ءىرى مەگاپوليستەر 300 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى جۇمساسا، كەي وڭىرلەر بىلتىرعى بەزەندىرۋدى قايتا قولدانىپ، دەمەۋشىلەردى كومەككە تارتقان.

وسى ورايدا قازاقپارات اگەنتتىگى رەسپۋبليكا قالالارىنىڭ جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋ مەن باستى شىرشاعا قانشا قاراجات بولگەنىن سۇراستىردى جانە ارنايى شولۋ ازىرلەدى.

ەلىمىزدىڭ باس قالاسى - استانا بويىنشا جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋگە، ونىڭ ىشىندە مۇز ايدىندارىن، سىرعاناۋ توبەشىكتەرىن اباتتاندىرۋعا، شاعىن ارحيتەكتۋرالىق فورمالار مەن گيرلياندالاردى، جىلىتۋ پۋنكتتەرىن ورناتۋعا جانە باسقا دا شارالارعا 293 ميلليون تەڭگە بولىنگەن.

استانانى جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋ اۋدان اكىمدىكتەرىنىڭ بيۋجەتى ەسەبىنەن دە، دەمەۋشىلىك قاراجات ەسەبىنەن دە جۇرگىزىلەدى. قالا اۋداندارىنىڭ اكىمدىكتەرى جاسايتىن بارلىق سىرعاناقتار مەن مۇز ايدىندارى بارلىق كەلۋشىلەر ءۇشىن تەگىن بولادى.

وسىلايشا، 19- جەلتوقساندا ەلورداداعى EXPO كورمە كەشەنىنىڭ الاڭىندا ەلىمىزدىڭ باس شىرشاسى سالتاناتتى تۇردە جاعىلدى. سونىمەن بىرگە، «الاۋ» مۇز سارايى، «My car» اۆتوورتالىعى، «Ailand» وتباسىلىق دەمالىس ورتالىعى، «ازيا پارك» ساۋدا ورتالىعىندا تەگىن سىرعاناقتار اشىلعان.

ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى مەگاپوليس - الماتى اكىمىدىگىنىڭ مالىمەتىنشە، بيىل قالانى جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋگە بيۋجەتتەن 360 ميلليون تەنگە ءبولىندى. قالا تۇرعىندارى جاڭا جىل قارساڭىندا بەزەندىرىلگەن الماتى كوشەلەرىن ارالاي ءجۇرىپ، ەرتەگى الەمىنە ەنگەندەي كۇي كەشەرى ءسوزسىز.

قالانىڭ باس شىرشاسى «اباي» الاڭىندا ورناتىلادى. سونىمەن قاتار، ينستاللياتسيالار قالانىڭ 8 اۋدانىندا - ورتالىق كوشەلەردە، اۋدان اكىمدىكتەرىنىڭ ماڭىندا، جاياۋ جۇرگىنشىلەر ايماقتارىندا بار. جاڭا جىلدىڭ باستى سيمۆولىنىڭ بيىكتىگى - 22 مەتر. باس شىرشا جارىقديودتى گيرلياندالارمەن جانە 350 جاڭاجىلدىق ويىنشىقپەن بەزەندىرىلگەن.

شىمكەنت قالاسىندا 4 اۋدانعا جاڭا جىلدى اتاپ وتۋگە قارجى بولەك- بولەك قارالعان. كەي اقپارات كوزدەرىنىڭ جازۋىنشا، جالپى كولەمى 40 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى جۇمسالماق.

سونداي-اق، قاڭتار قۇرباندارى تۋىستارىنىڭ وتىنىشىمەن شىمكەنتتىڭ باس شىرشاسى اكىمشىلىك ىسكەرلىك ورتالىقتان ناۋرىز الاڭىنا كوشىرىلدى.

