يسلام رەۆوليۋتسياسىنا دەيىن يران قانداي ەدى؟

وسىدان تۋرا 40 جىل بۇرىن، 1979 -جىلى يراندا يسلام ريەۆوليۋتسياسى جەڭىسكە جەتىپ، قۋعىندا جۇرگەن اياتوللا حومەيني باستاعان كوتەرىلىسشىلەر بيلىك باسىنا كەلدى. بۇل رەۆوليۋتسيا از ۋاقىت ىشىندە بۇتىندەي ءبىر مەملەكەتتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن، جۇرەر جولى مەن باعىتىن كۇرت وزگەرتىپ جىبەردى. ول XX عاسىرداعى ەڭ ماڭىزدى وقيعالاردىڭ ءبىرى بولدى.

بيلەۋشى شاح مۇحامەد رەزا پەحليەۆيدىڭ جۇرگىزگەن ساياساتىنا كوڭىلى تولماعان پارسىلار ءبىر جىل بويى ەرەۋىلدەپ، ەلدىڭ ەكونوميكاسىن تۇيىققا تىرەگەن بولاتىن. شيىتتەردىڭ قۋعىنعا ۇشىراۋى، حالىقتىڭ قيىن جاعدايدا ءومىر ءسۇرۋى، سىرتقى كۇشتەردىڭ ىقپالى نەگىزگى سەبەپ بولىپ، پەحليەۆيلەر ديناستياسى اقىرى قۇلاپ تىنادى.

جاڭا ۇكىمەت مونارحيادان باس تارتىپ، ەلدە رەفەرەندۋم جۇرگىزدى دە، 1979 -جىلدىڭ 1-ساۋىرىندە يراندى ءبىرىنشى يسلام رەسپۋبليكاسى دەپ جاريالادى.

شاحتىڭ وتباسىن يراننان قۋىپ شىعىپ، بيلىكتى قولدارىنا العان ءشيىت ءدىنباسىلار جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداپ، مادەني ريەۆوليۋتسيا باستادى.

«ازعىن باتىس پەن اتەيستەردىڭ ىقپالىنان قۇتىلۋ ءۇشىن» دەگەن جەلەۋدىڭ ناتيجەسىندە پارسى قوعامىنىڭ بەت-بەينەسى مۇلدەم وزگەردى: ەلدەگى جوعارعى وقۋ ورىندارى 1980 -جىلى بەلگىسىز ۋاقىتقا جابىلىپ قالدى؛ ۋنيۆەرسيتەتتەردە ساباق بەرگەن پروفەسسورلار مەن وقىتۋشىلار، باتىستا ءبىلىم العان زيالىلار، ستۋدەنتتەر قۋعىنعا ۇشىرادى؛ ب ا ق تەك بەكىتىلگەن باعىتتا كونتەنت تاراتا باستادى؛ باستاۋىش جانە ورتا مەكتەپتەردە ءدىني ساباقتارعا باسىمدىق بەرىلدى؛ مەشىتتەردىڭ ىقپالى كۇرت ارتىپ، اكىمشىلىك مىندەتتەردى اتقارا باستادى؛ ايەلدەر يگەرۋگە بولاتىن ماماندىقتار قاتارى شەكتەلىپ، كوپ ايەل الۋ جانە ۋاقىتشا نەكەدە تۇرۋ زاڭداستىرىلدى؛ «ەسىرتكى تاراتتى»، «ساتقىندىق جاسادى»، «تىڭشى بولدى»، «ويناس قىلدى» دەگەن ايىپپەن جۇزدەگەن ادام قاماۋعا الىندى.

كوپتەگەن گازەت-جۋرنال، تەاتر، كينوتەاتر، باتىس ۇلگىسىندەگى مەيرامحانالار جابىلدى. كەيبىر كوتەرىلىس باسشىلارى يسلام رەۆوليۋتسياسىنا دەيىنگى يران وركەنيەتى بولمادى دەگەن ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزدى.