سولتۇستىك قازاقستان تۇرعىندارى كۇننىڭ تۇتىلۋىن انىق كورە الادى
كۇن تولىق جابىلماعانىمەن، ونىڭ نۇرى كەمىندە 5 ەسەگە دەيىن تومەندەمەك، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
عالىم اندرەي سولودوۆنيكتىڭ ايتۋىنشا، كۇننىڭ تۇتىلۋىن تىلسىم دۇنيەگە بالايتىندار بار، الايدا ونىڭ كادىمگى قۇبىلىس ەكەنىن جانە الەمنىڭ قاي جەرىندە قاي كۇنى بولاتىنان استرونومدار باياعىدا-اق بولجاپ ايتىپ بەرگەن.
«25- قازان كۇنى بولاتىن تۇتىلۋى كەزىندە اي ديسكىسى كۇندى تولىق جاپپايدى. ءبىراق بۇل قۇبىلىستىڭ اۋقىمى كەڭ بولماق، ونى جەر شارىنىڭ سولتۇستىگىنەن وڭتۇستىگىنە دەيىن، اركتيكادان ءۇندى مۇحيتىنا دەيىن جانە باتىستان شىعىسقا دەيىنگى ارالىقتا - گرەنلانديادان باتىس سىبىرگە دەيىن باقىلاۋعا بولادى. ال قازاقستاندا، اسىرەسە ورال وڭىرىندە ول جاقسى كورىنبەك. س ق و جانە پەتروپاۆل تۇرعىندارى دا تۇتىلۋدىڭ ادەمى كورىنىسىنە كۋا بولماق. مۇندا ماكسيمالدى فازا نەمەسە ايمەن جابىلعان كۇن ديامەترىنىڭ ۇلەسى 0.8475 بولادى، اي ديسكىسى كۇننىڭ جالپى اۋدانىنىڭ %80 جابادى. ياعني، كۇن ساۋلەسىنىڭ جارىقتىعى كەم دەگەندە بەس ەسە ازايادى»، - دەيدى پروفەسسور.
بۇل كۇنى كۇننىڭ تۇتىلۋىن باقىلاعاندار ودان كەرەمەت اسەر الماق.
«استانادا تۇتىلۋ ساعات 16:06 دا باستالادى، شەگىنە ساعات 17:17 دە جەتەدى. الماتىدا كۇننىڭ تۇتىلۋىن ساعات 16:26 دان باستاپ كورۋگە بولادى، ەڭ جوعارى فازانى تۇرعىندار 17:35 تە تاماشالايدى. پەتروپاۆلدا قۇبىلىس 15:57 دە باستالادى دەپ بولجانعان. بۇل ۋاقىتتا كۇن ءالى دە جوعارىدا. ال قۇبىلىستىڭ شارىقتاۋ شەگى ساعات 17:08 دە بولادى. بۇل كەزدە كۇن اتتىڭ تاعاسىنا ۇقسايدى. ال تۇتىلۋدىڭ اياقتالۋى ساعات 18:02 گە بولجانعان، مۇنى ەندى ءبىز كورە المايمىز، ويتكەنى كۇن ۇياسىنا باتادى»، - دەيدى اندرەي سولودوۆنيك.
پروفەسسور تۇتىلۋدى باقىلاۋ ءۇشىن كۇن سۇزگىسى جوق بينوكل نەمەسە تەلەسكوپتى، كۇننەن قورعايتىن كوزىلدىرىك پەن ءتۇرلى-ءتۇستى اينەكتى، كومپاكت-ديسكىنى قولدانۋعا بولمايتىنىن ايتادى. قۇبىلىستى كورۋ ءۇشىن دانەكەرلەۋ كوزىلدىرىگىن، ماسكانى نەمەسە دانەكەرلەۋ اينەگىن، ارنايى كۇن سۇزگىسىن، ىستالعان اينەكتى جانە بۇرىنعى كومپيۋتەرلەر ديسكەتتەرىنىڭ ىشىندەگى ماگنيتتى پلەنكانى پايدالانۋعا كەڭەس بەرەدى.
اندرەي سولودوۆنيكتىڭ ايتۋىنشا، كۇننىڭ تۇتىلۋى اسا سيرەك كەزدەسەتىن قۇبىلىس ەمەس. ەڭ ۇلكەن فازالىق ءمانى بار تۇتىلۋ 2008-جىلدىڭ تامىزىندا بولدى. ال بولماشىسىن استرونومدار وتكەن جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا باقىلاعان ەكەن.
بۇعان دەيىن 25- قازاندا قازاقستاندىقتاردىڭ كۇننىڭ تۇتىلۋ قۇبىلىسىن كورە الاتىندىعىن ايتقان ەدىك. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، ءدال وسىنداي فازاداعى تۇتىلۋ شامامەن ءار 18 جىل سايىن قايتالانىپ وتىرادى ەكەن.
