كۇزگى جوتەل: ۇيدە ەمدەلۋدىڭ بەس ءتيىمدى ءتاسىلى
استانا. قازاقپارات - كۇزدە اۋا رايى كۇرت سۋىعاندا سۋىق ءتيىپ، تاماق اۋىرىپ، كۇرك-كۇرك جوتەل باستالادى.
جوتەلدى اۋرۋدىڭ ءوزى ەمەس، اعزانىڭ قورعانىس رەاكسياسى دەيدى. جوتەلدىڭ ەكى ءتۇرى بار: قۇرعاق جانە دىمقىل. قانداي جوتەل بولسا دا اۋرۋدى اسقىندىرماي دارىگەرگە قارالعان ءجون. الايدا جوتەلدى ءۇي جاعدايىندا ەمدەپ جازۋعا بولاتىن بىرنەشە ءتاسىل بار. بايقاپ كورىڭىز.
جىلى ءسۇت
قۇرعاق جوتەلدى باسۋدىڭ ەڭ قاراپايىم جانە قاۋىپسىز جولى - جىلى ءسۇت ءىشۋ. سۇتكە سارى ماي قوسىپ ىشسەڭىز تاماقتى جۇمسارتادى. ال بال تابيعي انتيسەپتيك بولعاندىقتان باكتەريامەن كۇرەسۋگە كومەكتەسەدى. ۇيىقتار الدىندا ىشسەڭىز تاماق جىبىرلاعانىن ازايتىپ، تۇنگى جوتەلدى باسادى. جىلى ءسۇت جوتەلدى تىنىشتاندىرىپ قانا قويماي، قاقىرىقتى سۇيىلتادى. كۇنىنە ەكى رەت جىلى سۇتكە بال نە سارى ماي قوسىپ ىشسەڭىز جوتەلدى باسىپ، قاقىرىقتى ءتۇسىرىپ، اعزاداعى زياندى زاتتاردىڭ شىعۋىنا اسەر ەتەدى.
ءسۇتتىڭ قۇرامىندا ماي، اقۋىز، قانت پەن ۆ جانە س ۆيتاميندەر، ميكروەلەمەنتتەر بار. ءسۇت اۋرۋدان السىرەگەن اعزانى كۇشەيتىپ، تىنىس الۋ جولدارىنىڭ شىرىشتى قابىعىن جۇمسارتادى. تاماقتى جىلىتىپ، قىجىلدى ازايتادى. قۇرعاق جوتەلدى باسىپ، قاقىرىقتى تۇسىرەدى.
پياز بەن بال
پياز بەن بال - قىسقا مەرزىمدە جوتەلدى باسىپ، تىنىس الۋدى جاقسارتاتىن تابيعي انتيبيوتيك. بالعا اللەرگياڭىز بولماسا، بۇل ءتاسىلدىڭ ەش قاۋپى جوق. ءبىر پيازدى اشىپ، ۇساقتاپ تۋراپ، ءبىر-ەكى اس قاسىق بال قوسىپ مۇقيات ارالاستىرىڭىز. ىدىستىڭ قاقپاعىن نىعىزداپ جاۋىپ، ءۇش ساعاتقا قالدىرىڭىز. وسى ۋاقىت ىشىندە پيازدان جەتكىلىكتى شىرىن ءبولىنىپ شىعادى. شىرىندى ءسۇزىپ الىپ، ساعات سايىن ءبىر اس قاسىقتان ءىشىڭىز. بالالارعا ءبىر شاي قاسىقتان بەرىڭىز. بالدىڭ ورنىنا ۇساقتالعان پيازعا ءبىر اس قاسىق قانت قوسۋعا بولادى. قوسپانى ءبىر كۇن قويىپ قويۋ كەرەك. بۇل سيروپتى قاقىرىق ءتۇسىرۋ ءۇشىن قولدانۋعا بولادى. تاماقتانار الدىندا 30 مينۋت بۇرىن كۇنىنە ءۇش رەت ءبىر اس قاسىقتان ءىشۋ كەرەك.
كارتوپ بۋى
قۇرعاق جوتەل بولسا، ۇيىقتار الدىندا ينگالياتسيا جاساعان دۇرىس. ينگالياتور اپپاراتى بولماسا مۇقيات جۋىلعان كارتوپتى كاسترولگە قايناتۋ كەرەك. ىدىستى ۇستەلگە قويىپ، ەڭكەيىپ بۋمەن تىنىس الۋ قاجەت. باسىڭىزدى سۇلگىمەن قىمتاپ العان ءجون. ءبىراق بۇل ءتاسىلدى قولدانعاندا اباي بولعان ءجون. بەتىڭىز ىستىق بۋعا كۇيىپ قالماسىن.
