كۇماندى اۋدارىم قالاي انىقتالادى؟

نۇر-سۇلتان.قازاقپارات - قازاقستاندىق بانكتەرگە تاعى ءبىر مىندەت جۇكتەلۋى مۇمكىن.

ول - كاسىپكەرلىك قىزمەت تۇرىنەن تۇسكەن تابىسقا ۇقسايتىن جەكە تۇلعالار اۋدارىمدارى جايلى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنە حابارلاپ وتىرۋ. وسى ماسەلەنى نەگىز ەتكەن قۇجات «اشىق ۇكىمەت پورتالىندا» جاريا ەتىلدى. قوعامدىق تالقىلاۋ 2 ناۋرىزعا دەيىن جالعاسادى.

ەگەر ءۇش اي ىشىندە ءبىر جەكە تۇلعانىڭ كارتاسىنا 100 جانە ودان دا كوپ ادامنان اۋدارىم كەلىپ تۇسسە وندا الگى كىسىنىڭ كاسىپكەرلىك قىزمەتىنىڭ بار- جوعى تەكسەرىلەدى. ياعني اقشا اۋدارىمدارىن جۇزەگە اسىراتىن ۇيىمدار مەن بانكتەر جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلمەگەن قازاقستاندىقتاردىڭ اۋدارىمدارى تۋرالى مالىمەتتەردى كىرىستەر كوميتەتىنە جولدايدى.

ەسكە سالساق، 2021 -جىلدىڭ قاراشاسىندا سەنات ءموبيلدى اۋدارىمداردى قاداعالايتىن سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋدى ماقۇلداعان ەدى. تۇزەتۋدىڭ ماقساتى - تاۋارلار مەن قىزمەتتەر ءۇشىن جاسالعان تولەم كەزىندە جەكە تۇلعالار الىپ وتىرعان كىرىستەردى كولەڭكەدەن شىعارۋ. سول ءۇشىن ارنايى «موبيلدى تولەم» دەپ اتالاتىن تۇسىنىك ەنگىزىلەتىنى دە حابارلانعان.

الايدا بۇل بۇيرىقتىڭ كوپشىلىك تاراپىنان قولداۋ تابۋى دا، تاپپاۋى دا ەكىتالاي. تاپپايتىن سەبەبى - ازاماتتاردىڭ باسىم بولىگىنىڭ Kaspi Gold جۇيەسىن قولداناتىنى جاسىرىن ەمەس. بۇل رەتتە باسقا بانك قوسىمشالارىنىڭ ۇلەس سالماعى Kaspi-مەن تەڭدەسە المايدى. ال قولداۋعا تۇرارلىق تۇسى - قازىنادان قاشاتىن قانشاما قارجىنىڭ ورنى تولادى.

«اۋدارىم بويىنشا ناقتى رەگلامەنت كەرەك. ماسەلەن، قانداي دا ءبىر قايىرىمدىلىققا، بالانىڭ ەمىنە اقشا جيناۋ كەرەك بولادى. نە بولماسا وتباسىلىق ءىس- شارالار كەزىندە دە تۋىسقاندار ءبىر- بىرىنە بىرنەشە رەت قارجى اۋدارادى. ونداي كەزدە دە اۋدارىم سانى 100 دەن اسىپ كەتۋى ابدەن مۇمكىن. مىسالى، ماعان اعام ءۇش اي بويى 100 دەن استام اۋدارىم جاسادى دەلىك. ءبىر كۇنى 500 تەڭگە، كەلەسى كۇنى 1000 تەڭگە دەگەن سياقتى. جۇيە مەنىڭ اعامدى «ءارتۇرلى» ادام دەپ تاني ما؟ مەنىڭشە، بۇل ءالى جەتىلمەگەن، شيكى جوبا» دەپ جازادى ءسابينا ءىزباساروۆا.

ال ءادىل اكۋيەۆ ەسىمدى جەلى قولدانۋشىسىنىڭ جازۋىنشا، بانكتەردە ونسىز دا بەلگىلى ءبىر شوت ءۇزىندى كوشىرمەلەرى بار. «وندا قاجەتتى رەكۆيزيتپەن بىرگە تولەمدەر انىق كورىنەدى. ەسەپ بەرۋدىڭ ارنايى فورماسىن ويلاپ تابۋدىڭ قاجەتى قانشا؟ بۇل جاعدايدا بانكتەر اقپارات قۋالاپ، ءوزىنىڭ ەڭبەك جانە قارجىلىق رەسۋرستارىن تەككە شىعىن ەتەدى»، دەيدى ول.

قالاي بولعان كۇندە دە سالىق كودەكسىنە ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلەتىن سەكىلدى. بانكتەر مەن قارجىلىق ۇيىمدار سۇرانىمدى العان كۇننەن باستاپ 20 جۇمىس كۇنى ىشىندە ازاماتتاردىڭ اقشا اۋدارىمدارى بويىنشا دەرەكتەردى ۇسىنۋعا مىندەتتى.