«قاراتاۋ اۋدانىندا جاڭا جىل مەرەكەسىن اتاپ وتۋگە 17 ميلليون تەڭگە قارالدى. مۇنىڭ ىشىندە شىرشا قويۋ، كوشەلەردى بەزەندىرۋ، كرانشتەين ورناتۋ سەكىلدى وزگە دە جۇمىستار كىرەدى. بىلتىرعى قاڭتار وقيعاسى كەزىندە شىرشامىز جانىپ كەتتى. سوندىقتان بيىل جاڭاسىن الىپ وتىرمىز. قاراتاۋ اۋدانىندا ورناتىلاتىن شىرشانىڭ بيىكتىگى 20 مەترگە جۋىق بولادى. قازىر شىرشانى ورناتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر»، - دەدى قاراتاۋ اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ازامات پارمانوۆ.

«قيال الەمى» ساياباعىنىڭ الدىندا ءال-فارابي اۋدانىنا قاراستى جاڭا جىلدىق شىرشانىڭ شامى جاعىلدى. ونىڭ اۋماعىنا 30 عا جۋىق جاڭاجىلدىق شاعىن ساۋلەت مۇسىندەرى ورناتىلدى.

بيىل قايتا قۇرىلعان اباي وبلىسىنىڭ ورتالىعى سەمەيدە جاڭا جىل مەرەسى ءۇشىن بيۋجەتتەن 18,5 ميلليون قارجى ءبولىندى. بۇل قاراجات قالانىڭ بارلىق بەزەندىرۋى، وتەتىن مەرەكەلىك كونتسەرتتەر، بالالارعا بەرىلەتىن سىيلىقتار، اكىم شىرشاسىنا، مۇز قالاشىعىن بەزەندىرۋگە جانە سەمەي قالاسى اكىمدىگىنە قارايتىن اۋىلدار مەن كەنتتەردە وتەتىن شارالارعا جۇمسالماق.

ال وسكەمەن قالاسى اكىمدىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، 2022-جىلى شىرشانى بەزەندىرۋگە بيۋجەت ەسەبىنەن قاراجات قاراستىرىلماعان. وبلىس ورتالىعىندا ورناتىلاتىن باس شىرشا 2018-جىلى ساتىپ الىنعان. بيىل دا وسى شىرشانى الاڭعا ورناتىپ، الدىڭعى جىلدارى ساتىپ الىنعان ويىنشىقتارمەن بەزەندىرىلەتىن بولادى.

قاراعاندى قالاسىندا دا جاڭا جىلعا ارنايى قاراجات بولىنبەگەن. قالا اكىمدىگىنىڭ ايتۋىنشا، تۇتاس ءبىر جىلداعى بارلىق مەرەكەنىڭ بەزەندىرىلۋى مەن كۇتىپ- باپتاۋىنا ورتاق كەلىسىمشارت جاسالادى جانە قارجى بولىنەدى. مەرەكەدە بىلتىرعى جانە الدىڭعى جىلدان قالعان اشەكەيلەر دە قولدانىلادى، قاجەت ويىنشىقتار قوسىمشا ساتىپ الىنادى. سونىمەن بىرگە، قالانىڭ باس شىرشاسى دا بيىل جاڭارتىلماعان.

قىزىلوردا قالاسىندا دا جاڭاجىلدىق شىرشانى بەزەندىرۋگە بيۋجەتتەن قارجى بولىنگەن جوق. بارلىق شارالار دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن جاسالعان.

تۇركىستان قالاسىندا دا جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋگە بيۋجەتتەن قارجى قارالمايدى. قالاداعى ەكى شىرشانىڭ ءبىرى جاڭا قالا اۋماعىنداعى الاڭعا، ال ەكىنشىسى - «جەڭىس» ساياباعىنا قويىلادى. شىرشانىڭ اينالاسى مەن قالا كوشەلەرى جاڭا جىلدىق جارىقشامدارمەن بەزەندىرىلەدى.

«بىلتىرعى شىرشالاردى قولدانامىز. سونداي-اق، وتكەن جىلى قالانى بەزەندىرگەن ماقتالار مەن اشەكەيلەر، ويىنشىقتار، جاڭا جىل كەيىپكەرلەرى ورناتىلادى. جاڭادان كىرىپ كەلە جاتقان قويان جىلىنا وراي جاڭا پەرسوناجدار بولادى. ءبىراق ولار كوپ قارجىنى تالاپ ەتپەيدى»، - دەيدى تۇركىستان قالالىق ينفراقۇرىلىم جانە كوممۋنيكاتسيالار ءبولىمىنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى مەيرامبەك مومبەكوۆ.