بالالار بولسا بۋعا ەڭكەيتپەي-اق، ۇستەرىن كورپەمەن قىمتاپ جاۋىپ، ورتالارىنا قايناعان ءبىر توستاعان كارتوپتى قويساڭىز، ول دا اسەر ەتەدى. دەنە قىزۋى كوتەرىلسە ينگالياتسيا جاساۋعا بولمايدى.
كارتوپ بۋى تىنىس الۋ جولىن جۇمسارتىپ، قابىنۋ مەن ءىسىنۋدى باسادى. كارتوپتان شىعاتىن ىستىق بۋدىڭ قۇرامىندا سۋدان بولەك، فيتونتسيدتەر مەن ەتيل سپيرتىنىڭ مولەكۋلالارى بار. ال ەتانول - جاقسى ەرىتكىش. سول قاسيەتىنىڭ ارقاسىندا بۋداعى پايدالى زاتتار تىنىس الۋ جولدارىنا تەرەڭ ەنەدى. فيتونتسيدتەر باكتەرياعا قارسى اسەر ەتەدى. جىلى بۋ شىرىشتى قابىقتى جىلىتىپ، تازارتىپ، قاقىرىقتى تۇسىرەدى.
ءشوپ تۇنبالارى
جوتەلدى باسۋعا كوپتەگەن شوپتەردىڭ تۇنباسى جاقسى اسەر ەتەدى. كەپتىرىلگەن يتمۇرىن ءشوبىن الىپ، 5 اس قاسىعىن 1 ليتر قايناعان سۋعا سالىپ 10-15 مينۋتتاي باياۋ قايناتىڭىز. وتتان الىپ، 8-10 ساعات تۇندىرىڭىز. تۇنبانى ءسۇزىپ الىپ، كۇنىنە ءار 2-3 ساعات سايىن ءبىر ستاقاننان ءىشىڭىز. ءدامى ۇناماسا ءبىر شاي قاسىق بال، توساپ نەمەسە قانت قوسىڭىز. جوتەل كەتكەنشە ىشۋگە بولادى.
جوكە (ليپا) گۇلى دە قاقىرىقتى وڭاي شىعارىپ، جوتەلدى جازادى. جوكە گۇلى مەن ايۋبادام ءشوبىن ارالاستىرىپ، ەكى اس قاسىعىن ءبىر ستاقان قايناعان سۋعا سالىپ وتقا قوياسىز. 5-10 مينۋتتان سوڭ وتتان الىپ، قاقپاعىن مىقتاپ جابىڭىز. سۋىعان سوڭ ءسۇزىپ الىپ، ىدىسقا قۇيىڭىز. ەمدىك سۋسىندى جىلى كۇيىندە ەكىگە ءبولىپ ءىشىڭىز. جوكە تۇنباسىنا بال نەمەسە تاڭقۋراي قوسىپ ىشسەڭىز، ەمدىك قاسيەتى ارتا تۇسەدى. جوكە گۇلىن عانا قايناعان سۋعا سالىپ، تۇندىرىپ ىشۋگە بولادى.
قۇيرىق ماي
قازاقتا قويدىڭ قۇيرىق مايىن كوپ اۋرۋدىڭ ەمى دەپ ەسەپتەيدى. بالا كەزدە سۋىقتى قايتارادى دەپ دەنەنى قۇيرىق مايمەن سىلاۋشى ەدى. قۇيرىق مايدى ىسىتىپ، ونىمەن القىم، ارقا جانە ەكى تاباندى سىلاپ شىعۋ كەرەك. سىلاعان سوڭ مەيلىنشە كورپە قىمتانىپ دەمالعان ءجون.
جوتەل باسىلماي قويسا قۇيرىق مايدى ەرىتىپ ىشۋگە بولادى. مايدى ەرىتكەننەن كەيىن بىردەن پايدالانساڭىز بولادى. بولماسا ەرىتكەننەن كەيىن ۇستىنە سۋ قۇيىپ، ءبىراز قايناتۋ كەرەك. «پىسكەن» قۇيرىق مايعا سارىمساق قوسىپ، سۋىعاننان كەيىن 4-5 شاي قاسىق جۇتىپ جىبەرۋ كەرەك. ءبىرازدان سوڭ دەنەڭىز ءجىپسىپ، تەرلەي باستايدى. قۇيرىق ماي ىشكە بارعان سوڭ قولقانى ءجىبىتىپ، جاندى قيناعان جوتەل قاقىرىققا اينالادى دا، تاماقتىڭ اۋىرعانى باسىلىپ، جوتەل كەتەدى.
informburo.kz