قازاقستاننان ازەربايجانعا قاي تاۋار تۇرلەرىنىڭ ەكسپورتىن ارتتىرۋعا بولادى
بۇل تۇرعىدا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى، قازاق-ازەربايجان قارىم-قاتىناسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋ قادامدارى ەسكەرىلگەن.
وسى ورايدا ق ر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى-ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارين قازاقستان مەن ازەربايجان اراسىنداعى تاۋار اينالىمىن ارتتىرۋ الەۋەتىنە قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
- قازاقستان مەن ازەربايجان اراسىنداعى ءوزارا ساۋدا الەۋەتىن قالاي باعالار ەدىڭىز؟ جالپى، قازىرگى ساۋدا اينالىمى كوڭىل كونشىتە مە؟
- بىلتىر ەكسپورت الەۋەتى 332 ميلليون ا ق ش دوللارى كولەمىندەگى ساۋدا اينالىمىن قۇرادى. اتاپ ايتقاندا، 2012-جىلى بۇل كورسەتكىش 480 ميلليون دوللار شاماسىندا بولعان ەدى. ءبىز ءالى دە 2012-جىلعى دەڭگەيگە جەتكەن جوقپىز. مەنىڭ ويىمشا، بيىل وسى كورسەتكىش اسىرا ورىندالادى. التى ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ساۋدا كولەمى 194 ميلليون دوللارعا جەتتى. بۇل تۇرعىدا قازاقستاننان ازەربايجانعا جەتكىزىلەتىن ءبيداي، ازىق-تۇلىك، ەلەكتروۆوزدار مەن رەلستەر جانە باسقا دا ونىمدەر بار.
بىلتىر ءتيىستى زەرتتەۋ جۇرگىزىلگەن بولاتىن، ياعني ازەربايجان ساتىپ الاتىن تاۋارلار مەن قازاقستان ەكسپورتتايتىن ونىمدەر زەرتتەلدى. باكۋدە ساۋدا ميسسياسى بولىپ، 38 ميلليون دوللارعا شارتتار بەكىتىلدى. ال بۇگىن كەلىپ تۇسكەن مالىمەتتەرگە قاراعاندا، ىسكەرلىك كەڭەس اياسىندا ەكى كومپانيا اراسىندا 11 ميلليون دوللار سوماسىنا شارتتار بەكىتىلەدى. بۇل تۇرعىدا ماي ونىمدەرى مەن ۆاگونداردى جەتكىزۋگە قاتىستى بولىپ تۇر. ياعني ناقتى ىسكە اسىرىلاتىن شارتتار كەلىسىلدى. وسى ورايدا قازاقستان ەكسپورتىن ارتتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
- 2021-جىلى ازەربايجانعا تيەسىلى تاۋار يمپورتى 11,7 ميلليارد ا ق ش دوللارىنا جەتتى. ولارعا نەگىزىنەن رەسەي (%17,7)، تۇركيا (%15,8)، قىتاي (%14)، گەرمانيا (%5,4) جانە ۋكراينا (%4) تاۋار جەتكىزەدى. ازەربايجان كەدەن ستاتيستيكاسىنىڭ مالىمەتىنشە، اتالعان ەل نارىعىنا نەگىزگى تاۋار ەكسپورتتايتىندار اراسىندا قازاقستان تەك 20-ورىندا تۇر. بۇل كورسەتكىشكە قاتىستى تۇسىنىك بەرسەڭىز؟
- قازاقستان حالقىنىڭ سانى 19 ميلليوننان اسسا، ازەربايجان تۇرعىندارى 10 ميلليون ادامنان اسىپ وتىر. سوندىقتان نارىق اۋقىمىن ەسكەرە وتىرىپ، تاۋار اينالىمىن سالىستىرعان ءجون. مەنىڭ ويىمشا، قازىرگى كەزدە تاۋار اينالىمى لايىقتى دەڭگەيدە. سونىمەن بىرگە، مۇندا تەك ەكونوميكالىق الەۋەتتەن بولەك، ترانزيتتىك الەۋەت تە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇل تۇسىنىكتەردى ءوزارا ءبولىپ قاراۋ كەرەك.
قازىرگى كەزدە ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعدارى قىتايدان باتىس ەۋروپاعا ءونىم جەتكىزۋ تۇرعىسىندا ەڭ قىسقا ءارى ءتيىمدى بولىپ تۇر. وسى باعىتتا ءوزىمىزدىڭ ترانزيتتىك الەۋەتتى ىسكە اسىرىپ جاتىرمىز.
- قازاقستاندا سۇرانىسى بولا تۇرا، ازەربايجاننان قانداي ونىمدەر ەلىمىزگە جەتكىزىلمەي جاتىر دەپ ويلايسىز؟
- ازىرگە، ناقتى ايتا المايمىن. قازىرگى كەزدە ازەربايجاننان پوليەتيلەن، پوليپروپيلەن الىپ جاتىرمىز، ياعني بۇل ونىمدەر بويىنشا ءبىزدىڭ نارىقتا سۇرانىس بار. ازەربايجان اۆتوكولىكتى ساتىپ الادى، نەگىزگى جەتكىزۋشى گەرمانيا بولىپ تۇر. فارماتسيەۆتيكادا ونىمدەر رەسەيدەن جەتكىزىلەدى. ءبيداي تاسىمالى دا رف ۇلەسىندە. دەگەنمەن ءبىزدىڭ ەل مەن ازەربايجانىڭ يمپورتى مەن ەكسپورتىندا ءوزارا ۇقساس تاۋارلار دا كەزدەسەدى.
- ازەربايجان نارىعىندا ەلىمىزدىڭ قاي تاۋارلارىنىڭ كولەمىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرسىزدار؟
- ءبىرىنشى كەزەكتە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارى مەن قايتا وڭدەلگەن ونىمدەردىڭ كولەمىن ارتتىرعان ءجون. بۇل تۇرعىدا اۆتوموبيل، كولىك بولشەكتەرى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن قامتۋ كەرەك. سونىمەن قاتار، وڭدەلگەن مەتالل ءونىمىن جەتكىزۋدى ۇلعايتقان دۇرىس. بىزگە فارماتسيەۆتيكا ونەركاسىبى جەلىسى بويىنشا دايىن ءونىمدى تاسىمالداۋ كولەمىن ارتتىرۋ كەرەك.
