پاندەميا كەزىندە يادرولىق قارۋ الۋعا اقشا كوپ ءبولىندى

پاندەميا كەزىندە قارۋ ساتىپ العان امەريكاندىقتار سانى دا كۇرت كوبەيگەن. جۇرت ىندەتكە ءدارى تاپپاي جانتالاسقاندا، ازعانتاي الپاۋىت ەلدىڭ قارۋعا قارجى قۇيعانى قالاي؟

2020 -جىلى يادرولىق قارۋعا بولىنگەن قارجى كولەمى 1 ميلليارد 400 ميلليون دوللارعا ارتقان. مۇنداي مالىمەتتى يادرولىق قارۋدى جويۋ جونىندەگى حالىقارالىق ۇيىم جاريالادى. باستاپقى ۇشتىكتە ا ق ش، قىتاي جانە رەسەي تۇر. ەۋروپادان ۇلى بريتانيا مەن فرانسيا بار. كوۆيد ناۋقاستارىنا اۋرۋحانادان ورىن تابىلماي، وتتەگى باللوندارى جەتىسپەگەن ءۇندىستان جاپپاي قىرىپ جوياتىن قارۋعا اقشانى اياماي سالعان.

بيىل 11 كۇن بويى گازا سەكتورىن زىمىرانمەن اتقىلاپ، حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ سىنىنا ۇشىراعان يزرايل يادرولىق ارسەنالىن كۇشەيتە تۇسكەن. العاشقى توعىزدىققا مۇسىلمان ەلدەرىنەن پاكىستان ەنگەن. ءتىزىم باسىندا تۇرعان ا ق ش- قا ۇنەمى ءدوڭ- ايبات كورسەتەتىن سولتۇستىك كورەيا دا بۇل قاتاردان قالىسپاعان. دەسەك تە، بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى يادرولىق ارسەنالدى كۇشەيتۋگە قارسى ەمەس. ال جاپپاي قىرىپ جوياتىن تاعى بار قارۋ ءتۇرى - حيميالىق قارۋدى قولدانۋعا تىيىم سالادى. 2020 - جىلى يادرولىق قارۋعا جۇمسالعان قارجى كولەمى

ا ق ش $37,4 ميلليارد

قىتاي $10,1 ميلليارد

رەسەي $8 ميلليارد

ۇلى بريتانيا $6,2 ميلليارد

فرانتسيا $5,7 ميلليارد

ءۇندىستان $2,4 ميلليارد

يزرايل $1,1 ميلليارد

پاكىستان $1 ميلليارد

سولتۇستىك كورەيا $667 ميلليون

يدزۋمي ناكاميتسۋ، بۇۇ قارۋسىزدانۋ جونىندەگى جوعارعى وكىلى:

- حيميالىق قارۋدى حالىقارالىق ەرەجەلەردى بۇزا وتىرىپ قولدانعانداردىڭ بارلىعىن جاي انىقتاپ قانا قويماي، ولاردى شۇعىل تۇردە قاتاڭ جازالاۋ كەرەك. بۇل ءبارىمىزدىڭ پارىزىمىز. قاۋىپسىزدىك كەڭەسى حيميالىق قارۋعا تىيىم سالاتىن ەرەجەلەردى قالپىنا كەلتىرۋ ىسىندە ءبىر اۋىزدى بولۋى قاجەت.

بريتانيالىق «زە گارديان» باسىلىمىنىڭ حابارلاۋىنشا، ا ق ش- تا قارۋ- جاراق ساۋداسى ىندەت باستالعالى كۇرت وسكەن. ساراپشىلار ساتىپ الۋشىلاردىڭ 20 پروتسەنتى قارۋدى ءبىرىنشى العانىن ايتادى. نەگىزى ا ق ش- تا قارۋمەن ءجۇرۋ - ازاماتتىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعى. تەك كاليفورنيا شتاتى اتاتىن قارۋعا 30 جىل بۇرىن تىيىم سالعان بولاتىن. ەندى بۇل زاڭدى الىپ تاستاعالى وتىر. سەبەبى ول تۇرعىنداردىڭ ءوزىن- ءوزى قورعاۋعا قاتىستى كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىن شەكتەيدى.

كيەۆين گونسالەس، جەرگىلىكتى تۇرعىن:

- قارۋدى بارلىق ادامعا بەرۋگە بولمايدى. سەبەبى اقىل- ەسى جاعىنان دايىن ەمەس ادامدار بار. ولارعا قارۋ ۇستاتۋ وتە قاۋىپتى.

بەلارۋس قارۋدى ءوزى وندىرگەلى جاتىر. بۇل تۋرالى بۇگىن پرەزيدەنت الەكساندر لۋكاشەنكو ارنايى تاپسىرما بەردى.

الەكساندر لۋكاشەنكو، بەلارۋس پرەزيدەنتى:

- ءبىز بىرەۋگە سوعىس اشىپ، ونى تىزە بۇكتىرگەلى وتىرعان جوقپىز. تەك قارسىلاسقا تويتارىس بەرىپ، ءوزىمىزدى، وتباسىمىزدى قورعاي الۋىمىز كەرەك. قۇداي بەتىن اۋلاق قىلسىن دەيىك، ءبىراق قاقتىعىس، سوعىس بولسا، ءار وتباسىنىڭ، ءار ايماقتىڭ ءوز قارۋى بولۋى ءتيىس.

بۇل ەلدە قازىردىڭ وزىندە پوشتاشىلارعا تاپانشا نەمەسە ريەۆولۆەر ۇستاۋعا رۇقسات بەردى. سونداي- اق وسىنداي كەڭشىلىككە ورمانشىلار، شارۋاشىلىق ديرەكتورلارى مەن قورىقشىلار يە بولدى.

اۆتور: ەرنات قاشقىنوۆ

www.24.kz