جاڭا جىلدىق بەزەندىرۋگە بيۋجەتتەن قارجى بولمەگەن تاعى ءبىر قالا - اقتاۋ.

«ويتكەنى، بىلتىر قولدانىلعان شىرشا، گيرلياندالار مەن شاعىن ارحيتەكتۋرالىق فورمالار جارامدى. شىرشا ءداستۇرلى تۇردە ەكى جەردە ورناتىلادى. سونىمەن قاتار 11، 12، 14- شاعىن اۋدانداردىڭ قيىلىسىنداعى جولدار گيرلياندالارمەن بەزەندىرىلەتىن بولادى»، - دەپ جاۋاپ بەردى اكىمدىك.

پەتروپاۆلدا دا جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋگە قازىنادان قاراجات قاراستىرىلماعان. ورتالىق الاڭدا شىرشانى ورناتىپ، بەزەندىرۋ، قالانى مەرەكەگە ساي اسەمدەۋ دەمەۋشىلەردىڭ قارجىسىنا جۇزەگە اسىرىلماق. دەگەنمەن مۇز الاڭدارىن، سىرعاناقتار مەن قالانى قىسقى بەزەندىرۋگە بيىل 75 ميلليون تەڭگە جۇمسالادى. بۇل قاراجاتقا وبلىس ورتالىعىنىڭ 5 شاعىن اۋدانىندا مۇز قالاشىعى پايدا بولماق.

«پەتروپاۆلدا تۇرعىندار مەن قالا قوناقتارىنىڭ جازعى ۋاقىتتا بوس ۋاقىتتارىن كوڭىلدى وتكىزۋ ءۇشىن بار جاعداي جاسالعان. «جەڭىس» جانە مادەنيەت-دەمالىس ساياباعىندا اتتراكتسيوندار جۇمىس ىستەيدى، ويىن الاڭدارى اشىلعان. ال قىستا ولار جابىق، سوندىقتان حالىقتىڭ تازا اۋادا ۋاقىت وتكىزەتىن ورىندارى شەكتەۋلى. وسىعان وراي جىل سايىن ەرەسەكتەر مەن بالالاردىڭ قىسقى مەزگىلدى كوڭىلدى وتكىزۋى ءۇشىن مۇز الاڭدارى سالىنادى. ول جەردە ءتۇرلى سىرعاناقتار، مۇز پىشىندەرى، لابيرينتتەر بولادى. بولىنگەن قاراجات مۇز قالاشىقتارىن سالۋعا، ونى كۇتىپ-ۇستاۋعا، جارىقپەن بەزەندىرۋگە، الاڭدى مۇزبەن قورشاۋعا جانە «دينامو» ستاديونىندا مۇزايدىندى قۇيىپ، كۇتىپ ۇستاۋعا جۇمسالادى»، - دەيدى قالالىق ءبولىمنىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى اسەم ايتۋلوۆا.

اقتوبە قالاسىندا دا جاڭا جىلعا ارنايى قاراجات بولىنبەي، قويماداعى ءۇش شىرشا مەن بەزەردىرۋ قۇرالدارى قولدانىلعان. شىرشالار قالالىق اكىمدىك الدىندا، تۇڭعىش پرەزيدەنت اتىنداعى ورتالىق ساياباقتا جانە اباي داڭعىلىندا ورناتىلعان.

ودان بولەك، كاسىپكەرلەردىڭ كومەگىمەن جەكپە-جەك سپورت كەشەنى الدىنا، ەسەت باتىر تۇرعىن الابىنداعى دينا ءمۇسىنى الدىنا شىرشا ورناتىلدى. سونىمەن بىرگە، كاسىپكەرلەر اۋماقتارىن اباتتاندىرىپ، بەزەندىرىپ، كەيبىر ساۋدا ۇيلەرى شىرشا ورناتقان.