بۇل ماسەلە 2019 -جىلدان بەرى ايتىلا باستادى. بىلتىر جىل سوڭىندا تىم قاتتى تالقىلاندى. قارجى مينيسترلىگى باستاماعا بىلاي تۇسىنىكتەمە بەردى: «زاڭ «اتامەكەن» ۇ ك پ، قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى جانە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن بىرلەسىپ جاسالدى. ول كاسىپكەرلىك ماقساتتاعى موبيلدى تولەمدەردى جەكە تۇلعالار اۋدارىمىنان ايىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كاسىپكەرلەر ءداپ بۇرىنعىداي ءموبيلدى تولەم العاننان كەيىن تۇتىنۋشىعا كاسسالىق چەك ۇسىنۋى كەرەك. ءموبيلدى تولەمدەرگە قاتىستى تالاپ 2022 –جىلدىڭ 1-ناۋرىزىنان باستاپ كۇشىنە ەنەدى. كاسىپكەرلىك قىزمەت بەلگىسى بار ءموبيلدى تولەمدەر بويىنشا دەرەكتەرمەن الماسۋ 2025 -جىلدان باستالادى».

1-ناۋرىزدان باستاپ كۇشىنە ەنەتىن زاڭ اياسىندا «موبيلدى تولەم» تۇسىنىگىن ەنگىزۋ؛ ءموبيلدى تولەمدەر ارقىلى تاۋارلار مەن قىزمەتتەردى تولەۋ كەزىندە ونلاين باقىلاۋ- كاسسالىق ماشينالاردى پايدالانۋدى زاڭداستىرۋ؛ كاسىپكەرلەردى بيزنەس جۇرگىزۋ ءۇشىن جەكە شوتتاردى پايدالانۋعا مىندەتتەۋ، ياعني ءموبيلدى اۋدارىمداردى جەكە جانە بيزنەس دەپ ءبولۋ؛ بانكتەردى مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىنا ءتيىستى اقپاراتتى بەرۋگە مىندەتتەۋ كوزدەلگەن.

سالىق كودەكسىنىڭ شەڭبەرىندە 2025 -جىلعا دەيىن ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگاندارىنا مالىمەتتەردى جەكە تۇلعالاردىڭ مىناداي ساناتتارى بويىنشا كەزەڭ- كەزەڭىمەن بەرىپ وتىرادى.

1-كەزەڭ.

2022 -جىلعى 1-قاڭتاردان باستاپ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر مەن ولارعا تەڭەستىرىلگەندەر جانە ولاردىڭ جۇبايلارى (زايىپتارى) بويىنشا اقپارات بەرىلەدى.

2-كەزەڭ.

2023 -جىلعى 1-قاڭتاردان باستاپ بيۋدجەتتىك مەكەمەلەردىڭ قىزمەتكەرلەرى جانە ولاردىڭ جۇبايلارى (زايىپتارى)، كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جانە ولاردىڭ جۇبايلارى (زايىپتارى) بويىنشا اقپارات بەرىلەدى.

3-كەزەڭ.

2024 -جىلعى 1-قاڭتاردان باستاپ زاڭدى تۇلعالاردىڭ باسشىلارى، قۇرىلتايشىلارى جانە ولاردىڭ جۇبايلارى (زايىپتارى)، دارا كاسىپكەرلەر جانە ولاردىڭ جۇبايلارى (زايىپتارى) بويىنشا اقپارات بەرىلەدى.

4-كەزەڭ.

2025 -جىلعى 1-قاڭتاردان باستاپ حالىقتىڭ قالعان بارلىق ساناتتارى بويىنشا اقپارات بەرىلەدى.

2023 -جىلى ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر جانە بانك وپەراتسيالارىنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن جۇزەگە اسىراتىن ۇيىمدار 1-كەزەڭنىڭ تۇلعالارى بويىنشا مالىمەتتەردى ۇسىنۋدى جوسپارلاپ وتىر.

«بۇيرىق جوباسى جەكە تۇلعالاردىڭ، ادال سالىق تولەۋشىلەردىڭ جەكە اۋدارىمدارىن قوزعامايدى جانە سالىق مونيتورينگىن جۇرگىزۋ كەزىندە تيىمدىلىكتى ارتتىرۋعا، قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناماسىنىڭ نورمالارىن ساقتاۋعا جانە سالىق تولەۋدەن جالتارۋدىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان»، دەپ اتاپ ءوتتى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى.

بۇل رەتتە ەلىمىزدە 2023 -جىلعا دەيىن بارلىق جەكە كاسىپكەردەن سالىق الۋعا موراتوري جاريالانعانىن دا ايتا كەتكەن ءجون.

«سالىق ستاۆكاسى وزگەرمەيدى، قوسىمشا سالىق جۇكتەمەسى جوق. اڭگىمە تەك اقشانىڭ زاڭدى اينالىمى تۋرالى عانا بولىپ وتىر. بىزدە ۋاقىتىندا ەسەپكە قويىلماسا تاعايىندالاتىن اكىمشىلىك ايىپپۇلدار بار. بارلىعىندا ءبىرىنشى رەتتە ەسكەرتۋ بەرىلىپ، سوسىن بارىپ ايىپپۇل سالىنادى. ءبىز تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىن جاسايمىز. مىسالى، ءبىر جەكە تۇلعاعا كۇنىنە بىرنەشە جەكە تۇلعادان اۋدارىم كەلىپ تۇسەدى جانە بۇل بىرنەشە ايعا جالعاسادى. وسى جاعداي سالىق ورگاندارىنىڭ نازارىن اۋداراتىن بولادى» ، دەپ ءتۇسىندىردى قارجى ۆيتسە- ءمينيسترى مارات سۇلتانعازيەۆ.

اباي قازبەك ۇلى

egemen.kz