كوروناۆيرۋس: تەمەكى ءتۇتىنى يممۋنيتەتتى السىرەتەدى
1988 -جىلدان باستاپ 31-مامىردا جىل سايىن دۇنيەجۇزىلىك تەمەكىدەن باس تارتۋ كۇنى اتالىپ وتىلەدى. تەمەكىنىڭ زيانى تۋرالى پروفيلاكتيكالىق جۇمىستاردىڭ جۇرگىزىلۋىنە قاراماستان، بۇل تاقىرىپ ءالى دە وزەكتىلىگىن جويعان جوق.
تەمەكى جىل سايىن 8 ميلليون استام ادامنىڭ مەزگىلزسىز ولىمىنە سەبەپ بولادى، ونىڭ زياندى اسەرى عىلىمي دالەلدەنگەن.
بۇل قانداي اسەرلەر؟ تەمەكى وكپەنىڭ قاتەرلى ىسىگى، وكپەنىڭ سوزىلمالى وبسترۋكتيۆتى اۋرۋى، دەمىكپە، قاناينالىم جۇيەسى اۋرۋلارىن: جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋى، ارتەريالىق گيپەرتونيا، قان تامىرى اۋرۋلارىن تۋدىرادى، سونداي- اق اعزانىڭ ينفەكتسيامەن كۇرەسۋ قابىلەتىن تومەندەتىپ، يممۋندىق جۇيەگە كەرى اسەر ەتەدى. ءپاسسيۆتى تەمەكى شەگۋ دە وسىنداي اسەر ەتەدى.
كارديولوگيا جانە ىشكى اۋرۋلار عزي كۇندىزگى ستاتسيونارىنىڭ تەراپيەۆت دارىگەرى گاۋھار قوجاكەيەۆانىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى ۋاقىتتا تەمەكى شەگۋدىڭ ءبىر ءتۇرى - ۆەيپينگ كەڭ تارالىپ وتىر. كوپتەگەن ادامدار اعزالارىنا زياندى اسەردىڭ قاۋپىن ازايتامىن دەپ، ەلەكتروندىق سيگارەتكە كوشتى. بۇل - قاتەلەسۋ. ەلەكتروندىق سيگارەتتەردىڭ ءاەروزولىنىڭ قۇرامىندا نيكوتين بار جانە اعزا جاسۋشالارىنا ونىڭ اسەرى جوعارىدا كورسەتىلگەن اۋرۋلاردى تۋدىرادى.
قازاقستاندا ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالاۋ اگەنتتىگىنىڭ ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا، 2020 -جىلى حالىق اراسىندا 15 جانە ودان جوعارى جاستاعى تۇرعىندار اراسىندا تەمەكى شەگۋدىڭ تارالۋى %18,3: ەر ادامدار اراسىندا -%28,5، ايەلدەر اراسىندا - %8,5، اۋىل تۇرعىندارىندا -%19,1، قالالىقتاردا -%17,6- دى قۇرايدى. جوعارىدا ايتىلىپ وتكەندەي، دەنساۋلىققا زيان تيگىزەتىن نەگىزگى كەرى اسەرى جانە ونىڭ سالدارى ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا جاعىمسىز ىقپال ەتەدى.
پاندەميا باستالعاندا حالىق اراسىندا تەمەكى شەگۋشىلەردە ىندەت جۇقتىرۋ قاۋپىنىڭ از بولاتىندىعى جانە جۇقتىرعان جاعدايدا ونىڭ اعىمىنىڭ جەڭىل بولاتىندىعى تۋرالى جالعان اقپارات تارادى.
«بۇل شىندىققا جاناسپايدى. تەمەكى ءتۇتىنىنىڭ اسەرىنەن تەمەكى شەگۋشىلەردە وكپە ءتىنى زاقىمدانىپ، يممۋنيتەتى تومەندەيدى، سول سەبەپتەن ءجىتى رەسپيراتورلىق سيندرومنىڭ دامۋى (SARS- CoV-2) كەرىسىنشە جوعارىلايدى جانە سىرقاتتانعانداردا اۋرۋدىڭ ءورشۋىنىڭ سالدارى اۋىر تيەدى. مۇنى تەمەكى شەگۋ جانە COVID-19 اراسىنداعى بايلانىس تۋرالى زەرتتەۋ راستايدى»، - دەيدى گاۋھار قوجاكەيەۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا، قىتايدىڭ 552 اۋرۋحاناسىندا COVID-19- ءتىڭ زەرتحانالىق تالداۋلارىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا دالەلدەنگەن 1099 پاتسيەنتتە اۋرۋ سالدارلارى زەرتتەلدى. زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا سول كەزدە تەمەكى شەككەن پاتسيەنتتەردىڭ سانىنان %12,4 ى قايتىس بولعان جانە قارقىندى تەراپيا بولىمشەسىنە ەمدەلۋگە جاتقىزىلعان نەمەسە تەمەكى شەكپەيتىن پاتسيەنتتتەردىڭ سانىنان %4,7 ىمەن سالىستىرعاندا وكپەنىڭ جاساندى ۆەنتيلياتسياسىنا مۇقتاج بولعاندىعىن انىقتادى. سونىمەن قاتار تەمەكى شەگۋشىلەردىڭ %21,2 دا تەمەكى شەكپەيتىن %14,5 مەن سالىستىرعاندا اۋرۋ وتە اۋىر تۇردە وتكەن.
«تەمەكى اۋرۋدىڭ دامۋ قاۋپىن ارتتىرادى، يممۋنيتەتتى تومەندەتەدى سالدارىنان اعزانىڭ ينفەكتسياعا قارسى تۇرۋ قابىلەتى ناشارلايدى. سونىمەن قاتار، جۇرەك- تامىر اسقىنۋلارىن تۋدىرادى جانە ترومبوزدار قاۋپىن ارتتىرادى. كوروناۆيرۋس ينفەكتسيا كەزىندە اسا قاۋىپتى بولادى. سوندىقتان تەمەكى شەگۋشىلەر ءوزىنىڭ بولاشاعى تۋرالى ويلانىپ جانە دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ءۇشىن تەمەكى شەگۋدەن باس تارتۋى قاجەت»، - دەيدى ول.