اتىراۋدا كوشەلەردى جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋگە 31,3 ميلليون تەڭگە جۇمسالادى. ونىڭ ىشىندە «يساتاي- ماحامبەت» ورتالىق الاڭىندا جاڭادان ساتىپ الىنعان بيىكتىگى 12 مەترلىك شىرشا بەزەندىرىلەدى. بۇعان قوسا «نۇرسايا»، «ۆوكزال ماڭى» شاعىناۋداندارى مەن د. نۇرپەيىسوۆا اتىنداعى مۋزىكا اكادەمياسى الدىنداعى الاڭعا بيىكتىگى 9 مەتردى قۇرايتىن شىرشالار ورناتىلادى.

ال، قالانى جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋگە بۇرىن قولدانىستا بولعان ساۋلەت نىساندارى، جازۋلار سەكىلدى اشەكەيلەر پايدالانىلادى. قالانىڭ ءار بولىگىنە ەكى مەترلىك 5 شىرشا ورناتۋ كوزدەلگەن.

مۇنايلى شاھار بيۋجەتىنەن جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋگە 2019-جىلى 43,7 ميلليون تەڭگە بولىنگەن. ال، 2020 جانە 2021-جىلى بۇل ماقساتقا قارجى قاراستىرىلماعان.

ورال قالاسىنىڭ اكىمدىگى قالا ورىندارىن جاڭاجىلدىق مەرەكەلىك بەزەندىرۋدى، ونىڭ ىشىندە مەرەكەلىك شىرشالاردى مونتاجداۋدى جوسپارلاپ وتىر. 2022-جىلعا ارنالعان ءىس-شارالاردى قارجىلاندىرۋ شەڭبەرىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا اشىق كونكۋرس جاريالاۋ نەگىزىندە جاڭاجىلدىق مەرەكەلىك بەزەندىرۋ جۇمىستارىنا 16,9 ميلليون تەڭگە ارنالعان. ونىڭ ىشىندە 9 ميلليون جاڭا باس شىرشاعا جۇمسالدى، ويتكەنى شىرشا سوڭعى 4-5 جىلدا جاڭارتىلماعان.

قالاداعى تۇڭعىش پرەزيدەنت الاڭىندا باستى شىرشا ورناتىلادى، اباي الاڭىندا جارىقديودتى جارىقتاندىرۋ، ەلەكتر گيرلياندالارى جانە جاڭاجىلدىق تاقىرىپقا ارنالعان باسقا دا اتريبۋتتاردى كوزدەيتىن مەرەكەلىك بەزەندىرۋ بولادى. اباي الاڭىنداعى اركالار، شاعىن ارحيتەكتۋرالىق فورمالار جاڭاجىلدىق نىساندارعا اۋىستىرىلادى. سوڭعى 3 جىلدا قالانى بەزەندىرۋ ءۇشىن جاڭا جىلدىق اتريبۋتيكا جاڭارتىلماعاندىقتان، جارىقديودتى ەلەمەنتتەر، ەلەكتر گيرلياندالارىن تولىعىمەن اۋىستىرۋ قاجەت.

تاريحقا باي تارازدى جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋگە 19 ميلليون تەڭگەدەن استام قارجى جۇمسالادى. قالا اكىمدىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، بيىل قالاعا ەكى مەرەكەلىك شىرشا ورناتىلادى.

«شىرشالاردىڭ ءبىرى ق ر تۇڭعىش پرەزيدەنتى ساياباعىنىڭ اۋماعىنا، ەكىنشىسى «كونە تاراز» تاريحي-ەتنومادەني ورتالىعىنا قويىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل اۋماقتاردا جاڭا جىلدىق بەزەندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ماقساتتارعا قالا بيۋجەتىنەن 19 ميلليون 150 مىڭ تەڭگە قاراستىرىلعان»، - دەدى قالا اكىمدىگى باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى داۋلەت تولەندى.

ءداستۇر بويىنشا جامبىل وبلىسىنىڭ باس شىرشاسى قالانىڭ ورتالىق الاڭىندا ورناتىلسا، 2019-جىلدان بەرى «كونە تاراز» تاريحي-ەتنومادەني ورتالىق الاڭىنا دا جاڭا جىلدىق شىرشا قويىلىپ كەلەدى.

«2021-جىل قارساڭىندا «كونە تاراز» تاريحي-ەتنومادەني ورتالىعىنىڭ الاڭىنداعى باس شىرشا ورتەنگەننەن كەيىن، بيىل وبلىس ورتالىعىن مەرەكەلىك بەزەندىرۋ كەزىندە وتكەن جىلدان قالعان دەكور ەلەمەنتتەرىن جانە جينالمالى شىرشا قۇرىلىمىن پايدالانۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى. بۇل وتە ءتيىمدى شەشىم»، - دەدى سپيكەر.

ۆەدومستۆو دەمەۋشىلىك قاراجات ەسەبىنەن ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار تارازدىق 2225 بالاعا ارنايى مەرەكەلىك سىيلىق بەرىلەتىنىن، قارجىلاندىرۋ كولەمى شامامەن 5 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىنىن اتاپ ءوتتى.

بيىل وبلىس ورتالىعى اتانعان تالدىقورعان اكىمدىگى قالانى جاڭا جىلعا بەزەندىرۋگە 36,5 ميلليون تەڭگە جۇمساماق. قالاعا الىناتىن ءبىر شىرشانىڭ قۇنى شامامەن 3 ميلليون 224 مىڭ تەڭگە.

«جالپى قالاعا ءۇش شىرشا ورناتىلادى. ول ۇشەۋىنە 9871000 تەڭگە ءبولىندى. قاجەتتى شىرشالار ساتىپ الىنىپ، قويىلىپ جاتىر. ال شىرشادان بولەك قالانى بەزەندىرۋگە 26 ميلليون 683 مىڭ تەڭگە قاراستىرىلعان»، - دەدى تالدىقورعان قالاسى اكىمىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ حاتشىسى ءمادي شاكەنوۆ قازاقپارات تىلشىسىنە.

ۆەدومستۆو وكىلىنىڭ ايتۋىنشا، تالدىقورعاننىڭ 10 جەرى جاڭا جىلعا وراي بەزەندىرىلەدى. ول جەرلەرگە - ورتالىق الاڭ، قاراتالدىڭ جاعالاۋى، بيكەن ريموۆا اتىنداعى تەاتردىڭ الدى، ورتالىق ءجۇزۋ باسسەيننىڭ الاڭى، ەكىنشى شاعىن اۋداندا ورنالاسقان اينالىم، ورتالىق اربات، جاستار ساياباعى، قاراتال ىقشام شاعىن اۋدانىنداعى سىرعاناق الاڭى كىرەدى.

«جاستار ساياباعىنا ورناتىلاتىن شىرشانىڭ بيىكتىگى 20 مەتر، ورتالىق الاڭداعى شىرشانىڭ بيىكتىگى 24 مەتر، ال قاراتال شاعىن اۋدانىنداعى سىرعاناق الاڭىنا قويىلاتىن شىرشانىڭ بيىكتىگى 14 مەتر بولادى. سونداي-اق جاڭا جىلعا وراي جاستار ساياباعىندا مەرەكەلىك شارا ۇيىمداستىرىلىپ، كەش سوڭى وت شاشۋمەن اياقتالادى»، - دەدى ءمادي شاكەنوۆ.

كوكشەتاۋ قالاسىندا جاڭا جىلدى مەرەكەلەۋگە بارلىعى 44 ميلليون تەڭگە قارجى ءبولىندى. بۇل قارجىعا جاڭا جىلدىق شىرشا ورناتىلىپ، مۇز قالاشىقتارى سالىنادى، سونداي-اق، قالانىڭ باستى كوشەلەرى ءتۇرلى ءتۇستى جارىق-شامدارىمەن بەزەندىرىلەتىن بولادى.

قازىرگى ۋاقىتتا ابىلايحان الاڭىندا جاڭا جىلدىق باستى شىرشا مەن مۇز قالاشىعى ورناتىلدى. وسىنداي بيىك شىرشا «Bolashaq saraiy» بالالار مەن جاس وسپىرىمدەر سارايىنىڭ الدىندا دا بەزەندىرىلگەن. سونىمەن بىرگە، وبلىس ورتالىعىنداعى بىرلىك، جايلاۋ جانە اۆتوقالاشىق شاعىن اۋداندارىندا كاسىپكەرلەردىڭ كومەگىمەن جاڭا جىلدىق شىرشالار مەن مۇز قالاشىقتارى تۇرعىزىلۋدا.

قوستاناي قالاسىنىڭ اكىمدىگى جاڭا جىل مەرەكەسىندە شىرشا ورناتىپ، مۇز قالاشىعىن سالۋعا 44,1 ميلليون تەڭگە بولگەن.

«جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋ ءۇشىن قوستاناي قالاسىنىڭ بيۋجەتىنەن 44,1 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلعان. ونىڭ ىشىندە 27,3 ميلليون تەڭگەگە 22 مەترلىك ءبىر، 11 مەترلىك ەكى شىرشا، 1 جارىق كونسترۋكتسياسىنا، 10 بىرلىك جارىقديودتىق بەزەندىرۋ قۇرىلعىلارىنا جۇمسالادى. ال 16,8 ميلليون تەڭگە مۇز قالاشىق سالۋعا باعىتتالادى. اتاپ ايتقاندا، بۇل قاراجاتقا 1 جانە 4 جولاقتى ەكى سىرعاناق، ءبىر لابيرينت، اياز اتا مەن اقشاقاردىڭ مۇسىندەرى سالىنادى»، - دەپ جاۋاپ بەردى قالا اكىمىنىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى ءماجيت شۇلەنوۆ ءتىلشى ساۋالىنا.

اكىمدىك دەرەگى بويىنشا 2019-جىلى جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋگە 44 ميلليون تەڭگە جۇمسالعان. ال 2020-2021-جىلدارى پاندەمياعا بايلانىستى مەرەكەلىك شارالار بولماعان.

«پاۆلودار قالاسىن جارىقپەن بەزەندىرۋ» شاراسىنا 82 ميلليون 790 مىڭ تەڭگە قاراجات ءبولىندى. اتالمىش جۇمىستاردى مەردىگەر ۇيىم «Led Impress Distribution» ج ش س جۇزەگە اسىرادى. وسى كەلىسىمشارت شەڭبەرىندە قالا كوشەلەرىندەگى، عيماراتتاردىڭ قاسبەتتەرىندەگى جانە باسقا دا نىساندارداعى قولدانىستاعى جارىقتاندىرۋ ەلەمەنتتەرىن قالپىنا كەلتىرۋ، ونىڭ ىشىندە قالانى جاڭاجىلدىق بەزەندىرۋگە قاراجات كوزدەلگەنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.

جالپى قاراجاتتىڭ ىشىندە قالانىڭ جاڭاجىلدىق بەزەندىرىلۋىنە - 24 ميلليون تەڭگە. مۇندا جاڭاجىلدىق جارىقتاندىرۋدىڭ 575 ەلەمەنتىن مونتاجداۋ قاراستىرىلعان: قالا كوشەلەرىندەگى جارىق- ديناميكالىق كومپوزيتسيالار، سۋبۇرقاقتاردى بەزەندىرۋ، قالانىڭ الاڭدارى مەن ساياباقتارىنداعى جارىق ەلەمەنتتەرى، جاعالاۋ جانە ت. ب. سونىمەن قاتار، 3 جاڭاجىلدىق شىرشانى ورناتۋعا بيىل 12 ميلليون 271 مىڭ تەڭگە ءبولىندى. جاڭاجىلدىق ديزايننىڭ بارلىق ەلەمەنتتەرى وتكەن جىلعى مەرەكەلەۋدەن قالعان.